ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΟΦΟΡΩΝ ΣΤΟΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΣΜΟ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΑΣΥΜΜΕΤΡΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ 19Ο ΣΤΟΝ 21Ο ΑΙΩΝΑ μ.Χ.

Από την Πολιτική των Κανονιοφόρων στον Σύγχρονο Υβριδικό Παρεμβατισμό Η Διαχρονική Εξέλιξη της Ασύμμετρης Στρατιωτικής Ισχύος από τον 19^ο στον 21^ο Αιώνα μ.Χ.

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η «πολιτική των κανονιοφόρων» (gunboat diplomacy) αποτελεί έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς όρους της διεθνούς πολιτικής και της στρατηγικής ιστορίας. Ορίζεται ως η επίδειξη ή η περιορισμένη χρήση στρατιωτικής (κυρίως ναυτικής) ισχύος από ένα ισχυρό κράτος με σκοπό τον εκφοβισμό, την άσκηση πίεσης ή τον εξαναγκασμό μιας ασθενέστερης οντότητας στην αποδοχή συγκεκριμένων διπλωματικών, οικονομικών ή εδαφικών όρων. Αντίθετα με τον ολοκληρωτικό πόλεμο, ο στόχος εδώ δεν είναι η πλήρης κατάκτηση ή η καταστροφή του αντιπάλου, αλλά η επίτευξη πολιτικών πλεονεκτημάτων μέσω της ψυχολογικής και υλικής υπεροχής.

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τη διαχρονική μετεξέλιξη αυτής της πρακτικής σε τρεις διακριτές ιστορικές περιόδους: την κλασική εποχή του ιμπεριαλισμού του 19^ου Αιώνα μ.Χ. στην Ασία και την Αφρική, την εποχή του Ψυχρού Πολέμου με τις επεμβάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στην Αμερική και την Ασία, και τη σύγχρονη εποχή του 21^ου Αιώνα μ.Χ.

Στόχος είναι να αναδειχθεί πώς, παρά την αλλαγή των τεχνολογικών μέσων –από τα ατμοκίνητα πλοία στα αεροσκάφη stealth, τα drones και τους κατευθυνόμενους πυραύλους–, η βασική γεωπολιτική λογική της ασύμμετρης επιβολής παραμένει σταθερή, επαναλαμβάνοντας τις ίδιες δομές ισχύος υπό το πρίσμα της σύγχρονης διεθνούς πραγματικότητας.

Κεφάλαιο 1: Ο 19^ος Αιώνας μ.Χ. και η Κλασική Εποχή του Ιμπεριαλισμού. Η Διάνοιξη της Ασίας: Οι Πόλεμοι του Οπίου και η Κίνα των Τσινγκ Ο 19^ος Αιώνας μ.Χ. υπήρξε ο χρυσός Αιώνας της ναυτικής κυριαρχίας των δυτικών δυνάμεων, με την Μεγάλη Βρετανία να πρωτοστατεί.

Η πιο εμβληματική εφαρμογή της πολιτικής των κανονιοφόρων σημειώθηκε στην Αυτοκρατορική Κίνα κατά τους δύο Πολέμους του Οπίου (1.839 μ.Χ.–1.842 μ.Χ. και 1.856 μ.Χ.–1.860 μ.Χ.). Η δυναστεία των Τσινγκ είχε επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στο ξένο εμπόριο, επιτρέποντάς το μόνο μέσω του λιμανιού της Καντώνας.

Όταν οι Κινεζικές αρχές κατέσχεσαν και κατέστρεψαν φορτία οπίου που εισήγαγαν παράνομα οι Βρετανοί έμποροι, το Λονδίνο απάντησε στέλνοντας έναν στόλο σύγχρονων, θωρακισμένων ατμοκίνητων κανονιοφόρων.

Τα βρετανικά πλοία, όπως το Nemesis, διέθεταν τεχνολογική υπεροχή που κατέστησε το παραδοσιακό κινεζικό ναυτικό ανίσχυρο. Οι κανονιοφόροι έπλευσαν στα εσωτερικά ποτάμια δίκτυα της Κίνας, απέκλεισαν τον Μεγάλο Αγωγό και απείλησαν το Νανκίνγκ.

Το αποτέλεσμα ήταν η υπογραφή των λεγόμενων «Άνισων Συνθηκών» (Συνθήκη του Νανκίνγκ), με τις οποίες η Κίνα αναγκάστηκε να παραχωρήσει το Χονγκ Κονγκ, να ανοίξει πέντε λιμάνια στο διεθνές εμπόριο και να αποδεχθεί το καθεστώς της ετεροδικίας για τους δυτικούς πολίτες.

Παρόμοια στρατηγική εφάρμοσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες το 1.853 μ.Χ., όταν ο αρχιπλοίαρχος Μάθιου Πέρι εισέπλευσε στον κόλπο του Έντο (σημερινό Τόκιο) με τα «Μαύρα Πλοία» (Kurofune), αναγκάζοντας την απομονωμένη Ιαπωνία του Σογκουνάτου Τοκουγκάβα να ανοίξει τα σύνορά της στη Δύση υπό την απειλή του βομβαρδισμού.

Ο Διαμελισμός της Αφρικής: Κανονιοφόροι στα Εσωτερικά Ποτάμια. Στην Αφρική, η πολιτική των κανονιοφόρων λειτούργησε ως ο εμπροσθοφύλακας της αποικιοκρατικής διείσδυσης. Πριν από την μαζική χερσαία κατάληψη εδαφών, οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις (Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία) χρησιμοποιούσαν ελαφριά ατμόπλοια με πυροβόλα για να εξερευνήσουν και να ελέγξουν τους μεγάλους ποτάμιους άξονες, όπως τον Νίγηρα, τον Κονγκό και τον Ζαμβέζη.

Οι κανονιοφόροι επέτρεπαν στις ευρωπαϊκές δυνάμεις να προβάλλουν ισχύ βαθιά στο εσωτερικό της ηπείρου, παρακάμπτοντας τις δυσκολίες των χερσαίων μετακινήσεων και τις ασθένειες της ζούγκλας. Όταν οι τοπικοί ηγεμόνες ή φυλές αρνούνταν να υπογράψουν εμπορικές συμφωνίες ή να παραχωρήσουν το μονοπώλιο των πρώτων υλών (όπως το καουτσούκ ή το φοινικέλαιο), οι κανονιοφόροι βομβάρδιζαν τα παραποτάμια χωριά τους.

Η απειλή της άμεσης καταστροφής από μια αόρατη σχεδόν δύναμη ανάγκαζε τους τοπικούς πληθυσμούς σε υποταγή, θέτοντας τις βάσεις για τον πλήρη διαμελισμό της Αφρικής στην Συνδιάσκεψη του Βερολίνου (1.884 μ.Χ.–1.885 μ.Χ.).

Κεφάλαιο 2: Ο 20ός Αιώνας μ.Χ. και ο Ψυχρός Πόλεμος. Το Δόγμα Μονρόε και η Εισβολή στον Παναμά (1.989 μ.Χ.). Κατά την διάρκεια του 20ού αιώνα, η γεωπολιτική ισορροπία μετατοπίστηκε, και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδείχθηκαν στον κύριο εκφραστή των ασύμμετρων επεμβάσεων, αρχικά στην πίσω αυλή τους, την Λατινική Αμερική. Η πολιτική των κανονιοφόρων μετεξελίχθηκε στην λεγόμενη «Διπλωματία του Μεγάλου Ροπάλου» (Big Stick Diplomacy) του Θεόδωρου Ρούσβελτ.

Η πιο χαρακτηριστική επιχείρηση αυτής της λογικής στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου ήταν η εισβολή των ΗΠΑ στον Παναμά το 1.989 μ.Χ. (Επιχείρηση Just Cause). Ο Παναμάς διέθετε τεράστια στρατηγική σημασία λόγω της Διώρυγας.

Όταν ο στρατιωτικός ηγέτης της χώρας, Μανουέλ Νοριέγκα (πρώην συνεργάτης της CIA), άρχισε να αυτονομείται πολιτικά και να υιοθετεί αντιαμερικανική ρητορική, η Ουάσιγκτον αποφάσισε την ανατροπή του. Με το πρόσχημα της προστασίας των Αμερικανών πολιτών και της καταπολέμησης του εμπορίου ναρκωτικών, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν μια μαζική, αστραπιαία στρατιωτική επιχείρηση με 27.000 στρατιώτες και συντριπτική αεροπορική υποστήριξη.

Η πρωτεύουσα του Παναμά βομβαρδίστηκε, ολόκληρες γειτονιές (όπως το El Chorrillo) ισοπεδώθηκαν, και ο Νοριέγκα συνελήφθη. Η επιχείρηση κατέδειξε ότι οι ΗΠΑ διατηρούσαν το δικαίωμα να ανατρέπουν κυβερνήσεις στην περιοχή ενδιαφέροντός τους με την χρήση απόλυτης βίας.

Οικονομικοί Αποκλεισμοί και Αεροπορικός Παρεμβατισμός: Κούβα και Βιετνάμ.• Η Κούβα και η Κρίση των Πυραύλων (1.962 μ.Χ.): Μετά την επικράτηση της Κουβανικής Επανάστασης του Φιντέλ Κάστρο και την αποτυχημένη απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων (1.961 μ.Χ.), η Κούβα στράφηκε στην Σοβιετική Ένωση.

Όταν οι ΗΠΑ ανακάλυψαν την εγκατάσταση Σοβιετικών πυρηνικών πυραύλων στο νησί, ο πρόεδρος Τζον Φ. Κένεντι εφάρμοσε μια σύγχρονη εκδοχή της ναυτικής κανονιοφόρου: επέβαλε ναυτικό αποκλεισμό (quarantine) γύρω από την Κούβα, χρησιμοποιώντας τον Αμερικανικό στόλο για να εμποδίσει την διέλευση σοβιετικών πλοίων.

Ο αποκλεισμός αυτός, σε συνδυασμό με την απειλή ολοκληρωτικού αεροπορικού βομβαρδισμού του νησιού, λειτούργησε ως ο απόλυτος μηχανισμός πίεσης κατά την διάρκεια της κρίσης που έφερε τον πλανήτη στα πρόθυρα πυρηνικού πολέμου.

• Ο Πόλεμος του Βιετνάμ και η Επιχείρηση Rolling Thunder: Στην Ασία, η αμερικανική παρέμβαση έλαβε τρομακτικές διαστάσεις. Μετά το επεισόδιο στον Κόλπο του Τονκίν (1.964 μ.Χ.), το οποίο χρησιμοποιήθηκε ως αφορμή, οι ΗΠΑ ξεκίνησαν την συστηματική αεροπορική εκστρατεία Rolling Thunder (1.918 μ.Χ.–1.965 μ.Χ.) εναντίον του Βορείου Βιετνάμ.

 

Στόχος της εκστρατείας δεν ήταν η άμεση κατάληψη εδαφών, αλλά η άσκηση τέτοιας πίεσης μέσω των βομβαρδισμών στις υποδομές, τις γέφυρες και τις πόλεις, ώστε να αναγκαστεί η ηγεσία του Ανόι να σταματήσει την υποστήριξη των Βιετκόνγκ στον νότο. Η χρήση της αεροπορικής ισχύος ως εργαλείου πολιτικού εξαναγκασμού αποτέλεσε την άμεση εξέλιξη της λογικής των κανονιοφόρων στον αέρα.

Κεφάλαιο 3: Ο 21ος Αιώνας – Ο Σύγχρονος Αεροπορικός και Πυραυλικός Παρεμβατισμός. Η Ιδεολογική Κάλυψη: Ανθρωπιστικός Παρεμβατισμός και «Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας». Στον 21^ο Αιώνα μ.Χ., η παραδοσιακή πολιτική των κανονιοφόρων έχει αντικατασταθεί από τον πυραυλικό και αεροπορικό παρεμβατισμό, ο οποίος διεξάγεται κυρίως μέσω έξυπνων όπλων (smart bombs), πυραύλων Cruise (Tomahawk) και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones).

Η νομική και ιδεολογική δικαιολόγηση αυτών των επεμβάσεων δεν στηρίζεται πλέον στα ανοιχτά αποικιακά προνόμια, αλλά σε έννοιες όπως ο «Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας» μετά την 11^η Σεπτεμβρίου, η πρόληψη της εξάπλωσης όπλων μαζικής καταστροφής και η «Ευθύνη Προστασίας» (Responsibility to Protect) των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μελέτες Περίπτωσης: Ιράκ, Λιβύη, Σομαλία και Συρία. Η γεωγραφική ζώνη της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής έχει μετατραπεί στο κύριο πεδίο εφαρμογής αυτών των σύγχρονων επεμβάσεων από τις ΗΠΑ, την Δύση και το Ισραήλ:

• Ιράκ (2003 μ.Χ.): Η εισβολή στο Ιράκ ξεκίνησε με την εκστρατεία «Σοκ και Δέος» (Shock and Awe), μια καθαρή εφαρμογή ψυχολογικού και στρατιωτικού εξαναγκασμού μέσω του καταιγισμού εκατοντάδων πυραύλων Cruise κατά κυβερνητικών υποδομών στην Βαγδάτη, με στόχο την άμεση παράλυση του καθεστώτος του Σαντάμ Χουσεΐν.

