ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΟΡΜΠΑΝ ΚΑΙ ΜΙΚΛΟΣ ΧΟΡΤΙ ΚΑΙ ΜΑΓΙΑΡ ΚΑΙ ΣΑΛΑΣΙ

ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΟΡΜΠΑΝ ΚΑΙ ΜΙΚΛΟΣ ΧΟΡΤΙ ΚΑΙ ΜΑΓΙΑΡ ΚΑΙ ΣΑΛΑΣΙ

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η ιστορία της Ουγγαρίας κατά τον Μεσοπόλεμο και τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι μια τραγική πορεία αναζήτησης εθνικής δικαίωσης που κατέληξε στην ολοκληρωτική καταστροφή. Κεντρικοί πρωταγωνιστές αυτής της πορείας ήταν ο Miklós Horthy, ένας αριστοκράτης συντηρητικός, και ο Ferenc Szálasi, ένας φανατικός εθνικοσοσιαλιστής.1

Miklós Horthy: Ο Αντιβασιλέας σε ένα Βασίλειο χωρίς Βασιλιά. Ο Miklós Horthy, ναύαρχος του Αυστροουγγρικού Ναυτικού, αναδύθηκε μέσα από το χάος που ακολούθησε τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μετά την κατάρρευση της βραχύβιας Σοβιετικής Δημοκρατίας του Béla Kun το 1.919 μ.Χ., ο Horthy ηγήθηκε του «Λευκού Στρατού» και εισήλθε στην Βουδαπέστη ως σωτήρας της τάξης. Η Άνοδος στην Εξουσία.

Το 1.920 μ.Χ. ανακηρύχθηκε Αντιβασιλέας του Βασιλείου της Ουγγαρίας. Καθώς οι Σύμμαχοι απαγόρευαν την επιστροφή των Αψβούργων, η Ουγγαρία παρέμεινε βασίλειο με κενό θρόνο, με τον Horthy να ασκεί σχεδόν μοναρχικές εξουσίες.

Η Πολιτική του Μεσοπολέμου και η Συνθήκη του ΤριανόνΗ πολιτική του Horthy καθορίστηκε από το «Τραύμα του Τριανόν» (1920 μ.Χ.), με το οποίο η Ουγγαρία έχασε το 70% των εδαφών της. Ο κύριος στόχος του ήταν η αναθεώρηση αυτής της συνθήκης. Αυτή η επιθυμία τον έσπρωξε σταδιακά στην αγκαλιά της Ναζιστικής Γερμανίας και της Φασιστικής Ιταλίας, οι οποίες υποσχέθηκαν την επιστροφή των χαμένων εδαφών.

2. Η Συμμαχία με τον Άξονα και ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος. Κατά την δεκαετία του 1.930 μ.Χ., η οικονομική εξάρτηση από τη Γερμανία και οι διπλωματικές επιτυχίες (όπως οι Διαιτησίες της Βιέννης που επέστρεψαν εδάφη στην Ουγγαρία) στερέωσαν την συμμαχία.

Συμμετοχή στον Πόλεμο:  Η Ουγγαρία προσχώρησε στο Τριμερές Σύμφωνο το 1.940 μ.Χ. και συμμετείχε στην εισβολή στη Γιουγκοσλαβία και τη Σοβιετική Ένωση το 1.941 μ.Χ. Η Στάση απέναντι στους Εβραίους:

 Παρόλο που ο Horthy εισήγαγε αντισημιτικούς νόμους, αρχικά αρνήθηκε την εκτόπιση των Εβραίων της Ουγγαρίας στα στρατόπεδα εξόντωσης, θεωρώντας τους «προστατευόμενους» του κράτους, αν και σε δυσμενή θέση.

