ΚΡΑΤΗ ΠΟΥ ΕΞΟΡΙΣΤΗΚΑΝ ΑΠΟ ΚΑΤΑΚΤΗΤΕΕΣ ΚΑΙ ΕΠΕΣΤΡΕΨΑΝ

Κρατη που εξοριστηκαν απο κατακτητεες και επεστρεψαν

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό καθόλη την διάρκεια της ιστορίας υπήρξαν παραδείγματα κρατών και λαών που εκδιώχθηκαν από κατακτητές ή αυτοκρατορικά καθεστώτα και επέστρεψαν ή προσπάθησαν να ανασυσταθούν, με μοτίβα εξορίας, επανεγκατάστασης και επιβίωσης.

Οι Εβραίοι αντιμετώπισαν πολλαπλές εξορίες, την Βαβυλώνια αιχμαλωσία (586 π.Χ.): Η ελίτ του Ιουδαϊκού Βασιλείου εξορίστηκε στην Βαβυλώνα μετά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ και την πτώση του Ναού του Σολομώντα. Η επιστροφή έγινε μετά την Περσική κατάκτηση (Κύρος ο Μέγας, 538 π.Χ.) και η ανασύσταση του Ναού οδήγησε σε ανασυγκρότηση θρησκευτικών και πολιτιστικών θεσμών.

Ακολούθησε η Ρωμαϊκή κατοχή (70 μ.Χ.): Μετά την καταστροφή του Δευτέρου Ναού, πολλοί Εβραίοι εξορίστηκαν ή διασκορπίστηκαν, δημιουργώντας την Διασπορά. Παρά την αδυναμία συγκρότησης ανεξάρτητου κράτους για αιώνες, οι Εβραίοι κατάφεραν να διατηρήσουν θρησκευτική και πολιτιστική συνέχεια, που οδήγησε στην ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1.948 μ.Χ.

Το δε Βασίλειο του Ισραήλ και οι Δέκα Φυλές του Βασιλείου εξορίστηκαν από τους Ασσύριους (8^ος Αιώνας π.Χ.). Οι φυλές αυτές διασκορπίστηκαν και αφομοιώθηκαν σε άλλους λαούς. Η ιστορική τους τύχη δείχνει ότι η απομάκρυνση από την πατρώα γη οδηγεί σε μακροχρόνια απώλεια κρατικής οντότητας, ενώ η θρησκευτική και πολιτιστική μνήμη μπορεί να διατηρηθεί.

Οι Φοίνικες, ιδιαίτερα η Τύρος, υπέστησαν κατά καιρούς, Βαβυλωνιακή πολιορκία (Α΄ Αιώνας π.Χ.), Περσική κυριαρχία, και την στρατιωτική εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Παρά την καταστροφή και την εξορία, η Τύρος επανήλθε συνεχώς οικονομικά και πολιτιστικά, αναδεικνύοντας την ανθεκτικότητα εμπορικών πόλεων με ισχυρή αυτονομία.

Οι Μωαβίτες, Εδωμίτες, Αμμωνίτες και Ελαμίτες ήταν λαοί που υπέστησαν και αυτοί εξορία και καταπίεση από τους Βαβυλώνιους. Η απομάκρυνση είχε στρατιωτικό και δημογραφικό χαρακτήρα, αποδυναμώνοντας τις μικρές Αυτοκρατορίες. Η επιστροφή τους ήταν μερική και συχνά συνδεδεμένη με προσωρινές συμφωνίες ή Περσική παρέμβαση, που τους επέτρεπαν να ανασυστήσουν κοινωνικούς θεσμούς.

Η Καρχηδόνα καταστράφηκε ολοσχερώς από την Ρώμη (146 π.Χ.). Οι επιζώντες εκδιώχθηκαν ή πωλήθηκαν ως δούλοι, αλλά η πόλη επανακτήθηκε αργότερα ως ρωμαϊκή αποικία, δείχνοντας ότι η επιστροφή μπορεί να είναι δυνατή υπό νέα πολιτική οντότητα. Η Κόρινθος καταστράφηκε επίσης και αργότερα αποκαταστάθηκε.

Στον Μεσαίωνα Ισπανικές Εβραϊκές και Μουσουλμανικές κοινότητες: Εκδιώχθηκαν κατά την Ανακατάληψη (Reconquista) τον 15^ο Αιώνα μ.Χ. Πολλές εγκαταστάθηκαν στη Βόρεια Αφρική ή την Οθωμανική Αυτοκρατορία, δημιουργώντας νέες κοινότητες με διατήρηση θρησκείας και εμπορίου.

Οι δε Αρμένιοι και οι Ασσύριοι στην Μεσοποταμία και Αρμενία, οι Αυτοκρατορικές πιέσεις (Άραβες, Τούρκοι, Μογγόλοι, Σαφαβίδες) οδήγησαν σε περιορισμένες εξορίες και στην ανάπτυξη διασποράς των λαών αυτών.