• Λιβύη (2011): Η παρέμβαση του ΝΑΤΟ στην Λιβύη αποτελεί την πιο καθαρή σύγχρονη εκδοχή της πολιτικής των κανονιοφόρων. Με βάση το ψήφισμα του ΟΗΕ για την προστασία των αμάχων, οι δυτικές δυνάμεις επέβαλαν ζώνη απαγόρευσης πτήσεων (No-Fly Zone) και εξαπέλυσαν μια πολύμηνη αεροπορική εκστρατεία βομβαρδισμών.

Χωρίς να αναπτύξουν χερσαίες δυνάμεις (no boots on the ground), κατέστρεψαν τις στρατιωτικές δυνατότητες του Μουαμάρ Καντάφι, επιτρέποντας στους αντάρτες να τον ανατρέψουν. Η Λιβύη έκτοτε βυθίστηκε στο χάος και τον εμφύλιο πόλεμο.

• Συρία και Σομαλία: Στην Συρία, οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία πραγματοποίησαν επανειλημμένα χειρουργικά πυραυλικά πλήγματα (όπως το 2017 μ.Χ. και το 2018 μ.Χ.) ως απάντηση στην χρήση χημικών όπλων από το καθεστώς Άσαντ.

Στην Σομαλία, οι ΗΠΑ διεξάγουν εδώ και δεκαετίες έναν ακήρυχτο πόλεμο μέσω drones εναντίον της ισλαμιστικής οργάνωσης Αλ Σαμπάμπ, πραγματοποιώντας αεροπορικούς βομβαρδισμούς χωρίς καμία επίσημη κήρυξη πολέμου ή μακροπρόθεσμη χερσαία δέσμευση.

Ο Ρόλος του Ισραήλ και η Αντιπαράθεση με το Ιράν. Στην ίδια περιφερειακή εξίσωση, το Ισραήλ εφαρμόζει το δικό του δόγμα ασύμμετρης αποτροπής, γνωστό στην στρατιωτική ορολογία ως «κούρεμα του γρασιδιού» (mowing the lawn).

Το δόγμα αυτό προβλέπει την συστηματική και περιοδική χρήση αεροπορικής ισχύος και βομβαρδισμών εναντίον εχθρικών υποδομών (στην Λωρίδα της Γάζας, τον Λίβανο και την Συρία) προκειμένου να υποβαθμίζονται οι στρατιωτικές ικανότητες των αντιπάλων του (Χαμάς, Χεζμπολάχ) πριν αυτές καταστούν απειλητικές.

Η στρατηγική αυτή επεκτείνεται και στην αντιπαράθεση με το Ιράν. Το Ισραήλ, με την υποστήριξη ή την ανοχή των ΗΠΑ, έχει πραγματοποιήσει πολυάριθμες αεροπορικές επιθέσεις στην Συρία εναντίον ιρανικών στόχων και αποστολών όπλων.

Οι βομβαρδισμοί αυτοί, σε συνδυασμό με κυβερνοεπιθέσεις (όπως ο ιός Stuxnet κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος) και στοχευμένες εξοντώσεις επιστημόνων ή στρατιωτικών ηγετών, αποτελούν την απόλυτη έκφραση της τεχνολογικά εξελιγμένης πολιτικής των κανονιοφόρων του 21^ου Αιώνα μ.Χ., όπου η ισχύς προβάλλεται χειρουργικά για την επιβολή κόκκινων γραμμών χωρίς την ανάγκη γενικευμένης σύρραξης.

+---------------------------------------------------------------------------------------------------+

|                            ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΟΦΟΡΩΝ                   |

+----------------------+-----------------------------+----------------------------------------------+

 

| Περίοδος             | Κύρια Μέσα Επιβολής         | Ιδεολογικό / Νομικό Πρόσχημα                 |

+----------------------+-----------------------------+----------------------------------------------+

 

| 19ος Αιώνας          | Ατμοκίνητα πλοία,           | Ελεύθερο εμπόριο, εκπολιτιστική αποστολή     |

| (Ιμπεριαλισμός)      | κανόνια πυροβολικού         | (Civilizing Mission), προστασία υπηκόων      |

+----------------------+-----------------------------+----------------------------------------------+

 

| 20ός Αιώνας          | Στόλοι, αεροπλανοφόρα,      | Ανάσκαιση του Κομμουνισμού (Containment),    |

| (Ψυχρός Πόλεμος)     | στρατιωτικές επεμβάσεις     | Δόγμα Μονρόε, καταπολέμηση ναρκωτικών        |

+----------------------+-----------------------------+----------------------------------------------+

 

| 21ος Αιώνας          | Drones, πύραυλοι Cruise,    | Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας, Ανθρωπιστικός |

| (Σύγχρονη Εποχή)     | κυβερνοπόλεμος              | Παρεμβατισμός, Ευθύνη Προστασίας (R2P)       |

+----------------------+-----------------------------+----------------------------------------------+

Συμπεράσματα: Η Σταθερά της Ασύμμετρης Επιβολής. Η ιστορική αναδρομή από τις βρετανικές κανονιοφόρους στον ποταμό Γιανγκτσέ μέχρι τις σύγχρονες επιθέσεις με drones στην Σομαλία και τους πυραυλικούς βομβαρδισμούς στην Μέση Ανατολή αποδεικνύει ότι η θεμελιώδης λογική της διεθνούς πολιτικής ισχύος παραμένει αναλλοίωτη.

Τα ισχυρά κράτη αναζητούν πάντα τρόπους να επιβάλλουν την θέλησή τους στα ασθενέστερα χρησιμοποιώντας το πλεονέκτημα της τεχνολογικής τους υπεροχής, ελαχιστοποιώντας παράλληλα το δικό τους κόστος σε ανθρώπινες ζωές και πόρους.

Η μετεξέλιξη των μέσων από την θάλασσα στον αέρα και τον κυβερνοχώρο έχει καταστήσει την σύγχρονη «διπλωματία των κανονιοφόρων» πιο γρήγορη, πιο ακριβή και γεωγραφικά απεριόριστη. Ωστόσο, τα αποτελέσματα στην παγκόσμια σταθερότητα παραμένουν αμφιλεγόμενα.

Όπως οι άνισες συνθήκες του 19ου Αιώνα μ.Χ. δημιούργησαν βαθιές πληγές και εθνικιστικές αντιδράσεις στην Ασία, έτσι και οι σύγχρονες αεροπορικές παρεμβάσεις χωρίς μακροπρόθεσμο πολιτικό σχεδιασμό συχνά αφήνουν πίσω τους αποτυχημένα κράτη (failed states) και ζώνες μόνιμης αστάθειας. Η ισχύς μπορεί να εξαναγκάσει σε υποταγή βραχυπρόθεσμα, αλλά σπάνια μπορεί να οικοδομήσει μια βιώσιμη και δίκαιη διεθνή τάξη πραγμάτων.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.

 

 

 

 

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΟΝΔΩΡ ΚΑΙ ΚΟΝΔΩΡ 2 ΑΠΟ ΤΟΝ ΨΥΧΡΟ ΠΟΛΕΜΟ ΣΤΗΝ ΝΕΑ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΟΝΔΩΡ ΚΑΙ ΚΟΝΔΩΡ 2 Από τον Ψυχρό Πόλεμο στην νέα γεωπολιτική μάχη για την Λατινική Αμερική.

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Το παρόν άρθρο αναλύει την ιστορική Επιχείρηση Κόνδωρ κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η οποία οργανώθηκε με την στήριξη των ΗΠΑ κατά των αριστερών κινημάτων. Στην συνέχεια, εξετάζει τη σύγχρονη γεωπολιτική πραγματικότητα του 2026 μ.Χ., όπου αναλυτές εντοπίζουν την διαμόρφωση μιας άτυπης «Επιχείρησης Κόνδωρ 2».

Αυτή η νέα στρατηγική βασίζεται στην συμμαχία δεξιών, εθνικιστικών και λαϊκιστικών κυβερνήσεων στην περιοχή, με στόχο την ανατροπή της επιρροής κρατών όπως η Κούβα, η Νικαράγουα και η Βενεζουέλα, την απομάκρυνση της Ρωσίας και της Κίνας, τον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πόρων και την υπονόμευση του μπλοκ των BRICS.

Η ιστορία της Λατινικής Αμερικής στον Ψυχρό Πόλεμο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων μεταφέρθηκε σε μια ολόκληρη περιφέρεια του πλανήτη. Από την δεκαετία του 1.950 μ.Χ. έως την δεκαετία του 1.980 μ.Χ., η αντιπαράθεση Ηνωμένων Πολιτειών και Σοβιετικής Ένωσης δεν περιορίστηκε στην Ευρώπη.

Η Κούβα, η Νικαράγουα, η Χιλή, η Αργεντινή, η Βολιβία, η Βραζιλία, η Ουρουγουάη, το Ελ Σαλβαδόρ και άλλες χώρες αποτέλεσαν πεδία πολιτικής, ιδεολογικής, οικονομικής και στρατιωτικής σύγκρουσης ΗΠΑ και ΕΣΣΔ.

Στο πλαίσιο αυτό δημιουργήθηκε η Επιχείρηση Κόνδωρ (Operation Condor), ένα διακρατικό δίκτυο συνεργασίας των υπηρεσιών ασφαλείας έξι δικτατορικών καθεστώτων του Νότιου Κώνου: Αργεντινής, Βολιβίας, Βραζιλίας, Χιλής, Παραγουάης και Ουρουγουάης.

Οι υπηρεσίες τους αντάλλασσαν πληροφορίες και συντόνιζαν επιχειρήσεις εναντίον αριστερών οργανώσεων και πολιτικών αντιπάλων, ενώ το σχέδιο επεκτάθηκε σε επιχειρήσεις εκτός συνόρων και σε δολοφονίες αντιφρονούντων. Αποχαρακτηρισμένα Αμερικανικά έγγραφα επιβεβαιώνουν την ύπαρξη και την λειτουργία αυτού του δικτύου.

Η Στήριξη των ΗΠΑ: Οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ (CIA) παρείχαν υλικοτεχνική υποστήριξη, εκπαίδευση σε μεθόδους ανάκρισης και ανταλλαγή πληροφοριών, επιτρέποντας στα αυταρχικά καθεστώτα να εξοντώσουν πολιτικούς αντιπάλους πέρα από τα κρατικά τους σύνορα.

Η Λατινική Αμερική αποτελούσε ανέκαθεν πεδίο έντονων γεωπολιτικών ανταγωνισμών, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να θεωρούν την περιοχή ως ζωτικό χώρο της δικής τους σφαίρας επιρροής, βάσει του ιστορικού Δόγματος Μονρόε. 

Η Επιχείρηση Κόνδωρ (Operación Cóndor), η οποία θεσμοθετήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1.970 μ.Χ., αποτέλεσε ένα διακρατικό δίκτυο συνεργασίας μεταξύ των στρατιωτικών δικτατοριών της Νότιας Αμερικής (Αργεντινή, Χιλή, Βραζιλία, Ουρουγουάη, Παραγουάη και Βολιβία).

Ο Ψυχρός Πόλεμος και οι Στόχοι: Υπό το πρίσμα της Ουάσιγκτον και του Δόγματος Εθνικής Ασφάλειας, κύριος στόχος ήταν η εξάλειψη των αριστερών αντιφρονούντων, των κομμουνιστικών κινημάτων και των αντάρτικων οργανώσεων.

Η Ιστορική Επιχείρηση Κόνδωρ (Δεκαετίες 1.970 μ.Χ.– 1980 μ.Χ.). Το Πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου και η Παρέμβαση των ΗΠΑ.  Κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η επικράτηση της Κουβανικής Επανάστασης (1.959 μ.Χ.) και η άνοδος αριστερών κυβερνήσεων στην Λατινική Αμερική προκάλεσαν συναγερμό στην Ουάσιγκτον.

Υπό την καθοδήγηση της CIA και προσωπικοτήτων όπως ο Χένρι Κίσινγκερ, οι ΗΠΑ εφάρμοσαν μια στρατηγική ανάσχεσης του κομμουνισμού, ενθαρρύνοντας την βίαιη ανατροπή δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων (όπως του Σαλβαδόρ Αλιέντε στην Χιλή το 1.973 μ.Χ.).

2. Η Δομή και η Δράση του Δικτύου. Η Επιχείρηση Κόνδωρ (Operación Cóndor) ιδρύθηκε επίσημα το 1.975 μ.Χ. στο Σαντιάγο της Χιλής. Ήταν μια μυστική εκστρατεία πολιτικής καταστολής και συλλογής πληροφοριών, στην οποία συμμετείχαν οι δεξιές στρατιωτικές δικτατορίες της περιοχής:

• Χιλή (υπό τον Αουγούστο Πινοσέτ).