Η Πτώση του Horthy (Επιχείρηση Panzerfaust). Το 1.944 μ.Χ., βλέποντας την ήττα της Γερμανίας, ο Horthy προσπάθησε να διαπραγματευτεί ξεχωριστή ειρήνη με τους Σοβιετικούς. Ο Χίτλερ, μαθαίνοντας την προδοσία, διέταξε την απαγωγή του γιου του Horthy και τον ανάγκασε να παραιτηθεί τον Οκτώβριο του 1.944 μ.Χ., τοποθετώντας στη θέση του τον Ferenc Szálasi.

3. Ferenc Szálasi: Ο Ιδεολόγος του «Ουγγρισμού»Ο Ferenc Szálasi ήταν πρώην αξιωματικός του στρατού που ίδρυσε το κόμμα των Σταυρωτών Βελών (Arrow Cross Party). Η ιδεολογία του, ο «Ουγγρισμός», ήταν ένα μείγμα ακραίου εθνικισμού, αντισημιτισμού και ενός είδους «προλεταριακού» φασισμού.

Η Άνοδος μέσω της Γερμανικής ΒίαςΣε αντίθεση με τον Horthy, που διατηρούσε μια απόσταση από τον λαϊκισμό, ο Szálasi ήταν φανατικός θαυμαστής του Χίτλερ. Δεν ανέβηκε στην εξουσία μέσω εκλογών, αλλά επιβλήθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα (SS) κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής της Ουγγαρίας (Επιχείρηση Margarethe).

4. Η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (1.944 μ.Χ.-1.945  μ.Χ.). Με τον Szálasi ως «Ηγέτη του Έθνους» (Nemzetvezető), η Ουγγαρία μετατράπηκε σε ένα ολοκληρωτικό ναζιστικό προτεκτοράτο. Οι Πράξεις του Καθεστώτος. Ολοκαύτωμα: Με την άνοδο του Szálasi, ξεκίνησε η πιο σκοτεινή περίοδος.

Οι Σταυρωτοί Βέλη συνεργάστηκαν στενά με τον Αδόλφο Άιχμαν για την άμεση εκτόπιση και εξόντωση των Εβραίων της Βουδαπέστης. Χιλιάδες δολοφονήθηκαν στις όχθες του Δούναβη. Ολικός Πόλεμος:

Ο Szálasi διέταξε την επιστράτευση ακόμα και ηλικιωμένων και παιδιών για να σταματήσουν τον Κόκκινο Στρατό, οδηγώντας τη χώρα σε πλήρη ισοπέδωση. Η Κατάρρευση. Η κυβέρνηση του Szálasi διέφυγε προς τα δυτικά καθώς οι Σοβιετικοί κατελάμβαναν την Ουγγαρία μετά την πολιορκία της Βουδαπέστης (Φεβρουάριος 1.945 μ.Χ.).

5. Σύγκριση και ΤέλοςΗ σχέση των δύο ανδρών με την Γερμανία ήταν διαφορετική: ο Horthy ήταν ένας καιροσκόπος σύμμαχος που προσπάθησε να σώσει την χώρα (και την τάξη του) όταν το πλοίο βυθιζόταν, ενώ ο Szálasi ήταν ένας ιδεολογικός ακόλουθος που παρέμεινε πιστός στον Άξονα μέχρι το τέλος.

Η διακυβέρνηση του Horthy έδωσε στην Ουγγαρία μια ψευδαίσθηση σταθερότητας και εδαφικής επέκτασης, αλλά το τίμημα ήταν η πρόσδεση στο άρμα του ναζισμού. Ο Szálasi ήταν ο «νεκροθάφτης» που ολοκλήρωσε την καταστροφή, μετατρέποντας την χώρα σε πεδίο μάχης και σφαγείο, σφραγίζοντας την τύχη της Ουγγαρίας για τις επόμενες δεκαετίες υπό την Σοβιετική κυριαρχία.

Η ιστορία της Ουγγαρίας μοιάζει συχνά με ένα εκκρεμές που κινείται ανάμεσα στην Δύση και την Ανατολή, αναζητώντας την εθνική κυριαρχία μέσα από επικίνδυνες συμμαχίες. Οι φιγούρες των Miklós Horthy και Viktor Orbán, καθώς και εκείνες των Ferenc Szálasi και Péter Magyar, προσφέρουν ένα πεδίο μελέτης για το πώς η γεωπολιτική πίεση διαμορφώνει την εσωτερική πολιτική.