Στην νεότερη ιστορική περίοδο οι Οθωμανοί επιχείρησαν να μεταφέρουν Έλληνες στην Μεσοποταμία (Ορλοφικά) και να εποικίσουν περιοχές της Ελλάδας με Αιγυπτίους και Τούρκους. Παρεμποδίστηκαν από τον Πατριάρχη και την Ελληνική αντίσταση.

Κατά την Επανάσταση του 1821 μ.Χ., προσπάθειες εξόντωσης ή εξορίας πληθυσμών με την μεταφορά των Ελλήνων στην Μεσοποταμία και να εποικίσουν την Ελλάδα με Αιγύπτιους και Τούρκους, ιδίως σε Κρήτη και Πελοπόννησο, αλλά απέτυχαν τελικά λόγω της επιμονής των τοπικών κοινοτήτων και ξένων παρεμβάσεων.

Οι Νεότουρκοι και ο Κεμάλ διεξήγαγαν συστηματικές γενοκτονίες και εξορία: Έλληνες της Μικράς Ασίας, Ασσύριοι-Χαλδαίοι, Αρμένιοι, Κούρδοι. Παρά τις μαζικές εκτοπίσεις, τμήματα των κοινοτήτων επέζησαν σε Διασπορά, διατηρώντας την γλώσσα, την θρησκεία και την ταυτότητα.

Στην σύγχρονη εποχή από την γενοκτονία και την καταπίεση μπορούν να φτάσουν σε ενδεχόμενη αυτονομία. Οι Κούρδοι, Δρούζοι και Αλεβίτες στην Μέση Ανατολή: Υφίστανται καταπίεση σε Ιράκ, Συρία και Τουρκία.

Η ιστορία δείχνει ότι εθνοθρησκευτικές μειονότητες μπορούν να διατηρήσουν συνοχή και, υπό ευνοϊκές συνθήκες, να επιδιώξουν μορφές αυτονομίας ή κρατικής ανασύνταξης, όπως συνέβη ιστορικά με άλλους εξορισμένους λαούς.

Στην Συρία και Ιράκ, οι ισλαμιστές (π.χ. ISIS) και οι τζιχαντιστικές ομάδες του Τζολάνι καταπιέζουν διάφορες κοινότητες. Οι Κούρδοι, Δρούζοι και Αλεβίτες έχουν ιστορικά επιδείξει ικανότητα οργάνωσης τοπικής αυτονομίας σε περιοχές όπως Κουρδικό Βόρειο Ιράκ, Συρία (Rojava) και Λίβανο.

Με βάση ιστορικά μοτίβα εξορίας και επανίδρυσης κρατών οι πληθυσμοί αυτοί οργανώνονται με κοινοτικές, θρησκευτικές και πολιτιστικές δομές, όπως συνέβη με τους Κούρδους κατά τη δημιουργία του Κουρδικού αυτόνομου πεδίου στο Ιράκ μετά το 2003 μ.Χ.

Στην συνέχεια οι κοινότητες δημιουργούν τοπικές δυνάμεις για να προστατεύσουν περιοχές τους από εξόντωση ή εκδίωξη. Η επιβίωση και η αναγνώριση προϋποθέτουν ότι μεγάλες δυνάμεις ή γειτονικά κράτη δεν θα εμποδίσουν την αυτονομία.

Οι Αλεβίτες και Δρούζοι, υπό απειλή, συγκροτούν τοπικές πολιτικές δομές και ζώνες ασφαλείας, ενδεχομένως με στήριξη διεθνών οργανισμών ή γειτονικών κρατών. Με την πάροδο του χρόνου, η εμπειρία και η αυτοδιοίκηση δημιουργούν αυτονομία σε ομοσπονδιακό ή ημιαυτόνομο επίπεδο, διασφαλίζοντας επιβίωση και ελευθερία θρησκευτικής πρακτικής.

Σε σχέση με το Κουρδικό παράδειγμα, η εμπειρία από το Βόρειο Ιράκ και την Βόρεια Συρία δείχνει ότι, με στρατηγική, οικονομική αυτονομία και διεθνή υποστήριξη, μια μειονότητα μπορεί να σταθεροποιήσει τον έλεγχο περιοχής και να αποκτήσει μορφή κρατικής αυτονομίας.

Όλες αυτές οι μειονότητές μπορούν να ξεκινήσουν επανάσταση με την στήριξη ΗΠΑ, Ρωσίας και Ισραήλ ενάντια στους ισλαμιστές που τους καταπιέζουν, όπως το ISIS σε Ιράκ και Συρία και οι ισλαμιστές του Τζολάνι στην Συρία, μπορούν να κάνουν μειονότητές σαν τους Κούρδους, Δρούζους και Αλεβίτες να επαναστατήσουν και να ιδρύσουν ανεξάρτητα κράτη για να μην γενοκτονούνται.

Στην περίπτωση αυτή είναι σχεδόν βέβαιο, ότι αν ιδρυθούν αυτά τά νέα κράτη, πολλά μέλη αυτών των μειονοτήτων που ζουν στο εξωτερικό θα καταφέρουν να επιστρεψουν και να μείνουν ξανά στην πατρίδα τους.