• Αργεντινή (υπό τον Χόρχε Ραφαέλ Βιδέλα).

• Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη και Βολιβία. Το δίκτυο επέτρεπε στις υπηρεσίες ασφαλείας αυτών των κρατών να δρουν διασυνοριακά, απαγάγοντας, βασανίζοντας και δολοφονώντας πολιτικούς αντιπάλους, αντάρτες πόλεων και αριστερούς ακτιβιστές, εξαλείφοντας κάθε εστία αντίστασης και εχθρότητας προς τα Αμερικανικά συμφέροντα.

Τι ήταν πραγματικά η Επιχείρηση Κόνδωρ. Η Επιχείρηση Κόνδωρ δημιουργήθηκε μέσα στο περιβάλλον των στρατιωτικών δικτατοριών του Νότιου Κώνου. Οι κυβερνήσεις της Αργεντινής, της Βολιβίας, της Βραζιλίας, της Χιλής, της Παραγουάης και της Ουρουγουάης θεωρούσαν ότι αντιμετώπιζαν κοινό εχθρό: την αριστερή ένοπλη δράση, τον μαρξισμό, τις επαναστατικές οργανώσεις και γενικότερα την πολιτική «υπονομευτική» δραστηριότητα.

Η CIA κατέγραψε το 1.977 μ.Χ. ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας των έξι κρατών είχαν δημιουργήσει επίσημο μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών και πραγματοποιούσαν κοινές επιχειρήσεις εναντίον αντιπάλων τους. Η αρχική λογική ήταν σχετικά απλή: Ο αντίπαλος δεν σταματούσε στα σύνορα.

Ένας Αργεντινός αντιφρονών μπορούσε να καταφύγει στη Χιλή. Ένας Ουρουγουανός αντιφρονών μπορούσε να βρεθεί στην Αργεντινή. Ένας Χιλιανός πολιτικός μπορούσε να εγκατασταθεί στην Ευρώπη. Επομένως, οι δικτατορίες δημιούργησαν ένα δίκτυο ώστε οι υπηρεσίες ασφαλείας τους να συνεργάζονται πέρα από τα εθνικά σύνορα. Αυτό αποτέλεσε το βασικό χαρακτηριστικό της Κόνδωρ.

2. Η Κόνδωρ δεν ήταν απλώς ανταλλαγή πληροφοριών. Η ιστορική σημασία της Κόνδωρ βρίσκεται στο ότι η συνεργασία ξεπέρασε την απλή ανταλλαγή πληροφοριών. Αποχαρακτηρισμένο έγγραφο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ του 1.976 μ.Χ. αναφέρει ότι το πρόγραμμα περιλάμβανε πληροφορίες για αριστερές οργανώσεις και μπορούσε να επεκταθεί σε επιχειρήσεις εναντίον αντιπάλων στο εξωτερικό. Έγγραφο της CIA του 1.976 μ.Χ. περιγράφει επίσης την εξέλιξη της Κόνδωρ από μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών σε σχέδια για επιχειρήσεις εναντίον συγκεκριμένων ηγετών οργανώσεων.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση του Χιλιανού πρώην Υπουργού Εξωτερικών Orlando Letelier, ο οποίος δολοφονήθηκε μαζί με την Αμερικανίδα Ronni Moffitt στην Ουάσιγκτον το 1.976 μ.Χ. Η επίθεση συνδέθηκε με επιχειρησιακή δράση της Κόνδωρ. Έτσι η Κόνδωρ μετατράπηκε από περιφερειακό μηχανισμό ασφαλείας σε διακρατικό δίκτυο καταδίωξης αντιπάλων.

3. Ποιος ήταν ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών; Εδώ χρειάζεται μεγάλη ιστορική ακρίβεια. Δεν είναι σωστό να παρουσιάζεται η Κόνδωρ απλώς ως μια επιχείρηση που «δημιούργησε η CIA και εκτέλεσαν οι δικτάτορες». Τα διαθέσιμα έγγραφα δείχνουν ότι η ίδια η Κόνδωρ ήταν πρωτοβουλία των υπηρεσιών ασφαλείας των Νοτιοαμερικανικών δικτατοριών. Υπάρχει όμως σαφής τεκμηρίωση ότι οι ΗΠΑ γνώριζαν για την Κόνδωρ, παρακολουθούσαν την λειτουργία της και διατηρούσαν σχέσεις με τα καθεστώτα που συμμετείχαν.

Το 1.976 μ.Χ. αξιωματούχοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανησυχούσαν ότι οι δολοφονίες στο εξωτερικό θα προκαλούσαν σοβαρό πολιτικό κόστος για την Ουάσιγκτον. Ο Χένρι Κίσινγκερ ενέκρινε μήνυμα προς τις κυβερνήσεις της Αργεντινής, της Χιλής και της Ουρουγουάης με προειδοποίηση για τις σχεδιαζόμενες δολοφονίες.

Ωστόσο, το ίδιο έγγραφο δείχνει μια σημαντική λεπτομέρεια: η Αμερικανική πλευρά δεν αντιμετώπιζε την ίδια την ανταλλαγή πληροφοριών ως πρόβλημα· η αντίδρασή της επικεντρώθηκε ιδιαίτερα στις διεθνείς δολοφονικές επιχειρήσεις και στις συνέπειες για τα Αμερικανικά συμφέροντα.

Επομένως η ιστορική εικόνα είναι σύνθετη: Αντικομμουνιστική σύγκλιση — στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον — αμερικανική γνώση — υποστήριξη ή ανοχή προς ορισμένα καθεστώτα — αλλά και Αμερικανική ανησυχία για συγκεκριμένες πρακτικές της Κόνδωρ.

4. Η μεγαλύτερη γεωπολιτική εικόνα: Η «κόκκινη» Λατινική Αμερική. Για την Ουάσιγκτον του Ψυχρού Πολέμου, η Κούβα αποτέλεσε το μεγαλύτερο στρατηγικό σοκ. Η επανάσταση του Φιντέλ Κάστρο το 1.959 μ.Χ. έφερε στην εξουσία μια κυβέρνηση που γρήγορα ήρθε σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ και ανέπτυξε στενούς δεσμούς με την Σοβιετική Ένωση.

Το 1.960 μ.Χ. ο Αϊζενχάουερ ενέκρινε σχέδιο της CIA για την ανατροπή του Κάστρο. Το σχέδιο οδήγησε τελικά στην αποτυχημένη εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων το 1.961 μ.Χ. Ακολούθησε η Επιχείρηση Mongoose, μια ευρύτερη εκστρατεία πολιτικής, ψυχολογικής, σαμποταριστικής και μυστικής δράσης εναντίον του κουβανικού καθεστώτος.

Η Κούβα επομένως έγινε το πρότυπο του κράτους που η Ουάσιγκτον θεωρούσε ταυτόχρονα ιδεολογικό αντίπαλο, πιθανό σοβιετικό προγεφύρωμα, κέντρο επαναστατικής επιρροής, και απειλή για την περιφερειακή ισορροπία.

5. Νικαράγουα: από τον Σομόσα στους Σαντινίστας. Η Νικαράγουα αποτελεί ακόμη χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Για δεκαετίες η οικογένεια Σομόσα κυβερνούσε την χώρα μέσω αυταρχικού καθεστώτος που διατηρούσε στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ.

Το 1.979 μ.Χ. οι Σαντινίστας ανέτρεψαν τον Αναστάσιο Σομόσα. Η Ουάσιγκτον αντιμετώπισε την νέα κυβέρνηση με καχυποψία, καθώς οι Σαντινίστας συνδέονταν με την Κούβα και αργότερα με την Σοβιετική Ένωση.

Κατά την Προεδρία Ρίγκαν, οι ΗΠΑ υποστήριξαν τους Contras, ένοπλες αντικυβερνητικές δυνάμεις που πολεμούσαν τους Σαντινίστας. Το ίδιο το Office of the Historian του Στέιτ Ντιπάρτμεντ καταγράφει ότι η κυβέρνηση Ρίγκαν έστρεψε σημαντικούς πόρους προς τους Contras και ότι η υπόθεση εξελίχθηκε τελικά στο σκάνδαλο Iran-Contra.

Άρα ο Ψυχρός Πόλεμος στη Λατινική Αμερική δεν ήταν απλώς αντιπαράθεση ιδεών. Ήταν: Δικτατορίες + αντάρτικα + μυστικές υπηρεσίες + όπλα + οικονομικές πιέσεις + εξωτερική επέμβαση + ανταγωνισμός ΗΠΑ–ΕΣΣΔ.

Από την Κόνδωρ στην εποχή μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Μετά το 1.991 μ.Χ. η κατάσταση άλλαξε. Η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε. Η Κούβα παρέμεινε κομμουνιστική, αλλά χωρίς τον παλιό Σοβιετικό προστάτη.

Οι περισσότερες χώρες της Λατινικής Αμερικής πέρασαν σε δημοκρατικότερες μορφές διακυβέρνησης. Η «Κόκκινη απειλή» έπαψε να είναι η κεντρική οργανωτική αρχή της αμερικανικής πολιτικής. Όμως στον 21^ο Αιώνα μ.Χ. εμφανίστηκε ένας νέος ανταγωνισμός: ΗΠΑ – Κίνα – Ρωσία.

Η Κίνα αύξησε σημαντικά την οικονομική παρουσία της στην Νότια Αμερική, ενώ η Ρωσία διατήρησε σχέσεις με χώρες όπως η Κούβα, η Νικαράγουα και η Βενεζουέλα. Έτσι η Λατινική Αμερική άρχισε να αποκτά ξανά στρατηγική σημασία.

Η Σύγχρονη Γεωπολιτική Αρχιτεκτονική και το Σενάριο της "Επιχείρησης Κόνδωρ 2". Στο σημερινό γεωπολιτικό τοπίο, αναλυτές και επικριτές της Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής κάνουν λόγο για μια νέα στρατηγική ευθυγράμμισης – μια σύγχρονη εκδοχή της «Επιχείρησης Κόνδωρ» – με σκοπό την επαναφορά του απόλυτου ηγεμονικού ελέγχου στην Λατινική Αμερική.

Η σημερινή Λατινική Αμερική είναι διαφορετική. Δεν υπάρχει το διπολικό σύστημα ΗΠΑ–ΕΣΣΔ και οι περισσότερες χώρες είναι εκλογικές δημοκρατίες. Παρ' όλα αυτά, επανέρχεται ένα γνώριμο γεωπολιτικό ζήτημα:

Θα μπορούσε η Ουάσιγκτον να επιδιώξει την συγκρότηση ενός άτυπου φιλοαμερικανικού μπλοκ κυβερνήσεων για τον περιορισμό της Κίνας, της Ρωσίας και των κυβερνήσεων που βρίσκονται σε έντονη αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ;

«Κόνδωρ 2» δεν θα ήταν απαραίτητα αντιγραφή της ιστορικής Κόνδωρ. Δεν θα χρειαζόταν στρατιωτικές δικτατορίες ούτε μυστικές ομάδες δολοφόνων. Θα μπορούσε να έχει εντελώς διαφορετική μορφή:

Διπλωματική σύγκλιση + οικονομικές συμφωνίες + ενεργειακές επενδύσεις + στρατιωτική συνεργασία + πληροφορίες + καταπολέμηση οργανωμένου εγκλήματος + κοινή στάση απέναντι σε Κίνα/Ρωσία + πίεση προς Κούβα/Νικαράγουα/άλλους αντιπάλους.

Με άλλα λόγια, ένα σύγχρονο «Κόνδωρ» θα ήταν περισσότερο γεωπολιτικό δίκτυο παρά μυστική αστυνομική επιχείρηση. Αυτό όμως αποτελεί αναλυτικό σενάριο και όχι αποδεδειγμένη ύπαρξη τέτοιου σχεδίου.

Το Νέο Πολιτικό Κύμα: Ένα πλέγμα δεξιών, εθνικιστικών και λαϊκιστικών κυβερνήσεων στην περιοχή εμφανίζεται ευθυγραμμισμένο με τα Αμερικανικά και Ισραηλινά συμφέροντα. Σε αυτές συγκαταλέγονται η Αργεντινή υπό τον Χαβιέρ Μιλέי, η Κολομβία υπό τον Αμπελάρντο δε λα Εσπριέγια, ο Ισημερινός με τον Νανιέλ Νομπόա, το Ελ Σαλβαδόρ με τον Ναγίμπ Μπουκέλε, καθώς και η Χιλή και η Βολιβία με αντίστοιχες πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν στενούς δεσμούς με την Δύση.

Αυτό είναι το νόημα του υποθετικού όρου «Κόνδωρ 2». Δεν πρόκειται για τεκμηριωμένη ονομασία κάποιας σημερινής αμερικανικής μυστικής επιχείρησης. Είναι ένα αναλυτικό σενάριο που χρησιμοποιεί το ιστορικό Κόνδωρ ως αναλογία.

