ΤΑ ΙΟΥΔΑΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΤΑ ΙΟΥΔΑΙΚΑ ΚΡΑΤΗ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η Η ιστορία των Εβραϊκών κρατών ξεκινά από την περιοχή του Λεβάντε, όπου η μετάβαση από την φυλετική οργάνωση στην κρατική συγκρότηση οδήγησε στην δημιουργία των πρώτων μοναρχιών.

Το Ενωμένο Βασίλειο του Ισραήλ (1.050 π.Χ.– 930 π.Χ.) Σύμφωνα με τις ιστορικές και βιβλικές πηγές, η πρώτη κεντρική Εβραϊκή εξουσία ιδρύθηκε υπό τον Βασιλιά Σαούλ για την αντιμετώπιση της απειλής των Φιλισταίων.

Η δυναστεία του Δαβίδ όμως ήταν αυτή που σταθεροποίησε το κράτος, κατέλαβε την Ιερουσαλήμ και την κατέστησε θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο. Υπό τον Σολομώντα, το βασίλειο έφτασε στο απόγειο της οικονομικής του ισχύος, με την οικοδόμηση του Πρώτου Ναού.

Τα Δίδυμα Βασίλεια: Ισραήλ και Ιούδα (930 – 586 π.Χ.) Μετά τον θάνατο του Σολομώντα, οι εσωτερικές εντάσεις και η βαριά φορολογία οδήγησαν στην διάσπαση. Το Βασίλειο του Ισραήλ (Βόρειο) με πρωτεύουσα την Σαμάρεια ήταν μεγαλύτερο και πλουσιότερο, αλλά πολιτικά ασταθές. Καταλύθηκε το 722 π.Χ. από τους Ασσυρίους, οδηγώντας στην απέλαση των "Δέκα Χαμένων Φυλών".

Το Βασίλειο του Ιούδα (Νότιο) παρέμεινε πιστό στην Δυναστεία του Δαβίδ. Παρά την επιβίωσή του από τους Ασσυρίους, υποτάχθηκε τελικά στους Βαβυλώνιους. Το 586 π.Χ., ο Ναβουχοδονόσορ Β' κατέστρεψε την Ιερουσαλήμ και ξεκίνησε η Βαβυλώνια Αιχμαλωσία.

2. Η Δυναστεία των Ασμοναίων (140 – 37 π.Χ.). Μετά την επιστροφή από την Βαβυλώνα και την περίοδο της Περσικής και Ελληνιστικής κυριαρχίας, η Εβραϊκή ανεξαρτησία αποκαταστάθηκε μέσω της Επανάστασης των Μακκαβαίων εναντίον των Σελευκιδών.

Οι Ασμοναίοι (Hasmoneans) ίδρυσαν ένα κράτος που αρχικά ξεκίνησε ως ηγεμονία και εξελίχθηκε σε βασίλειο. Ήταν η πρώτη φορά μετά από αιώνες που οι Ιουδαίοι είχαν πλήρη κυριαρχία στην γη τους. Ωστόσο, η δυναστεία ήρθε αντιμέτωπη με εσωτερικές έριδες μεταξύ των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων.

Η κατάλυση ήρθε το 63 π.Χ., όταν ο Ρωμαίος στρατηγός Πομπήιος παρενέβη στον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ των αδελφών Υρκανού Β' και Αριστόβουλου Β', καθιστώντας την Ιουδαία ρωμαϊκό προτεκτοράτο.

3. Η Ηρωδιανή Δυναστεία (37 π.Χ. – 92 μ.Χ.). Ο Ηρώδης ο Μέγας, Ιδουμαίος στην καταγωγή αλλά ιουδαϊκού θρησκεύματος, ανέβηκε στον θρόνο με την στήριξη της Ρώμης. Αν και θεωρήθηκε "ξένος" από πολλούς Ιουδαίους, το βασίλειό του ήταν μια περίοδος τεράστιας οικοδομικής δραστηριότητας (ανακατασκευή του Δεύτερου Ναού, Μασάντα). Μετά τον θάνατό του, το βασίλειο διανεμήθηκε στους γιους του ως Τετραρχίες και σταδιακά απορροφήθηκε από την Ρωμαϊκή επαρχία της Ιουδαίας.