Viktor Orbán και Miklós Horthy: Οι "Πατέρες" του Έθνους και η Στροφή προς την Ανατολή. Βιογραφικές και Πολιτικές Ομοιότητες. Ο Miklós Horthy (1920 μ.Χ.-1.944 μ.Χ.) και ο Viktor Orbán (πρωθυπουργός 1998 μ.Χ.-2002 μ.Χ., 2010-2026 μ.Χ.) μοιράζονται μια κοινή ρητορική: την προστασία των χριστιανικών αξιών, τον εθνικισμό και την υπόσχεση αποκατάστασης του μεγαλείου της Ουγγαρίας.

Η Άνοδος: Και οι δύο ανέβηκαν στην εξουσία σε περιόδους κρίσης (ο Horthy μετά το χάος του 1.919 μ.Χ., ο Orbán μετά την οικονομική κατάρρευση και τα σκάνδαλα του 2006 μ.Χ.-2010 μ.Χ.). Η Σχέση με τη Γερμανία:

Ιστορικά, ο Horthy στηρίχθηκε στην Γερμανία για να αναθεωρήσει την Συνθήκη του Τριανόν. Ο Orbán, αν και εντός ΕΕ, είχε επί χρόνια την Γερμανία ως τον κύριο οικονομικό εταίρο (μέσω της αυτοκινητοβιομηχανίας).Η Στροφή στην Ρωσία και η "Πτώση". Ο Horthy προσπάθησε το 1.944 μ.Χ. να απεμπλακεί από τη Γερμανία και να διαπραγματευτεί με την Σοβιετική Ένωση, οδηγώντας στην ανατροπή του από τους Ναζί.

Σήμερα, ο Orbán κατηγορείται από τους δυτικούς συμμάχους του ότι "στρέφεται στη Ρωσία" (Putin) και την Κίνα, δημιουργώντας ρήγματα στις σχέσεις του με το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες. Η "πτώση" του Orbán, αν συμβεί, φαίνεται να προέρχεται από την εσωτερική αμφισβήτηση που γεννά αυτή η απομόνωση από την Δύση.

2. Péter Magyar και Ferenc Szálasi: Οι Δελφίνοι και η Στήριξη της "Νέας Τάξης". Η Άνοδος του Péter MagyarΟ Péter Magyar εμφανίστηκε το 2024 μ.Χ. ως ο "εκ των έσω" αμφισβητίας του συστήματος Orbán. Ενώ ο Szálasi ήταν ο ηγέτης των φασιστών Σταυρωτών Βελών, ο Magyar εκπροσωπεί μια κεντροδεξιά, φιλοευρωπαϊκή εναλλακτική.

Η "Γερμανική" Σύνδεση: Όπως οι Γερμανοί στήριξαν τον Szálasi όταν ο Horthy έγινε αναξιόπιστος, έτσι και σήμερα πολλοί θεωρούν ότι η ΕΕ και η Γερμανία βλέπουν στον Magyar έναν ηγέτη που μπορεί να επαναφέρει την Ουγγαρία στην "τροχιά της Δύσης", αντικαθιστώντας τον απείθαρχο Orbán.

Ομοιότητες και Διαφορές. Παρά την τεράστια ιδεολογική διαφορά (ο Szálasi ήταν ολοκληρωτικός, ο Magyar κινείται στο πλαίσιο της δημοκρατίας), και οι δύο παρουσιάζονται ως "η λύση στην προδοσία" του προηγούμενου ηγέτη.

Ο Szálasi κατηγόρησε τον Horthy για προδοσία προς τον Άξονα· ο Magyar κατηγορεί τον Orbán για διαφθορά και προδοσία προς τα Ευρωπαϊκά ιδανικά.3. Γεωπολιτικά Σενάρια: Το Κραχ και ο "Τρίτος Παγκόσμιος".