Οι Βασικοί Πυλώνες του Νέου Άξονα. Χώρα. Ηγεσία. Πολιτικό Στίγμα & Στρατηγικός Προσανατολισμός.  Αργεντινή. Χαβιέρ Μιλέι. Ακραίος φιλελεύθερος/δεξιός λαϊκιστής. Εφαρμόζει θεωρία σοκ στην οικονομία, επιδιώκει απόλυτη ευθυγράμμιση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, και απομάκρυνση από την Κίνα.

Κολομβία. Άเบλardo Ντε λα Εσπριέγια. Εκπροσωπεί την σκληρή δεξιά πτέρυγα, εστιασμένη στην ασφάλεια, την καταστολή των αριστερών ανταρτών και την στενή στρατιωτική συνεργασία με το ΝΑΤΟ.

Ισημερινός. Ντανιέλ Νομπόα. Επιχειρηματίας και πρόεδρος που βασίζει την πολιτική του στην στρατιωτικοποίηση της εσωτερικής ασφάλειας με Αμερικανική υποστήριξη.

Περού   Κέικο Φουτζιμόρι. Συνεχιστής της αυταρχικής δεξιάς κληρονομιάς (φουτζιμορισμός), με έμφαση στον έλεγχο των κρατικών θεσμών και την καταστολή των ιθαγενών και αριστερών κινημάτων.

Ελ Σαλβαδόρ. Ναγίμπ Μπουκέλε. Πρωτοπόρος του «αυταρχισμού της νέας εποχής», με μαζικές φυλακίσεις και αναστολή συνταγματικών δικαιωμάτων, αποτελώντας πρότυπο για την λατινοαμερικανική δεξιά.

Χιλή. Χοσέ Αντόνιο Καστ Ηγέτης της εθνικιστικής δεξιάς, με ρητορική που παραπέμπει στην εποχή του Πινοσέτ, εστιασμένη στον νόμο, την τάξη και τον αντικομμουνισμό.

Βολιβία. Ροδρίγο Πας Περέιρα       Πολιτική φιγούρα που επιδιώκει την ανατροπή της επιρροής του κινήματος MAS (Έβο Μοράλες/Λουίς Άρσε), προωθώντας την στροφή προς την Δύση αλλά και το Ισραήλ.

Αυτό πράγματι δημιουργεί ένα περιφερειακό πολιτικό περιβάλλον διαφορετικό από εκείνο της προηγούμενης «ροζ παλίρροιας» της αριστεράς. Αλλά η ύπαρξη πολλών δεξιών κυβερνήσεων δεν αποδεικνύει από μόνη της την ύπαρξη μιας ενιαίας Αμερικανικής επιχείρησης Κόνδωρ 2.

Η γεωπολιτική αυτή αρχιτεκτονική αναμένεται να λάβει την τελική της μορφή με τις Προεδρικές Εκλογές της Βραζιλίας το 2026 μ.Χ. Μια πιθανή επικράτηση του Φλάβιο Μπολσονάρο (υιού του Προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο) θα σφραγίσει τον πλήρη έλεγχο της Ηπείρου από φιλοαμερικανικές δυνάμεις, επιφέροντας παράλληλα ένα καίριο πλήγμα εκ των έσω στον οργανισμό των BRICS, όπου η Βραζιλία αποτελεί ιδρυτικό μέλος.

Ο Περιφερειακός Ανταγωνισμός: Βασικός στόχος αυτού του σχεδιασμού είναι η αποδυνάμωση των εναπομεινάντων αντικαθεστωτικών ή φιλικών προς την Ρωσία και την Κίνα κρατών, όπως η Κούβα, η Νικαράγουα και η Βενεζουέλα.

Ενέργεια, Πλουτοπαραγωγικοί Πόροι και η Γεωστρατηγική Σκακιέρα   Ο έλεγχος των ενεργειακών αποθεμάτων και των εμπορικών οδών αποτελεί τον πυρήνα της Αμερικανικής στρατηγικής στο δυτικό ημισφαίριο.

Το Πετρέλαιο της Βενεζουέλας: Στρατηγικοί σχεδιασκοί στόχοι περιλαμβάνουν την οικονομική υποταγή της Βενεζουέλας και την πρόσβαση στα τεράστια αποθέματα υδρογονανθράκων της, αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, μέσω μονομερών συμφωνιών.

Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο. Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής, ο απώτερος στόχος είναι η πτώση του καθεστώτος του Νικολάς Μαδούρο και η εγκαθίδρυση μιας υποτελούς κυβέρνησης στο Καράκας.

Η Αποικιακή Συμφωνία: Σχεδιάζεται η υπογραφή ετεροβαρών συμφωνιών, μέσω των οποίων ο έλεγχος του κρατικού πετρελαϊκού κολοσσού (PDVSA) θα περάσει σε Αμερικανικές πολυεθνικές (π.χ. Chevron, ExxonMobil). Η αξία της υφαρπαγής αυτής εκτιμάται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια, στερώντας από την Βενεζουέλα την εθνική της κυριαρχία επί των πόρων της.

Η Ουάσιγκτον επιδιώκει: Επαναφορά της πετρελαϊκής παραγωγής, Αμερικανικές επενδύσεις, έλεγχο ή συμμετοχή Αμερικανικών εταιρειών, μείωση της Ρωσικής και Κινεζικής επιρροής, σταθεροποίηση της ενεργειακής αγοράς, πολιτική μετάβαση.

Το 2026 μ.Χ. υπάρχει Αμερικανικό σχέδιο ανοικοδόμησης περίπου 100 δισ. δολαρίων που συνδέεται με την επέκταση της πετρελαϊκής και ενεργειακής δραστηριότητας στην Βενεζουέλα. Το Reuters αναφέρει ότι η προσπάθεια αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα ενεργειακών υποδομών.

Μετά την Αμερικανική επιχείρηση που απομάκρυνε τον Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο του 2026 μ.Χ., η χώρα βρίσκεται σε μεταβατική κατάσταση και η Ουάσιγκτον επιδιώκει πολιτική μετάβαση και οικονομική σταθεροποίηση.

 

Εκδίωξη Ρωσικής και Κινεζικής Παρουσίας: Η υποταγή κρατών όπως η Κούβα και η Νικαράγουα θα σήμαινε τον τερματισμό των διπλωματικών, εμπορικών και στρατιωτικών συμφωνιών τους με το Πεκίνο και την Μόσχα, απομακρύνοντας ξένες βάσεις και επενδύσεις.  

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εντείνει την πίεση στην Αβάνα. Τον Σεπτέμβριο του 2026 μ.Χ.. ο Τραμπ δήλωσε ότι θεωρεί πιθανή μια συμφωνία ΗΠΑ–Κούβας και ότι στρατιωτική επέμβαση πιθανότατα δεν θα χρειαστεί, παρότι η Αμερικανική πίεση έχει αυξηθεί σημαντικά.

Η Κίνα έχει καταγγείλει την Αμερικανική πολιτική απέναντι στην Κούβα και έχει ζητήσει τερματισμό του Αμερικανικού εμπάργκο. Σε ένα υποθετικό «Κόνδωρ 2», επομένως, η Κούβα θα μπορούσε να θεωρηθεί από την Ουάσιγκτον ως ένας από τους βασικούς στόχους γεωπολιτικής πίεσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι επίκειται αναγκαστικά αμερικανική εισβολή.

Όπως και στον Ψυχρό Πόλεμο, η Λατινική Αμερική μετατρέπεται σε αρένα σύγκρουσης υπερδυνάμεων. Η Κίνα έχει καταστεί ο κύριος εμπορικός εταίρος πολλών χωρών της περιοχής, ενώ η Ρωσία διατηρεί στενούς στρατιωτικούς δεσμούς.

Ακύρωση Συμφωνιών: Ο έλεγχος των κυβερνήσεων από τον άξονα των ΗΠΑ θα οδηγήσει στην άμεση ακύρωση των εμπορικών συμφωνιών με το Πεκίνο (όπως η Πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος») και τον τερματισμό της λειτουργίας ρωσικών και κινεζικών γεωστρατηγικών υποδομών, ναυτικών σταθμών και σταθμών δορυφορικής παρακολούθησης.

Η Κούβα και η Νικαράγουα αποτελούν τα ιστορικά προπύργια του αντιαμερικανισμού στην περιοχή. Καθεστώς Υποτελείας: Μέσω του οικονομικού αποκλεισμού και της υποκίνησης εσωτερικών ταραχών από τον νέο δεξιό περιφερειακό άξονα, επιδιώκεται η κατάρρευση των κυβερνήσεων τους. Αν υποταχθούν, θα μετατραπούν σε κράτη-δορυφόρους της Ουάσιγκτον, χάνοντας την πολιτική τους ανεξαρτησία.

Η Νικαράγουα αποτελεί δεύτερο σημαντικό σημείο. Η κυβέρνηση Ορτέγκα έχει διατηρήσει στενές σχέσεις με την Ρωσία και την Κίνα. Τον Οκτώβριο του 2026 μ.Χ. ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών υιοθέτησε ψήφισμα για τις πολιτικές ελευθερίες στην Νικαράγουα, ενώ το Reuters σημείωσε ότι η Ουάσιγκτον ανησυχεί και για Ρωσική και Κινεζική παρουσία στην χώρα. Αυτό δημιουργεί ένα δυνητικό γεωπολιτικό τρίγωνο:

ΗΠΑ → Κεντρική Αμερική Έναντι Ρωσία/Κίνα → Νικαράγουα με την Κούβα να αποτελεί έναν δεύτερο σημαντικό κόμβο. Ένα Αμερικανικό «Κόνδωρ 2» θα μπορούσε επομένως να στοχεύσει περισσότερο στην περικύκλωση της Ρωσοκινεζικής παρουσίας παρά στην κλασική αντικομμουνιστική λογική του 1.970 μ.Χ.

Έλεγχος Θαλάσσιων Οδών και Λιμένων. Η περιοχή περιλαμβάνει στρατηγικά περάσματα παγκόσμιας σημασίας, όπως η Διώρυγα του Παναμά, το Στενό του Μαγγελάνου και τα μεγάλα λιμάνια του Ατλαντικού και του Ειρηνικού Ωκεανού. Ο στρατιωτικός έλεγχος αυτών των κόμβων επιτρέπει στις ΗΠΑ να ελέγχουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και να αποκλείουν γεωπολιτικούς αντιπάλους.

Το «Τρίγωνο του Λιθίου» και Φυσικοί Πόροι. Η Αργεντινή, η Βολιβία και η Χιλή κατέχουν πάνω από το 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων λιθίου (του «λευκού χρυσού»), το οποίο είναι απαραίτητο για την πράσινη μετάβαση και την κατασκευή μπαταριών. Η εγκαθίδρυση φιλικών προς τις ΗΠΑ κυβερνήσεων διασφαλίζει ότι οι πόροι αυτοί θα διοχετεύονται αποκλειστικά σε αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας, αποκλείοντας την Κίνα.

Ο πραγματικός νέος αντίπαλος: Κίνα. Η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στην Κόνδωρ του 1.970 μ.Χ. και σε ένα υποθετικό Κόνδωρ 2 είναι ότι ο κύριος ανταγωνιστής δεν θα ήταν πλέον η Σοβιετική Ένωση. Θα ήταν κυρίως η Κίνα. Η Κινεζική οικονομική διείσδυση στην Λατινική Αμερική αφορά: Υποδομές, λιμάνια, ορυχεία, ενέργεια, τηλεπικοινωνίες, δίκτυα 5G, γεωργικές εξαγωγές, κρίσιμα ορυκτά, χρηματοδότηση.

Επομένως μια Αμερικανική στρατηγική περιορισμού της Κίνας θα μπορούσε να επιδιώξει: Να προσφέρει εναλλακτική χρηματοδότηση → να επαναφέρει Αμερικανικές εταιρείες → να ενισχύσει στρατιωτικές σχέσεις → να περιορίσει κινεζικές υποδομές → να ελέγξει στρατηγικές αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτό θα ήταν περισσότερο οικονομικός και γεωστρατηγικός ανταγωνισμός παρά Κόνδωρ με την παλιά έννοια.

Λιμάνια, θαλάσσιες οδοί και στρατηγικά σημεία. Η γεωγραφία της Λατινικής Αμερικής προσδίδει τεράστια στρατηγική σημασία στην περιοχή. Η Καραϊβική βρίσκεται δίπλα στις ΗΠΑ. Ο Παναμάς συνδέει Ατλαντικό και Ειρηνικό.