4. Εβραϊκά Κράτη και Αυτονομίες στην Διασπορά. Πέρα από την Παλαιστίνη, κατά την ύστερη αρχαιότητα και τον μεσαίωνα, εμφανίστηκαν αυτόνομες οντότητες ή κράτη που ασπάστηκαν τον Ιουδαϊσμό ή διοικούνταν από εβραϊκές ελίτ.

Yehud Medinata (Επαρχία της Ιεουδ): Μια αυτοδιοικούμενη Εβραϊκή επαρχία υπό την κυριαρχία της Περσικής Αυτοκρατορίας των Αχαιμενιδών (περ. 539 μ.Χ.–332 π.Χ.). Προσωρινή Κυβέρνηση της Ιουδαίας (66 μ.Χ.–68 μ.Χ.): Συστάθηκε από τους Εβραίους επαναστάτες κατά τη διάρκεια της Πρώτης Εβραϊκής Επανάστασης ενάντια στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Κράτος του Bar Kokhba (132 μ.Χ.–135 μ.Χ.): Μια βραχύβια ανεξάρτητη οντότητα που δημιουργήθηκε κατά την Επανάσταση του Μπαρ Κόχμπα εναντίον του Αδριανού.

Nehardea (Μεσοποταμία, 18 μ.Χ.–33 μ.Χ.): Μια περιοχή που κυβερνήθηκε από τους αδελφούς Ανιλαίο και Ασιναίο εντός της Παρθικής Αυτοκρατορίας. Adiabene (Μεσοποταμία, περ. 30 μ.Χ.–115 μ.Χ.): Ένα Αρχαίο βασίλειο του οποίου η βασιλική οικογένεια (με πιο γνωστή τη Βασίλισσα Ελένη) ασπάστηκε τον Ιουδαϊσμό τον 1^ο Αιώνα μ.Χ. Βασίλειο της Mahoza (Μεσοποταμία, 495 μ.Χ.–502 μ.Χ.): Ιδρύθηκε από τον Mar-Zutra II, ο οποίος επαναστάτησε κατά των Σασσανιδών Περσών και πέτυχε μια σύντομη περίοδο ανεξαρτησίας.

Το Βασίλειο της Αδιαβηνής (1^ος  Αιώνας μ.Χ.) Στην Μεσοποταμία (σημερινό Κουρδιστάν), η βασιλική οικογένεια της Αδιαβηνής, με επικεφαλής την Βασίλισσα Ελένη, ασπάστηκε τον Ιουδαϊσμό. Αν και δεν ήταν εθνικά εβραϊκό κράτος στην καταγωγή, η πολιτική του ταυτότητα συνδέθηκε στενά με την Ιερουσαλήμ, στην οποία η βασίλισσα προσέφερε μεγάλες δωρεές κατά την διάρκεια λιμών.

Το Βασίλειο των Χιμιαριτών (Υεμένη, 4^ος – 6^ος Αιώνας μ.Χ.). Ένα ισχυρό βασίλειο στην Νότια Αραβία που υιοθέτησε τον Ιουδαϊσμό ως επίσημη θρησκεία. Κατέρρευσε μετά την εισβολή του Χριστιανικού Βασιλείου του Αξούμ.

Στο Νότιο άκρο της Αραβικής Χερσονήσου, το Βασίλειο του Χιμιάρ υιοθέτησε τον Ιουδαϊσμό ως επίσημη θρησκεία υπό τον βασιλιά Abu Karib. Το κράτος αυτό αποτέλεσε ισχυρό προπύργιο του Ιουδαϊσμού στην Αραβία.

Η πτώση του ήρθε το 525 μ.Χ., όταν ο χριστιανικός στρατός του Βασιλείου του Αξούμ (Αιθιοπία) εισέβαλε στην περιοχή, μετά από διωγμούς χριστιανών που εξαπέλυσε ο τελευταίος Εβραίος βασιλιάς Dhu Nuwas.

Banu Nadir & Banu Qurayza: Εβραϊκές φυλές που κυβέρνησαν οάσεις στην Μεδίνα (Yathrib) πριν από την άνοδο του Ισλάμ. Βασίλειο του Simien (Αιθιοπία, περ. 960 μ.Χ.–1.137 μ.Χ.): Το θρυλικό βασίλειο των "Beta Israel" (Εβραίων της Αιθιοπίας). Η Βασίλισσα Gudit φέρεται να κυβέρνησε μετά την κατάρρευση του Αξούμ, πριν από την άνοδο της δυναστείας Zagwe.