Ένα Σύγχρονο 1.929 μ.Χ. Αν συμβεί ένα παγκόσμιο οικονομικό κραχ, παρόμοιο με αυτό του 1.929 μ.Χ. –ίσως πυροδοτούμενο από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ που θα εκτίνασσε τις τιμές της ενέργειας– η σταθερότητα της ΕΕ θα δοκιμαστεί. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι "ισχυροί άνδρες" όπως ο Orbán μπορεί να καταρρεύσουν από την οικονομική δυσπραγία.

Το Σενάριο της Ουκρανίας. Η ιστορία διδάσκει ότι η Ουγγαρία πλήρωσε ακριβά τη συμμετοχή της σε επιθέσεις κατά της Ρωσίας.Β' ΠΠ: Ο στρατός του Horthy και αργότερα του Szálasi καταστράφηκε στο μέτωπο του Don.

Σήμερα: Αν η Ουγγαρία, υπό μια νέα ηγεσία (Magyar) που θα ευθυγραμμιζόταν πλήρως με την πιο επιθετική πτέρυγα του ΝΑΤΟ/ΕΕ, εμπλεκόταν άμεσα σε μια σύγκρουση στην Ουκρανία κατά των Ρώσων, ο κίνδυνος επανάληψης της ιστορίας είναι ορατός.Ιστορικό Μάθημα:

Η εμπλοκή μικρών κρατών σε συγκρούσεις μεγάλων δυνάμεων οδηγεί συχνά στην καταστροφή του ηγέτη που τα οδήγησε εκεί. Όπως ο Szálasi έπεσε με την προέλαση του Κόκκινου Στρατού το 1.945 μ.Χ., έτσι και κάθε σύγχρονος ηγέτης που θα επέλεγε την ολοκληρωτική πολεμική σύγκρουση θα αντιμετώπιζε την πιθανότητα εθνικής και πολιτικής κατάρρευσης.

4. Συμπεράσματα: Η Ιστορική Αναλογία ως Προειδοποίηση. Η σύγκριση των δύο εποχών αναδεικνύει μια σταθερά: η Ουγγαρία βρίσκεται πάντα στο σημείο τριβής μεταξύ Γερμανικής επιρροής (σήμερα μέσω ΕΕ/Οικονομίας) και Ρωσικής ισχύος.Horthy/Orbán: Εκπροσωπούν την προσπάθεια για μια "τρίτη οδό" που συχνά καταλήγει σε αδιέξοδο.Szálasi/Magyar: Εκπροσωπούν την πλήρη ευθυγράμμιση με την κυρίαρχη δύναμη της εποχής (τότε ο Ναζισμός, σήμερα η Φιλελεύθερη Δύση).

Σε περίπτωση διάλυσης της ΕΕ ή ενός γενικευμένου πολέμου, η ιστορία δείχνει ότι οι ηγέτες που στηρίζονται σε ξένες δυνάμεις για να ανατρέψουν το εσωτερικό καθεστώς (όπως ο Szálasi), συχνά παρασύρονται από την πτώση αυτών των ίδιων των δυνάμεων.

Η μοίρα της Ουγγαρίας εξαρτάται από το αν οι σύγχρονοι ηγέτες της θα μπορέσουν να αποφύγουν τις ακρότητες του παρελθόντος, διατηρώντας την ισορροπία χωρίς να μετατρέψουν την χώρα σε πεδίο μάχης ξένων συμφερόντων.

Οι δε εξελίξεις στην Ουγγαρία είναι καταιγιστικές. Μετά τις εκλογές της 12^ης Απριλίου 2026 μ.Χ., ο Péter Magyar και το κόμμα του, Tisza, πέτυχαν μια ιστορική νίκη, τερματίζοντας την 16ετή διακυβέρνηση του Viktor Orbán.