Η Νότια Αμερική διαθέτει μεγάλες ακτές στον Ατλαντικό και στον Ειρηνικό. Η Βραζιλία έχει τεράστια ακτογραμμή. Η Βενεζουέλα βρίσκεται ακριβώς στο βόρειο τμήμα της Νότιας Αμερικής και κοντά στην Καραϊβική

Ένα ισχυρό Αμερικανικό δίκτυο ασφαλείας στην περιοχή θα μπορούσε επομένως να εξυπηρετήσει: Ναυτικές επιχειρήσεις, ενεργειακές μεταφορές, καταπολέμηση ναρκεμπορίου, προστασία εμπορικών οδών, επιτήρηση Καραϊβικής, έλεγχο κρίσιμων λιμένων, αντιμετώπιση Κινεζικής ναυτικής παρουσίας. Γι' αυτό η Λατινική Αμερική έχει στρατηγική σημασία πολύ μεγαλύτερη από το οικονομικό της μέγεθος

Διαχείριση και Έλεγχος του Ναρκεμπορίου. Το ναρκενμπόριο χρησιμοποιείται συχνά ως γεωπολιτικό εργαλείο. Με το πρόσχημα του «Πολέμου κατά των Ναρκωτικών», οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτική παρουσία στην περιοχή (μέσω της Νότιας Διοίκησης - SOUTHCOM). Ο έλεγχος των δικτύων παραγωγής και διακίνησης κοκαΐνης στην Ανδική περιοχή επιτρέπει την χρηματοδότηση παραστρατιωτικών ομάδων και την χειραγώγηση τοπικών πολιτικών ελίτ.

Το ναρκεμπόριο ως γέφυρα μεταξύ ασφάλειας και γεωπολιτικής. Το οργανωμένο έγκλημα προσφέρει επίσης έναν διαφορετικό τρόπο αμερικανικής στρατιωτικής και αστυνομικής παρουσίας.  Οι ΗΠΑ μπορούν να συνεργάζονται με κυβερνήσεις της περιοχής μέσω: Ανταλλαγής πληροφοριών, εκπαίδευσης αστυνομικών, κοινών επιχειρήσεων, επιτήρησης συνόρων, καταπολέμησης καρτέλ, παρακολούθησης χρηματοοικονομικών δικτύων.

Αυτό μπορεί να αυξήσει την Αμερικανική επιρροή χωρίς να απαιτείται στρατιωτική κατοχή. Επομένως, σε ένα σύγχρονο «Κόνδωρ 2», ο αντικαρτελικός πόλεμος θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός περιφερειακής στρατηγικής. Συνεργασία κατά του οργανωμένου εγκλήματος = μυστική Αμερικανική επιχείρηση.

Το Μέτωπο των BRICS: Μέσω της πολιτικής αλλαγής και της επιρροής σε χώρες-κλειδιά όπως η Βραζιλία – όπου οι πολιτικές διεργασίες και οι εκλογικές αναμετρήσεις (όπως η κάθοδος της παράταξης των Μπολσονάρο) κρίνουν τον προσανατολισμό της χώρας – επιχειρείται να ανακοπεί η δυναμική διεύρυνσης και ισχυροποίησης του μπλοκ των BRICS, το οποίο αμφισβητεί την πρωτοκαθεδρία του δολαρίου και του δυτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Η Βραζιλία ως το μεγάλο έπαθλο Η Βραζιλία είναι διαφορετικής τάξης μεγέθους από τις υπόλοιπες χώρες. Είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Νότιας Αμερικής, διαθέτει τεράστια ενεργειακά και αγροτικά αποθέματα και αποτελεί κεντρικό μέλος των BRICS. Γι' αυτό μια αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της Βραζιλίας θα είχε περιφερειακές συνέπειες.

Το 2026 μ.Χ. η αντιπαράθεση είναι ιδιαίτερα σημαντική: Ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα διεκδικεί μια νέα θητεία, ενώ ο γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρο, γιος του Προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, είναι ο βασικός δεξιός αντίπαλός του. Οι εκλογές βρίσκονται σε εξέλιξη και δεν είναι σωστό να παρουσιαστεί ως δεδομένη μια νίκη του Φλάβιο.

Μια ενδεχόμενη κυβέρνηση Φλάβιο Μπολσονάρο θα μπορούσε, βάσει των δημόσιων τοποθετήσεών του, να επιδιώξει στενότερες σχέσεις με την κυβέρνηση Τραμπ. Αυτό όμως είναι πολιτική κατεύθυνση και όχι απόδειξη ότι η Βραζιλία θα «υποταχθεί» στις ΗΠΑ.

Τα BRICS και η Βραζιλία. Η Βραζιλία έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της συμμετοχής της στους BRICS. Εάν μια φιλοαμερικανική κυβέρνηση εγκαθίστατο στη Βραζιλία, θα μπορούσε να αλλάξει την στάση της χώρας απέναντι: Στην Κίνα, στην Ρωσία, στις BRICS, στις Αμερικανικές επενδύσεις, στην ενεργειακή συνεργασία, στην άμυνα.

Ωστόσο, ακόμη και μια δεξιά κυβέρνηση δεν σημαίνει αυτόματα αποχώρηση από τους BRICS. Η Βραζιλία έχει δικά της συμφέροντα και παραδοσιακά επιδιώκει πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Επομένως ένα Αμερικανικό σχέδιο που θα ήθελε να «χτυπήσει τους BRICS» μέσω Βραζιλίας θα αντιμετώπιζε ένα σημαντικό εμπόδιο: Η Βραζιλία δεν είναι απλώς ένας σύμμαχος που μπορεί να αλλάξει στρατόπεδο· είναι η ίδια μεγάλη γεωπολιτική δύναμη.

Μπορεί να δημιουργηθεί «δεξιά συμμαχία»; Πολιτικά, είναι δυνατό να δημιουργηθεί ένας χαλαρός συνασπισμός κυβερνήσεων με κοινά χαρακτηριστικά: Εθνικισμός, συντηρητισμός, αυστηρή πολιτική ασφάλειας, οικονομικός φιλελευθερισμός, αντικομμουνισμός ή αντικαπιταλιστική ρητορική, σκεπτικισμός απέναντι στην αριστερά, στενότερες σχέσεις με ΗΠΑ και Ισραήλ. Όμως αυτές οι κυβερνήσεις δεν είναι ίδιες. Ο Μιλέι έχει διαφορετικές προτεραιότητες από τον Μπουκέλε.

Ο Καστ έχει διαφορετικό πολιτικό πρόγραμμα από τον Νομπόα. Ο Ντε λα Εσπριέγια έχει διαφορετικές εσωτερικές προτεραιότητες από τον Πας. Επομένως θα μπορούσαν να συγκλίνουν σε συγκεκριμένα ζητήματα χωρίς να αποτελούν ενιαίο πολιτικό μπλοκ.

Το ιστορικό μάθημα της Κόνδωρ. Η πιο σημαντική ιστορική προειδοποίηση είναι ότι η καταπολέμηση μιας πραγματικής ή υποτιθέμενης απειλής μπορεί να οδηγήσει σε υπέρβαση των ορίων του κράτους δικαίου. Τα καθεστώτα της Κόνδωρ θεωρούσαν ότι πολεμούσαν έναν υπαρξιακό εχθρό.

Όταν όμως η έννοια του «εχθρού» διευρύνθηκε, μπορούσε να περιλάβει: Ένοπλους αντάρτες, πολιτικούς, συνδικαλιστές, δημοσιογράφους, εξόριστους, αριστερούς διανοούμενους, ακόμη και μη βίαιους αντιπάλους.

Αυτό ακριβώς επισημαίνεται σε Αμερικανική διπλωματική αξιολόγηση του 1.976 μ.Χ., η οποία σημείωνε ότι η έννοια της «υπονόμευσης» μπορούσε να επεκταθεί σε σχεδόν οποιονδήποτε αντιτασσόταν στην κυβερνητική πολιτική.

Επομένως η Κόνδωρ αποτελεί όχι μόνο ιστορία γεωπολιτικής συνεργασίας αλλά και προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί όταν η ασφάλεια χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει την εξάλειψη πολιτικής αντιπολίτευσης.

«Κόνδωρ 2» και δικτατορίες: η μεγάλη διαφορά. Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη διαφοροποίηση από την δεκαετία του 1.970 μ.Χ. Οι περισσότερες σημερινές δεξιές κυβερνήσεις της Λατινικής Αμερικής έχουν προκύψει από εκλογές. Ακόμη και όταν υπάρχουν σοβαρές διαμάχες για δημοκρατικούς θεσμούς, δεν είναι ιστορικά ακριβές να εξισώνονται αυτομάτως με τις στρατιωτικές δικτατορίες της Αργεντινής, της Χιλής ή της Ουρουγουάης.

Άρα ο όρος «δεξιοί εθνικιστές δικτάτορες» δεν μπορεί να εφαρμοστεί συλλήβδην στους σημερινούς ηγέτες. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αυταρχικές τάσεις ή σοβαρές καταγγελίες για περιορισμούς δικαιωμάτων σε ορισμένες χώρες. Σημαίνει ότι πρέπει να εξετάζουμε κάθε κυβέρνηση ξεχωριστά.

Το πραγματικό πιθανό μοντέλο ενός «Κόνδωρ 2». Αν θέλαμε να κατασκευάσουμε ένα καθαρά υποθετικό μοντέλο, θα μπορούσε να αποτελείται από πέντε επίπεδα. Πρώτο επίπεδο — πολιτικό. Η Ουάσιγκτον δημιουργεί στενότερες σχέσεις με δεξιές και κεντροδεξιές κυβερνήσεις. Δεύτερο επίπεδο — οικονομικό. Αμερικανικές εταιρείες αυξάνουν επενδύσεις σε: Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, λίθιο, χαλκό, κρίσιμα ορυκτά, λιμάνια, ενέργεια, τηλεπικοινωνίες.

Τρίτο επίπεδο — στρατιωτικό. Αυξάνονται: Κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών, Αμερικανική εκπαίδευση, πωλήσεις όπλων, συνεργασία ακτοφυλακής και ναυτικού. Τέταρτο επίπεδο — αντικατασκοπευτικό. Οι χώρες συνεργάζονται εναντίον: ρωσικών δικτύων, κινεζικής κατασκοπείας, εγκληματικών οργανώσεων, παράνομων χρηματοδοτήσεων.

Πέμπτο επίπεδο — στρατηγικός αποκλεισμός. Οι κυβερνήσεις περιορίζουν την παρουσία Ρωσίας και Κίνας σε: Λιμάνια, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, κρίσιμες υποδομές. Αυτό θα ήταν η σύγχρονη εκδοχή της λογικής του «Κόνδωρ», αλλά με οικονομικά και γεωστρατηγικά μέσα αντί για τα κρατικά δίκτυα καταστολής της δεκαετίας του 1970 μ.Χ.

Τι θα συνέβαινε αν συμπεριλαμβάνονταν Κούβα, Νικαράγουα και Βενεζουέλα; Τότε θα δημιουργούνταν μια πολύ διαφορετική περιφερειακή ισορροπία. Στον έναν πόλο: ΗΠΑ — Αργεντινή — Χιλή — Κολομβία — Περού — Ισημερινός — Βολιβία — Ελ Σαλβαδόρ — πιθανώς Βραζιλία. Στον άλλο: Κούβα — Νικαράγουα — και δυνάμεις με στενότερη σχέση με Ρωσία/Κίνα. Η Βενεζουέλα θα αποτελούσε ιδιαίτερη περίπτωση επειδή το πολιτικό καθεστώς της έχει ήδη περάσει σε νέα φάση μετά την απομάκρυνση του Μαδούρο.

Η Κίνα και η Ρωσία θα προσπαθούσαν να διατηρήσουν οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα. Οι ΗΠΑ θα προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν ότι η περιοχή θα παραμείνει στον Αμερικανικό στρατηγικό χώρο.

Θα ήταν όμως ένας νέος Ψυχρός Πόλεμος; Όχι ακριβώς. Ο Ψυχρός Πόλεμος είχε δύο σχετικά καθαρούς πόλους: ΗΠΑ/ΝΑΤΟ Και ΕΣΣΔ/Σύμφωνο της Βαρσοβίας. Σήμερα η κατάσταση είναι πιο περίπλοκη. Η Βραζιλία μπορεί να συνεργάζεται με τις ΗΠΑ σε ένα ζήτημα και με την Κίνα σε άλλο.

Η Αργεντινή μπορεί να είναι πολύ φιλοαμερικανική οικονομικά αλλά να διατηρεί εμπορικές σχέσεις με την Κίνα. Μια χώρα μπορεί να αγοράζει Αμερικανικά όπλα και ταυτόχρονα Κινεζικά προϊόντα. Άρα το σύστημα είναι περισσότερο: Πολυπολικό + ανταγωνιστικό + συναλλακτικό.

Η Κίνα ως οικονομικός αντίπαλος και όχι ως Σοβιετική Ένωση. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο. Η Κίνα δεν είναι ΕΣΣΔ. Δεν προσπαθεί να εξάγει ένα ενιαίο κομμουνιστικό επαναστατικό μοντέλο σε ολόκληρη την Λατινική Αμερική με τον τρόπο που η Ουάσιγκτον αντιλαμβανόταν την Σοβιετική απειλή στον Ψυχρό Πόλεμο.