Η Αυτοκρατορία των Χαζάρων (7^ος – 10^ος Αιώνας μ.Χ.). Το ίσως πιο διάσημο παράδειγμα εβραϊκού κράτους εκτός Παλαιστίνης είναι το Χαγανάτο των Χαζάρων. Οι Χάζαροι, ένας τουρκικός νομαδικός λαός στις στέπες μεταξύ Μαύρης Θάλασσας και Κασπίας, ασπάστηκαν τον Ιουδαϊσμό (πιθανότατα η άρχουσα τάξη) για να διατηρήσουν την ουδετερότητά τους μεταξύ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και του Ισλαμικού Χαλιφάτου.

Η Αυτοκρατορία τους κατέρρευσε τον 10^ο Αιώνα μ.Χ. μετά από επιθέσεις των Ρως του Κιέβου και των Πετσενέγων. Η κληρονομιά τους παραμένει θέμα έντονης ιστορικής συζήτησης σχετικά με την συμβολή τους στην διαμόρφωση των Εβραίων Ασκενάζι.

Οι Εβραίοι της Αιθιοπίας (Beta Israel). Στα υψίπεδα της Αιθιοπίας, η κοινότητα Beta Israel διατήρησε για Αιώνες ημιαυτόνομες ηγεμονίες (Βασίλειο του Σεμιέν). Παρά τις συνεχείς συγκρούσεις με την Χριστιανική Αυτοκρατορία της Αιθιοπίας, κατάφεραν να επιβιώσουν ως ξεχωριστή πολιτική και θρησκευτική οντότητα μέχρι τον 17ο αιώνα, όταν η κεντρική Αιθιοπική εξουσία τους υπέταξε οριστικά.

Aba-Sava (Νταγκεστάν, 1.630 μ.Χ.–1.800 μ.Χ.): Μια ημιαυτόνομη πολιτεία των "Εβραίων του Βουνού" (Mountain Jews) στον Καύκασο, που λειτούργησε ως υποτελής της Περσίας.

Brutakhi (13^ος Αιώνας μ.Χ.): Μια τουρκική πολιτεία της οποίας ο εβραϊκός χαρακτήρας συζητείται. Πιστεύεται ότι ήταν είτε κατάλοιπο του Χαζαρικού Χαγανάτου είτε αποσχισθέν τμήμα της συνομοσπονδίας Κουμάνων-Κιπτσάκων.

Μεσαιωνικό Γαλλικό Εβραϊκό Κράτος (768 μ.Χ.–900 μ.Χ.): Αναφέρεται συχνά στην παράδοση ως το "Βασίλειο του Septimania", που φέρεται να παραχωρήθηκε από τον Καρλομάγνο ή τον Πεπίνο τον Βραχύ σε Εβραίους ηγέτες κατά την Reconquista.

Εβραϊκή Αυτόνομη Περιοχή (Ρωσία, 1.934 μ.Χ.–σήμερα): Μια ομοσπονδιακή ενότητα της Ρωσίας στην Ρωσική Άπω Ανατολή, που δημιουργήθηκε από την Σοβιετική Ένωση ως Εβραϊκή πατρίδα. Κράτος του Ισραήλ (1.948 μ.Χ.–σήμερα): Το σύγχρονο κυρίαρχο Εβραϊκό κράτος που ιδρύθηκε μετά την λήξη της Βρετανικής Εντολής στην Παλαιστίνη

Η ιστορία των Εβραϊκών κρατών χαρακτηρίζεται από έναν συνεχή αγώνα για την διατήρηση της ταυτότητας μέσα σε ένα περιβάλλον μεγάλων Αυτοκρατοριών. Είτε πρόκειται για τα βιβλικά βασίλεια, είτε για τις δυναστείες της διασποράς, οι οντότητες αυτές λειτούργησαν ως κέντρα πολιτισμικής διατήρησης.

Η διάλυση τους οφειλόταν σχεδόν πάντα σε τρεις παράγοντες: α) την εξωτερική πίεση από υπερδυνάμεις (Ασσυρία, Βαβυλώνα, Ρώμη), β) τις εσωτερικές θρησκευτικές και πολιτικές διενέξεις, και γ) την γεωγραφική απομόνωση στην περίπτωση των κρατών της διασποράς.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.