Η Σύγκριση Orbán και Horthy, Υπάρχουν όντως δομικές ομοιότητες που πολλοί αναλυτές είχαν επισημάνει πριν την πτώση του Orbán: Η "Τρίτη Οδός": Όπως ο Horthy προσπάθησε να ελίσσεται ανάμεσα στις Μεγάλες Δυνάμεις (Γερμανία και αργότερα μια αποτυχημένη προσέγγιση προς την ΕΣΣΔ/Συμμάχους), έτσι και ο Orbán προσπάθησε να ισορροπήσει ανάμεσα στην ΕΕ και την Ρωσία του Πούτιν.

Το Τέλος της Ισορροπίας: Η ιστορία έδειξε ότι όταν ο Horthy επιχείρησε να αλλάξει στρατόπεδο το 1.944 μ.Χ., οι Γερμανοί τον ανέτρεψαν βίαια. Στην περίπτωση του Orbán, η "πτώση" δεν ήρθε με πραξικόπημα, αλλά μέσω μιας εκλογικής διαδικασίας όπου η απομόνωσή του από την Δύση και η στενή του σχέση με την Ρωσία φαίνεται πως κούρασαν ένα κρίσιμο μέρος του εκλογικού σώματος.

Péter Magyar: Ο "Ευρωπαίος" Διάδοχος. Ο παραλληλισμός του Magyar με τον Szálasi είναι ενδιαφεροντα προκλητικός, αλλά με μια θεμελιώδη διαφορά κατεύθυνσης: Szálasi (1.944 μ.Χ.): Επιβλήθηκε από τους Γερμανούς για να κρατήσει την Ουγγαρία στο άρμα του Ναζισμού με κάθε κόστος.

Magyar (2026 μ.Χ.): Ανέβηκε στην εξουσία με τη στήριξη των ψηφοφόρων που ζητούσαν επιστροφή στις ευρωπαϊκές αξίες. Αν και η Γερμανία και η ΕΕ σίγουρα ευνοούν αυτή την αλλαγή, ο Magyar προβάλλεται ως ένας ηγέτης που θέλει να "θεραπεύσει" την σχέση με την Δύση, όχι να υπηρετήσει έναν ολοκληρωτισμό.

3. Το Σενάριο της Κατάρρευσης και του Πολέμου. Το σενάριο που περιγράφεις για ένα οικονομικό κραχ (τύπου 1.929 μ.Χ.) με αφορμή τα Στενά του Ορμούζ είναι ένας εφιάλτης για κάθε κυβέρνηση: Ο Κίνδυνος της Εμπλοκής:

Αν ο Magyar, στην προσπάθειά του να αποδείξει την πίστη του στην Δύση, οδηγήσει την Ουγγαρία σε μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση με την Ρωσία στην Ουκρανία (όπως έκανε η Ουγγαρία το 1.941 μ.Χ.), τότε οι ιστορικές αναλογίες γίνονται τρομακτικές.

Η Πτώση: Η ιστορία διδάσκει ότι οι Ούγγροι ηγέτες που οδηγούν την χώρα σε ολοκληρωτικό πόλεμο στο πλευρό μιας Μεγάλης Δύναμης (είτε ήταν ο Χίτλερ τότε, είτε μια υποθετική επιθετική συμμαχία σήμερα), τείνουν να καταρρέουν μαζί με την έκβαση του μετώπου.

Ο Magyar καλείται τώρα να αποδείξει ότι δεν είναι απλώς ένας "εκλεκτός" της Δύσης που θα επαναλάβει τα λάθη της πλήρους υποταγής, αλλά ένας ηγέτης που θα αποφύγει την παγίδα του πολέμου που κατέστρεψε τους προκατόχους του. Η "επανάληψη της ιστορίας" είναι ένας κίνδυνος, αλλά η δημοκρατική εντολή που έλαβε του δίνει -θεωρητικά- την δυνατότητα να γράψει ένα διαφορετικό κεφάλαιο.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.