Η Κινεζική επιρροή είναι σε μεγάλο βαθμό: Εμπόριο + επενδύσεις + υποδομές + δάνεια + πρώτες ύλες + τεχνολογία. Γι' αυτό μια αμερικανική στρατηγική απέναντί της θα πρέπει επίσης να είναι οικονομική. Το όπλο δεν είναι μόνο το Πεντάγωνο. Είναι: Wall Street + ενεργειακές εταιρείες + τεχνολογία + δολάριο + εμπορικές συμφωνίες + χρηματοδότηση.

Το μεγαλύτερο ερώτημα: ποιος ελέγχει την Λατινική Αμερική; Η έννοια του «ελέγχου» χρειάζεται προσοχή. Οι ΗΠΑ διαθέτουν τεράστια στρατιωτική και οικονομική ισχύ στην περιοχή. Αλλά δεν μπορούν απλώς να διατάξουν όλες τις κυβερνήσεις. Η Βραζιλία έχει δικά της συμφέροντα.

Το Μεξικό έχει δική του εξωτερική πολιτική. Η Χιλή έχει δικές της οικονομικές σχέσεις. Η Αργεντινή έχει ανάγκη τόσο τις ΗΠΑ όσο και την Κίνα ως εμπορικό εταίρο. Η Βολιβία πρέπει να διαχειριστεί τις ανάγκες της σε ενέργεια και χρηματοδότηση.

Επομένως ο αμερικανικός στόχος, εάν πράγματι επιδιωκόταν μια νέα περιφερειακή στρατηγική, θα ήταν πιθανότερα: Να καταστεί η Αμερικανική επιρροή η κυρίαρχη εξωτερική επιρροή χωρίς να χρειάζεται άμεση κατοχή των χωρών. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό από την κλασική αποικιοκρατία.

Από το Κόνδωρ του 1.976 μ.Χ. στο υποθετικό Κόνδωρ του 2026 μ.Χ.

Η σύγκριση μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:

Κόνδωρ 1.970s μ.Χ. Υποθετικό «Κόνδωρ 2».

Στρατιωτικές δικτατορίες Εκλεγμένες κυβερνήσεις.

Αντικομμουνισμός Ανταγωνισμός με Κίνα/Ρωσία.

Μυστικές υπηρεσίες Πληροφορίες και κυβερνοασφάλεια.

Καταδίωξη αντιφρονούντων Αντιμετώπιση εγκλήματος/ξένης επιρροής.

ΕΣΣΔ     Κίνα και Ρωσία.

Κούβα   Κούβα, Νικαράγουα, Βενεζουέλα.

Πολιτική καταστολή Οικονομική και διπλωματική πίεση.

Στρατιωτική συνεργασία Ασκήσεις/όπλα/ασφάλεια.

Αμερικανική ηγεμονία Ανταγωνισμός για επιρροή.

Διπολικός κόσμος Πολυπολικός κόσμος.

Η ομοιότητα υπάρχει. Αλλά η διαφορά είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο: Η ίδια η Λατινική Αμερική  Ένα Αμερικανικό σχέδιο πλήρους ελέγχου της περιοχής θα συναντούσε σημαντικές αντιδράσεις. Οι χώρες της περιοχής έχουν ιστορική μνήμη αμερικανικών επεμβάσεων.

Η Κούβα αποτελεί το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. Η Νικαράγουα θυμάται τους Contras. Η Χιλή θυμάται την περίοδο Πινοσέτ και την διεθνή συζήτηση για τον ρόλο των ΗΠΑ. Η Βραζιλία έχει μακρά παράδοση ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής.

Επομένως μια προσπάθεια επιβολής ενός ενιαίου αμερικανικού μπλοκ θα μπορούσε να προκαλέσει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα: Περισσότερη συνεργασία των λατινοαμερικανικών κρατών με Κίνα και Ρωσία.

Το παράδοξο της Αμερικανικής ισχύος. Αυτό δημιουργεί ένα ενδιαφέρον παράδοξο. Όσο περισσότερο οι ΗΠΑ προσπαθούν να περιορίσουν την Κίνα και την Ρωσία, τόσο περισσότερο οι χώρες της περιοχής μπορεί να επιδιώκουν εναλλακτικούς εταίρους ώστε να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από την Ουάσιγκτον. Από την άλλη πλευρά, εάν η Κίνα ή η Ρωσία αποκτήσουν υπερβολική οικονομική ή στρατιωτική παρουσία, ορισμένες κυβερνήσεις μπορεί να στραφούν προς τις ΗΠΑ για ισορροπία.

Έτσι δημιουργείται ένα παιχνίδι: ΗΠΑ → Κίνα → Ρωσία → Βραζιλία → Αργεντινή → ξανά ΗΠΑ. Η Λατινική Αμερική δεν είναι απλώς το αντικείμενο της σύγκρουσης. Οι ίδιες οι χώρες της περιοχής είναι παίκτες.

Συμπέρασμα. Η πραγματική Επιχείρηση Κόνδωρ υπήρξε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα διακρατικής συνεργασίας αυταρχικών καθεστώτων στην Λατινική Αμερική του Ψυχρού Πολέμου.

Οι υπηρεσίες ασφαλείας Αργεντινής, Βολιβίας, Βραζιλίας, Χιλής, Παραγουάης και Ουρουγουάης συνεργάστηκαν στην ανταλλαγή πληροφοριών και σε επιχειρήσεις κατά πραγματικών ή υποτιθέμενων αριστερών αντιπάλων. Η συνεργασία επεκτάθηκε και εκτός συνόρων, ενώ οι ΗΠΑ γνώριζαν την λειτουργία της και είχαν στενές σχέσεις με τα περισσότερα από τα καθεστώτα που συμμετείχαν.

Η ιστορία όμως δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά. Το 2026 μ.Χ. δεν υπάρχει Σοβιετική Ένωση, ούτε ένα ενιαίο κομμουνιστικό στρατόπεδο στη Λατινική Αμερική. Υπάρχουν αντίθετα πολλά διαφορετικά πολιτικά καθεστώτα, εκλεγμένες κυβερνήσεις, οικονομίες που συνδέονται ταυτόχρονα με ΗΠΑ και Κίνα και μια ολοένα πιο πολυπολική διεθνής πραγματικότητα.

Υπάρχει όμως ένα πραγματικό γεωπολιτικό φαινόμενο που θυμίζει ορισμένες πλευρές της παλιάς αντιπαράθεσης: η προσπάθεια των ΗΠΑ να ενισχύσουν τη θέση τους στην Λατινική Αμερική ενώ περιορίζουν την Κινεζική και ρωσική επιρροή.

Η άνοδος δεξιών ή κεντροδεξιών κυβερνήσεων σε χώρες όπως η Αργεντινή, η Χιλή, η Κολομβία, το Περού, ο Ισημερινός, η Βολιβία και το Ελ Σαλβαδόρ δημιουργεί ένα πολιτικό περιβάλλον στο οποίο η Ουάσιγκτον μπορεί να βρει περισσότερους εταίρους από ό,τι σε προηγούμενες περιόδους.

Η Βενεζουέλα αποτελεί το σημαντικότερο ενεργειακό διακύβευμα, ενώ η Κούβα και η Νικαράγουα παραμένουν οι πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις κρατών της περιοχής που διατηρούν σχέσεις με Ρωσία και Κίνα και βρίσκονται σε αντιπαράθεση με την Ουάσιγκτον.

Η Βραζιλία, τέλος, αποτελεί το μεγάλο «κλειδί». Αν η Ουάσιγκτον αποκτήσει στενότερη στρατηγική σχέση με μια μελλοντική δεξιά κυβέρνηση στη Βραζιλία, η ισορροπία της Νότιας Αμερικής θα μπορούσε να μεταβληθεί σημαντικά. Όμως, τον Οκτώβριο του 2026 μ.Χ., η εκλογική διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και ο Φλάβιο Μπολσονάρο δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως ήδη νικητής.

Έτσι, εάν χρησιμοποιήσουμε τον όρο «Κόνδωρ 2», η πιο ακριβής ερμηνεία του δεν είναι μια επιστροφή των μυστικών αστυνομικών δικτατοριών της δεκαετίας του 1.970 μ.Χ. Είναι ένα πιθανό σχήμα νέας αμερικανικής περιφερειακής ηγεμονίας, βασισμένο περισσότερο σε:

πολιτική συμμαχία + οικονομικές επενδύσεις + ενεργειακούς πόρους + στρατιωτική συνεργασία + πληροφορίες + καταπολέμηση εγκλήματος + περιορισμό Κίνας και Ρωσίας. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται η μεγάλη ιστορική διαφορά Η παλιά Κόνδωρ προσπάθησε να εξαλείψει τον πολιτικό εχθρό.

Ένα σύγχρονο γεωπολιτικό «Κόνδωρ 2», εάν πράγματι εξελισσόταν σε αυτή την κατεύθυνση, θα επιδίωκε κυρίως να ελέγξει την ισορροπία ισχύος. Η τελική μάχη δεν θα ήταν απαραίτητα για το ποια σημαία κυματίζει πάνω από μια πρωτεύουσα.

Θα ήταν για το: Ποιος ελέγχει το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, το λίθιο, τα κρίσιμα ορυκτά, τα λιμάνια, τις τηλεπικοινωνίες, τις εμπορικές οδούς, τις χρηματοπιστωτικές ροές και τις στρατιωτικές συνεργασίες της Λατινικής Αμερικής.

Και αυτή ακριβώς είναι η ουσία της νέας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στον δυτικό ημισφαίριο: Όχι πλέον ένας απλός αγώνας Ουάσιγκτον εναντίον Μόσχας, αλλά ένας πολύ πιο σύνθετος ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας–Ρωσίας μέσα σε μια Λατινική Αμερική που προσπαθεί ταυτόχρονα να διατηρήσει την δική της αυτονομία.

Η Άνοδος της Νέας Δεξιάς και ο Γεωπολιτικός Ανασχηματισμός στην Ευρώπη. Το πολιτικό τοπίο στην Ευρωπαϊκή Ένωση υφίσταται βαθιές ανακατατάξεις, με την ενίσχυση ευρωσκεπτικιστικών, εθνικιστικών και πατριωτικών κομμάτων της λεγόμενης «Νέας Δεξιάς».

Δυνάμεις όπως η Εθνική Συσπείρωση στην Γαλλία, το AfD στην Γερμανία, το Reform UK στην Μεγάλη Βρετανία, το VOX στην Ισπανία, το CHEGA στην Πορτογαλία, το FPO στην Αυστρία, καθώς και τα κινήματα γύρω από τον Ρομπέρτο Βανάτσι στην Ιταλία, τον Γκέερτ Βίλντερς στην Ολλανδία και τον Μπαρτ Ντε Βεφέρ στο Βέλγιο, καταγράφουν σημαντικές εκλογικές επιτυχίες.

Η τάση αυτή επηρεάζεται έντονα από εξωτερικούς γεωπολιτικούς παράγοντες και ισχυρές προσωπικότητες από τις ΗΠΑ, την Ρωσία και την Κίνα, οι οποίες, για διαφορετικούς λόγους η καθεμία, βλέπουν με ενδιαφέρον τη μεταβολή των ισορροπιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η στρατηγική των υπερδυνάμεων, οι βασικοί πολιτικοί σχηματισμοί στην Ευρώπη και η περίπτωση της Τουρκίας αναλύονται στους ακόλουθους άξονες: Οι Εξωτερικοί Παράγοντες και τα Κίνητρά τους. Οι ΗΠΑ (Η επιρροή της τάσης Trump/Vance/Musk): Στελέχη της Αμερικανικής συντηρητικής πτέρυγας (όπως ο αντιπρόεδρος JD Vance) και ισχυροί παράγοντες της τεχνολογίας όπως ο Elon Musk, διάκεινται ευνοϊκά προς τον κυρίαρχο εθνικισμό.

Η ρητορική τους στρέφεται κατά των υπερεθνικών θεσμών των Βρυξελλών και της γραφειοκρατίας της ΕΕ. Επιθυμούν μια Ευρώπη αποτελούμενη από ανεξάρτητα έθνη-κράτη, γεγονός που θα αποδυνάμωνε την κεντρική πολιτική επιρροή των Βρυξελλών και, κυρίως, της Γερμανίας.

Η Ρωσία: Η Μόσχα επιδιώκει παραδοσιακά την διάσπαση της δυτικής ενότητας. Η υποστήριξη σε ευρωσκεπτικιστικά κόμματα στοχεύει στην άρση των οικονομικών κυρώσεων, τον τερματισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία και την υπονόμευση της συνοχής του ΝΑΤΟ. Η Κίνα: Το Πεκίνο προτιμά να διαπραγματεύεται διμερώς με μεμονωμένα κράτη-μέλη παρά με ένα ενιαίο, ισχυρό Ευρωπαϊκό μπλοκ που ευθυγραμμίζεται με την οικονομική πολιτική της Ουάσιγκτον.