Οι Παλαιστίνιοι παραμένουν διασκορπισμένοι σε Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανο, Αίγυπτο, Συρία, Δυτική Όχθη και την Λωρίδα της Γάζας. Η διασπορά των Παλαιστίνιων σε Ιορδανία, Αίγυπτο, Λίβανο, Συρία, Λιβύη και Σομαλία θυμίζει ιστορικά παραδείγματα διασποράς και εξορίας (π.χ. Εβραίοι, Φοίνικες). Η διατήρηση ταυτότητας και η επιβίωση εξαρτώνται από εσωτερική συνοχή, διεθνή αναγνώριση, ικανότητα θεσμικής οργάνωσης.

Αν και οι Παλαιστίνιοι που είναι διασκορπισμένοι σε πολλά κράτη και ο Νετανιάχου και οι σύμμαχοι του απειλούν να τους εκδιώξουν τελείως από την Γάζα και την Δυτική Όχθη στην Παλαιστίνη και να τους στείλουν όλους σε Ιορδανία, Αίγυπτο, Λιβανό, Υεμένη, Συρία, Λιβύη και Σομαλία, ενώ ο Αμερικάνος Προέδρος Τραμπ λέει ότι θέλει να κάνει την έρημη Γάζα έναν θυλάκα ξενοδοχείων και καζίνο.

Αν όλοι οι Παλαιστίνιοι εκδιώχθηκαν από Γάζα και Δυτική Όχθη θα δημιουργούνταν μαζική διασπορά σε Ιορδανία, Αίγυπτο, Λίβανο, Υεμένη, Συρία, Λιβύη, Σομαλία. Η επιβίωση και η συνέχεια της ταυτότητας θα εξαρτιόταν από την διατήρηση πολιτιστικών, θρησκευτικών και κοινωνικών δεσμών εντός των διασκορπισμένων κοινοτήτων.

Την οργάνωση εκπροσώπησης και ηγεσίας που θα μπορούσε να διαπραγματευτεί διεθνώς και την γεωπολιτική στροφή ή αλλαγή καθεστώτος που θα δημιουργούσε ευνοϊκές συνθήκες για επιστροφή (π.χ. νέες συμφωνίες, διεθνής πίεση, στρατηγικό κενό).

Σε μια τέτοια περίπτωση οι Παλαιστίνιοι δύσκολα θα μπορούσαν όπως πιο παλιά οι Εβραίοι να επιστρεψουν μέσω διαπραγμάτευσης, η ειρηνικά μέσω μερικής αυτονομίας, αλλα μόνο με αλλά μόνο υπό ευνοϊκές συνθήκες και ήττα αυτών που τους εξόρισαν σε πόλεμο, όπως συνέβη με την ήττα των Βαβυλωνίων και των Ναζί στην περίπτωση των Εβραίων και μια Μεγάλη Δύναμη ή οι ομοεθνείς τους Ανάβρες ή οι μουσουλμάνοι τους επαναφέρουν, όπως έκαναν οι Πέρσες, οι Αμερικανοί και οι Σοβιετικοί με τα Εβραϊκά κράτη.

Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί με ξεσηκωμό των Αραβικών και μουσουλμανικών λαών αν έβλεπαν την εκδίωξη και εξορία και εθνοκτόνα των Παλαιστίνιων κάνοντας τις ηγεσίες τους να επέμβουν μέσω της πίεσης τους.

Ή αν το Ισραήλ γκρεμίσει τα ιερά ισλαμικά τεμένη στην Ιερουσαλήμ, του Ομάρ και του Αλ Ακσά για να ανακατασκευάσει τον Τρίτο Ναό του Σολομώντα και οι μουσουλμάνοι ενωθούν και κηρύξουν παγκόσμια τζιχάντ/ιερό πόλεμο κατά του Ισραήλ και των συμμάχων του, π.χ. Δύση και ΗΠΑ, ακόμα και κατά της Ρωσίας, της Κίνας, της Ινδίας και της Ιαπωνίας, κάτι που θα μετέτρεπε την σύγκρουση αυτή στον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο (https://alophx.blogspot.com/2020/02/isis.html, https://alophx.blogspot.com/2023/08/blog-post_90.html, https://alophx.blogspot.com/2024/12/blog-post_42.html, https://alophx.blogspot.com/2025/06/blog-post_48.html, https://alophx.blogspot.com/2025/12/blog-post_14.html, https://alophx.blogspot.com/2017/10/blog-post_95.html, https://alophx.blogspot.com/2024/06/blog-post_1.html, https://alophx.blogspot.com/2019/08/blog-post_2.html, https://alophx.blogspot.com/2017/07/blog-post_73.html, https://alophx.blogspot.com/2017/05/blog-post_21.html).

Οι εξορίες στην Αρχαιότητα σπάνια κατέστρεφαν εντελώς τον πολιτισμό, αν υπήρχε μνήμη και θρησκεία. Στον Μεσαίωνα, η επιβίωση συνδέθηκε με την εύρεση προστασίας σε άλλες αυτοκρατορίες. Στην  σύγχρονη εποχή, η διεθνής αναγνώριση και η υποστήριξη τρίτων παραμένουν κρίσιμες για την επιβίωση των καταπιεσμένων πληθυσμών.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.