2. Το Δίκτυο των Πατριωτικών και Εθνικιστικών Κομμάτων στην Ευρώπη. Οι δυνάμεις αυτές, αν και έχουν διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες, μοιράζονται κοινούς στόχους: την ανάκτηση της εθνικής κυριαρχίας, τον αυστηρό έλεγχο της μετανάστευσης και την αποδυνάμωση της γερμανικής οικονομικής ηγεμονίας (την οποία ορισμένοι επικριτές αποκαλούν «Δ' Ράιχ» λόγω της επιβολής των πολιτικών λιτότητας).

• Γερμανία – AfD (Εναλλακτική για την Γερμανία): Το AfD καταγράφει ιστορικά υψηλά ποσοστά, αμφισβητώντας άμεσα την παραδοσιακή πολιτική ελίτ του Βερολίνου και την πράσινη μετάβαση.

• Γαλλία – Εθνική Συσπείρωση (Λεπέν / Μπαρντελά): Αποτελεί πλέον κυρίαρχη πολιτική δύναμη στην Γαλλία, προωθώντας τον οικονομικό πατριωτισμό.

• Ιταλία – Roberto Vannacci & Δεξιός Συνασπισμός: Ο ευρωβουλευτής Ρομπέρτο Βανάτσι εκφράζει μια σκληρή εθνική και παραδοσιακή δεξιά τάση που κερδίζει έδαφος.

• Μεγάλη Βρετανία – Reform UK: Υπό την επιρροή της πολιτικής κληρονομιάς του Brexit, πιέζει για ακόμη μεγαλύτερη απομάκρυνση από τα Ευρωπαϊκά πρότυπα.

• Αυστρία – FPÖ (Κόμμα Ελευθερίας): Κατέγραψε πρόσφατα μεγάλες εκλογικές επιτυχίες, τασσόμενο ανοιχτά κατά των κυρώσεων στην Ρωσία και της Ευρωπαϊκής ενοποίησης.

• Ισπανία (VOX) & Πορτογαλία (CHEGA): Ισχυροποιούν τον συντηρητικό άξονα στην Ιβηρική Χερσόνησο.

• Ολλανδία (Κόμμα του Βίλντερς) & Βέλγιο (Μπαρτ Ντε Βεφέρ / N-VA): Ο Γκέερτ Βίλντερς συμμετέχει στην διακυβέρνηση της Ολλανδίας, ενώ στο Βέλγιο ο Μπαρτ Ντε Βεφέρ προωθεί μια πιο συντηρητική και φλαμανδική εθνική ατζέντα.

Εξωτερικές Επιρροές και Συμμαχίες: Αναλυτές επισημαίνουν ότι διάφορα κέντρα ισχύος εκτός Ευρώπης –συμπεριλαμβανομένων πολιτικών και οικονομικών παραγόντων από τις ΗΠΑ (όπως κύκλοι προσκείμενοι στην νέα Αμερικανική δεξιά και προσωπικότητες της τεχνολογίας/πολιτικής), καθώς και η Μόσχα και το Πεκίνο– βλέπουν συχνά ευνοϊκά την άνοδο αυτών των κομμάτων. Ο κοινός παρανομαστής είναι η αποδυνάμωση των υπερεθνικών θεσμών των Βρυξελλών.

Η Αμφισβήτηση της Γερμανικής Ηγεμονίας: Για πολλές χώρες και εξωτερικούς δρώντες, η σημερινή δομή της ΕΕ θεωρείται όχημα προώθησης των γερμανικών οικονομικών και πολιτικών συμφωνιών (χαρακτηριζόμενη από επικριτές ως δομή ηγεμονίας). Η ενδυνάμωση των εθνικών κρατών και η αποδόμηση των κεντρικών Βρυξελλών εξυπηρετεί την στρατηγική αποκέντρωσης της ισχύος.

Υπάρχει μια πραγματική άνοδος της Ευρωπαϊκής ριζοσπαστικής δεξιάς. Έρευνα που συγκεντρώνει δεδομένα από 31 ευρωπαϊκές χώρες υπολογίζει ότι πάνω από 23% των ψηφοφόρων ψήφισαν κόμμα της άκρας δεξιάς στις πιο πρόσφατες εθνικές εκλογές των χωρών τους, έναντι περίπου 5% το 1.995 μ.Χ.

Η Ρωσία και η Ευρωπαϊκή Νέα Δεξιά. Εδώ υπάρχουν αρκετά ισχυρότερα στοιχεία από ό,τι για την υπόθεση μιας κοινής Αμερικανορωσικής στρατηγικής. Έρευνα του Carnegie Endowment τον Σεπτέμβριο του 2026 μ.Χ. επισημαίνει ότι κόμματα όπως το AfD, το γαλλικό Rassemblement National, το Vox και το National Future του Roberto Vannacci εμφανίζουν σε διαφορετικό βαθμό θέσεις που μπορούν να ευνοήσουν την ρωσική επιδίωξη για χαλάρωση της δυτικής πολιτικής απέναντι στην Μόσχα.

Η ίδια ανάλυση, όμως, προειδοποιεί ότι η άνοδος αυτών των κομμάτων δεν μπορεί να αποδοθεί απλώς μόνο στην Ρωσία ή στις ΗΠΑ: Σημαντικό ρόλο έχουν εσωτερικές οικονομικές, μεταναστευτικές και πολιτισμικές αντιπαραθέσεις.

Και τα δεδομένα του Pew Research Center δείχνουν πραγματική συσχέτιση μεταξύ υποστήριξης δεξιών λαϊκιστικών κομμάτων και θετικότερης στάσης απέναντι στην Ρωσία σε αρκετές Ευρωπαϊκές χώρες. Για παράδειγμα, στην Γερμανία οι υποστηρικτές του AfD ήταν πολύ πιθανότερο από τους μη υποστηρικτές του να έχουν θετική γνώμη για την Ρωσία και τον Πούτιν. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε ψηφοφόρος ή κάθε κόμμα της Ευρωπαϊκής δεξιάς είναι «ρωσικό».

Ο ρόλος των ΗΠΑ, του Musk και του Vance. Εδώ η εικόνα είναι διαφορετική. Ο Elon Musk έχει κάνει δημόσιες παρεμβάσεις υπέρ ή σε υποστήριξη Ευρωπαϊκών δεξιών πολιτικών δυνάμεων, ενώ ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ J. D. Vance έχει ασκήσει δημόσια κριτική σε Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και έχει εκφράσει την άποψη ότι η Ευρώπη πρέπει να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα σε ζητήματα ελευθερίας έκφρασης και πολιτικού πλουραλισμού.

Αυτό μπορεί να περιγραφεί ως Αμερικανική πολιτική επιρροή ή ιδεολογική σύγκλιση με τμήματα της Ευρωπαϊκής δεξιάς. Η Αμερικανική κυβέρνηση έχει ένα ενιαίο σχέδιο: «AfD + RN + Reform + Vox + Chega + FPÖ + PVV + N-VA → διάλυση ΕΕ».

Το AfD είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Το Alternative für Deutschland αποτελεί ίσως το σημαντικότερο παράδειγμα για την θεωρία σου. Η άνοδος του AfD έχει δημιουργήσει πραγματικό ζήτημα για την γερμανική πολιτική και ασφάλεια.

Μάλιστα, πρόσφατες εκλογικές επιτυχίες του κόμματος σε γερμανικά κρατίδια έχουν οδηγήσει τις υπηρεσίες ασφαλείας να εξετάζουν τους κινδύνους που θα προέκυπταν αν ένα κόμμα που χαρακτηρίζεται από ορισμένες γερμανικές αρχές ως δεξιά εξτρεμιστικό αποκτούσε πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες. Το AfD απορρίπτει τις σχετικές κατηγορίες. Το σημαντικότερο όμως είναι το εξής: Το AfD δεν χρειάζεται να είναι «ρωσικός πράκτορας» για να εξυπηρετεί ορισμένα ρωσικά συμφέροντα.

Αρκεί να υποστηρίζει πολιτικές όπως: Περιορισμό της στρατιωτικής βοήθειας προς Ουκρανία, διάλογο με Μόσχα, αλλαγή της ενεργειακής πολιτικής, ισχυρότερη εθνική κυριαρχία έναντι Βρυξελλών. Αν αυτές οι πολιτικές αποδυναμώνουν την κοινή Ευρωπαϊκή πολιτική έναντι της Ρωσίας, μπορούν να έχουν αντικειμενικά ευνοϊκό αποτέλεσμα για την Μόσχα, ανεξάρτητα από το αν το κόμμα λειτουργεί κατόπιν ρωσικής εντολής. Αυτή είναι πολύ σημαντική διάκριση.

Η Ευρώπη ως πεδίο τριπλού ανταγωνισμού. Το σενάριο που περιγράφεις μπορεί επομένως να μοντελοποιηθεί ως: Ουάσιγκτον — Μόσχα — Πεκίνο που ανταγωνίζονται για την πολιτική κατεύθυνση της Ευρώπης. Αλλά οι στόχοι τους δεν είναι ίδιοι.

ΗΠΑ. Θα μπορούσαν να επιδιώκουν: Ισχυρότερο ΝΑΤΟ, μεγαλύτερες Ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες, περιορισμό της Κίνας, στενότερες διμερείς σχέσεις με εθνικές κυβερνήσεις, και σε ορισμένα πολιτικά ζητήματα σύγκλιση με Ευρωπαϊκές δεξιές δυνάμεις.

Ρωσία. Έχει ισχυρό κίνητρο να επιδιώκει: Απόδυνάμωση της Ευρωπαϊκής υποστήριξης προς Ουκρανία, χαλάρωση κυρώσεων, διμερείς σχέσεις με Ευρωπαϊκά κράτη, εσωτερικές διαιρέσεις στην ΕΕ, περιορισμό της Αμερικανικής επιρροής στην Ευρώπη.

Κίνα Έχει διαφορετικό μοντέλο: Εμπόριο, επενδύσεις, τεχνολογία, υποδομές, πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, πολιτικές σχέσεις με εθνικές κυβερνήσεις. Άρα η Κίνα δεν έχει απαραίτητα το ίδιο συμφέρον με τη Ρωσία ως προς την Ευρωπαϊκή ακροδεξιά.

Οι ΗΠΑ έχουν ιστορικά επενδύσει στην διατλαντική συμμαχία και στο ΝΑΤΟ. Μια πλήρης διάλυση της ΕΕ θα μπορούσε να δημιουργήσει μεγαλύτερη Αμερικανική διμερή επιρροή σε ορισμένα κράτη, αλλά ταυτόχρονα θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ήπειρο.

Το ενδιαφέρον σημείο: Μπορεί η Ευρωπαϊκή Δεξιά να αποδυναμώσει την Γερμανία; Εδώ υπάρχει πραγματικό γεωπολιτικό ερώτημα. Η Γερμανία ήταν για δεκαετίες η οικονομική ατμομηχανή της ΕΕ. Εάν ισχυροποιηθούν κόμματα που αμφισβητούν την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, θα μπορούσαν να αυξηθούν οι πιέσεις:

Βερολίνο ↔ Βρυξέλλες ↔ εθνικές κυβερνήσεις.. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα «αποδυνάμωση της Γερμανίας προς όφελος των ΗΠΑ». Θα μπορούσε να συμβεί και το αντίθετο: Μια ισχυρότερη γερμανική εθνική δεξιά να απαιτήσει περισσότερη γερμανική κυριαρχία και όχι Αμερικανική κηδεμονία. Άρα η σχέση είναι: Νέα Δεξιά → Διάλυση ΕΕ → Αμερικανικός έλεγχος → αποδυνάμωση Γερμανίας. .

Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία. Το ίδιο ισχύει για τις υπόλοιπες χώρες. Στην Γαλλία το National Rally έχει μετακινηθεί σε ορισμένα ζητήματα από παλαιότερες θέσεις, ενώ το Carnegie σημειώνει ότι το κόμμα έχει μετατοπίσει την στάση του σε ζητήματα ΕΕ και Ρωσίας.

Στην Ιταλία ο Roberto Vannacci ίδρυσε το National Future, ανταγωνιζόμενος πολιτικά ακόμη και την Giorgia Meloni από τα δεξιά και την Λέγκα του Σαλβίνι και την Φόρτσα Ιτάλια και το Κίνημα των Πέντε Αστέρων όλα φιλορωσικά και φιλοαμερικάνικα. Το Carnegie σημειώνει ότι το κόμμα του έχει υιοθετήσει θέσεις σχετικά με Ρωσία και Ουκρανία που θυμίζουν εκείνες του AfD. Στην Ισπανία το Vox διατηρεί εθνικιστική και δεξιά λαϊκιστική πολιτική γραμμή. Στην Ολλανδία το Party for Freedom του Geert Wilders αποτελεί άλλη εκδοχή της Ευρωπαϊκής δεξιάς.

Στην Αυστρία το Freedom Party of Austria έχει ισχυρή εθνικιστική και ευρωσκεπτικιστική παράδοση. Και στην Πορτογαλία το CHEGA έχει εξελιχθεί σε σημαντική δύναμη της δεξιάς Αυτό που βλέπουμε επομένως είναι πολλαπλές εθνικές δεξιές, όχι απαραίτητα μία ενιαία «Ευρωπαϊκή Νέα Δεξιά» με κεντρικό διοικητήριο.

Τι θα μπορούσε πραγματικά να σημαίνει ένα «Ευρωπαϊκό Κόνδωρ 2»; Αν μεταφέρουμε την λογική του προηγούμενου άρθρου στην Ευρώπη, θα μπορούσαμε να μιλήσουμε αναλυτικά και όχι ως διαπιστωμένο γεγονός για ένα διαφορετικό είδος «Κόνδωρ»:

«Κόνδωρ 2 — Ευρώπη».

ΗΠΑ.

→ Υποστήριξη συγκεκριμένων πολιτικών δυνάμεων.

→ Διμερείς σχέσεις με εθνικές κυβερνήσεις.

→ Πίεση για αμυντικές δαπάνες.

→ Περιορισμός Κίνας.

→ Διατήρηση ΝΑΤΟ.

Ρωσία

→ Ενίσχυση φιλορωσικών αφηγήσεων.

→ Υποστήριξη χαλάρωσης κυρώσεων.

→ Αποδυνάμωση κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής.

→ Ενίσχυση εθνικιστικών/ευρωσκεπτικιστικών ρευμάτων.

Κίνα

→ Επενδύσεις.

→ Εμπόριο.

→ τεχνολογία.

→ Οικονομική επιρροή.

και στην μέση: Ευρωπαϊκές κοινωνίες και ψηφοφόροι, οι οποίοι τελικά αποφασίζουν μέσω των δικών τους εκλογικών διαδικασιών. Αυτό το τελευταίο στοιχείο είναι κρίσιμο: Η άνοδος αυτών των κομμάτων δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο ως αποτέλεσμα ξένης παρέμβασης. Η έρευνα δείχνει ότι οικονομικές και πολιτισμικές αντιθέσεις μέσα στις ίδιες τις Ευρωπαϊκές κοινωνίες αποτελούν σημαντικούς παράγοντες.

Συνολικά. Η πιο τεκμηριωμένη εικόνα σήμερα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Νέα Δεξιά αποτελεί πραγματικό και σημαντικό πολιτικό ρεύμα, με κόμματα όπως AfD, RN, Vox, PVV, FPÖ, CHEGA και άλλες δυνάμεις να έχουν αυξήσει την επιρροή τους σε διάφορες χώρες.

Υπάρχουν επίσης τεκμηριωμένες προσπάθειες ρωσικής επιρροής και πραγματικές ιδεολογικές/πολιτικές συγκλίσεις ανάμεσα σε ορισμένα Ευρωπαϊκά δεξιά κόμματα και ρωσικές θέσεις. Υπάρχουν δημόσιες παρεμβάσεις Αμερικανών πολιτικών και επιχειρηματιών υπέρ συγκεκριμένων Ευρωπαϊκών δεξιών δυνάμεων, ως ένα ενιαίο Αμερικανικό σχέδιο εγκατάστασης όλων αυτών των κομμάτων στην εξουσία.

Η Ευρώπη έχει μετατραπεί σε πεδίο ανταγωνισμού πολλών εξωτερικών δυνάμεων, ενώ ταυτόχρονα αναπτύσσεται μέσα στις ίδιες τις Ευρωπαϊκές κοινωνίες μια ισχυρότερη εθνικιστική και λαϊκιστική δεξιά. Οι εξωτερικοί παίκτες προσπαθούν να αξιοποιήσουν αυτές τις εσωτερικές διαιρέσεις, αλλά δεν τις δημιουργούν εξ ολοκλήρου από το μηδέν.

Και αυτή η διάκριση είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο για να συνδεθεί το Ευρωπαϊκό σκέλος με το προηγούμενο σενάριο «Κόνδωρ 2» στην Λατινική Αμερική: Στην Λατινική Αμερική ο ανταγωνισμός αφορά κυρίως ΗΠΑ–Κίνα–Ρωσία για ενέργεια, λιμάνια, πρώτες ύλες και στρατηγική επιρροή, ενώ στην Ευρώπη αφορά περισσότερο πολιτικό προσανατολισμό, πόλεμο στην Ουκρανία, ΝΑΤΟ, ενέργεια, οικονομική κυριαρχία και το μέλλον της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Η Περίπτωση της Τουρκίας: Κεμαλιστές εναντίον Ερντογάν. Παράλληλα με τις εξελίξεις στην Ευρώπη, το γεωπολιτικό παιχνίδι επεκτείνεται και στην Τουρκία, όπου οι διεθνείς ισορροπίες δοκιμάζονται απέναντι στην εξουσία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταφέρεται και στην Τουρκία, όπου εξωτερικοί παίκτες παρακολουθούν στενά την εσωτερική πολιτική σκηνή.

• Ο Ισλαμικός Εθνικισμός του Ερντογάν: Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει οικοδομήσει μια εξωτερική πολιτική που συχνά ελίσσεται μεταξύ Δύσης και Ανατολής, επιδιώκοντας να καταστήσει την Τουρκία ανεξάρτητη περιφερειακή δύναμη.

Η Στήριξη στους Κεμαλιστές: Δυτικά εξωτερικά κέντρα αλλά και τμήματα της διεθνούς κοινότητας, στοχεύουν στην ανατροπή ή τον περιορισμό της ισλαμιστικής και αυτόνομης εξωτερικής πολιτικής του Ερντογάν, διατηρούν διαύλους επικοινωνίας ή προσφέρουν πολιτική στήριξη σε εθνικιστικές, κεμαλιστικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης.

Το κίνητρο πίσω από αυτό είναι η επιστροφή της Τουρκίας σε μια πιο προβλέψιμη, φιλοδυτική τροχιά, μακριά από το ισλαμικό τόξο και τις αυτόνομες στρατιωτικές παρεμβάσεις που εφαρμόζει το παρόν καθεστώς.

Στρατηγικός Σκοπός: Η ενίσχυση μιας κοσμικής, κεμαλιστικής εναλλακτικής στην Άγκυρα θεωρείται από ορισμένους δυτικούς ή περιφερειακούς σχεδιαστές ως τρόπος επαναφοράς της Τουρκίας σε μια πιο προβλέψιμη, δυτικότροπη τροχιά ασφαλείας, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις αυτόνομες γεωπολιτικές φιλοδοξίες της.

Η Κίνα ενδιαφέρεται επίσης για την Τουρκία λόγω της θέσης της στους διαδρόμους μεταφορών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης. Άρα δεν υπάρχει προφανής τριμερής Αμερικανορωσοκινεζική σύμπραξη υπέρ των κεμαλιστών.

Μάλιστα, η σημερινή εικόνα είναι ότι οι δυτικές δυνάμεις συνεχίζουν να θεωρούν τον Ερντογάν σημαντικό παράγοντα ασφαλείας. Το CFR σημειώνει ότι η Τουρκία έχει αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τις δυτικές χώρες λόγω της στρατηγικής της θέσης και της αμυντικής της βιομηχανίας.

Με έλεγχο κυβερνήσεων Λατινικής Αμερικής και υποταγή και αρπαγή πετρελαίων Βενεζουέλας από ΗΠΑ αξίας 100 δις με αποικιακή συμφωνία και αν υποτάξουν και Κούβα και Νικαράγουα οι ΗΠΑ θα τις κάνουν υποτελείς τους, θα διώξουν από αυτές Ρωσική και Κινεζική οικονομική επιρροή και βάσεις, θα ακυρώσουν συμφωνίες αυτών των κρατών με Κίνα και Ρωσία προς όφελος Αμερικάνικων εταιρειών σαν στον Ψυχρό Πόλεμο, θα ελέγχουν κρίσιμες γεωστρατηγικές βάσεις, ναυτικές οδούς, λιμάνια και κόμβους αλλα και τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους αυτών των κρατών και ναρκεμπόριο σε περιοχή και με τον έλεγχο της Βραζιλίας θα χτυπήσουν παράλληλα και τους BRICS.

Συμπεράσματα. Η Λατινική Αμερική παραμένει ένα πεδίο σφοδρής σύγκρουσης μεταξύ της παραδοσιακής Αμερικανικής επιρροής (Δόγμα Μονρόε) και των αναδυόμενων πολυπολικών δυνάμεων (Κίνα, Ρωσία). 

Ενώ οι ΗΠΑ επιδιώκουν την ανασύνταξη ενός φιλοδυτικού μετώπου μέσω νέων πολιτικών συμμαχιών και οικονομικών πιέσεων, οι τοπικές αντιστάσεις και οι δεσμοί της περιοχής με την Ευρασιατική ισορροπία διατηρούν το σκηνικό εξαιρετικά ασταθές.

Η σύγκλιση των συμφερόντων μεταξύ των ξένων υπερδυνάμεων και της Ευρωπαϊκής «Νέας Δεξιάς» δημιουργεί ένα νέο σκηνικό. Εάν οι δυνάμεις αυτές καταφέρουν να επικρατήσουν στις μεγάλες πρωτεύουσες, η δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα αλλάξει ριζικά, μετατοπίζοντας το κέντρο βάρους από τις Βρυξέλες και το Βερολίνο πίσω στις εθνικές κυβερνήσεις.

Η ιστορική Επιχείρηση Κόνδωρ δίδαξε ότι η βίαιη επιβολή ιδεολογικών σχημάτων προκαλεί μακροχρόνιες πληγές στον κοινωνικό ιστό της Λατινικής Αμερικής. Στις μέρες μας, η διαμόρφωση της «Επιχείρησης Κόνδωρ 2» μέσω ενός δικτύου δεξιών ηγετών—από τον Μιλέι στην Αργεντινή έως μια πιθανή επικράτηση του Μπολσονάρο στην Βραζιλία—αναδεικνύει την προσπάθεια των ΗΠΑ να ανακτήσουν τον απόλυτο έλεγχο της «πίσω αυλής» τους.

 

Η έκβαση αυτής της αναμέτρησης θα κρίνει αν η Λατινική Αμερική θα μετατραπεί εκ νέου σε μια ζώνη υποτελών κρατών ή αν θα καταφέρει να διατηρήσει την πολυπολική της αυτονομία απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.

ΕΞΤΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ ΑΡΘΡΑ

Οι ΗΠΑ εξετάζουν χερσαίες στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Λατινική Αμερική για την «καταπολέμηση των ναρκωτικών». Ο επικεφαλής της Νότιας Διοίκησης δηλώνει ότι θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα στο πλαίσιο του προγράμματος Americas Shield: «θέλουμε να έχουμε όλες τις επιλογές ανοιχτές».

Ένα δημοσίευμα που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα από την αμερικανική εφημερίδα The Wall Street Journal (WSJ) δείχνει ότι η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών αποφάσισε να εντείνει την στρατιωτική της παρουσία στις χώρες της Λατινικής Αμερικής με το πρόσχημα της καταπολέμησης των ναρκωτικών ,αναφέρει η Βραζιλιάνικη operamundi.uol.com.br

Επιπλέον, η στρατηγική δικαιολογείται από τον ρόλο της στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασπίδα της Αμερικής» , το οποίο ξεκίνησε τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους από την κυβέρνηση Ντόναλντ Τραμπ και υποστηρίζεται από 18 χώρες της περιοχής. Στο ρεπορτάζ της WSJ, ο στρατηγός Φράνσις Λ. Ντόνοβαν της Νότιας Διοίκησης των ΗΠΑ δεν απέκλεισε την πιθανότητα διεξαγωγής χερσαίων επιχειρήσεων σε χώρες της Λατινικής Αμερικής.

«Θέλουμε να έχουμε όλες τις επιλογές στο τραπέζι», υποστήριξε ο Ντόνοβαν για να δικαιολογήσει το επόμενο βήμα σε αυτή τη στρατηγική της αύξησης της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή μέσω του λεγόμενου «πολέμου κατά των ναρκωτικών». Εκτός από τις επίγειες επιχειρήσεις, ο Αμερικανός στρατηγός ανέφερε ότι το Πεντάγωνο σκοπεύει να στείλει μη επανδρωμένα αεροσκάφη MQ-9 Reaper στην Λατινική Αμερική.

Αυτές οι συσκευές χρησιμοποιούνται συνήθως από τον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών για την υποκλοπή ηλεκτρονικών επικοινωνιών, την ανίχνευση θερμότητας και τη διεξαγωγή επιθέσεων ακριβείας - μερικές έχουν χρησιμοποιηθεί ακόμη και σε βομβαρδισμούς εναντίον πλοίων στην Καραϊβική και στα ανοικτά των ακτών του Ειρηνικού κοντά στην Λατινική Αμερική.

Ασπίδα της Αμερικής. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι η Ασπίδα της Αμερικής δημιουργήθηκε επίσημα τον Μάρτιο του 2026 μ.Χ., κατά την διάρκεια εκδήλωσης που πραγματοποιήθηκε στο ιδιωτικό θέρετρο του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Μαϊάμι.

Το πρόγραμμα αρχικά είχε 12 μέλη, τα οποία υπέγραψαν την συνθήκη κατά την διάρκεια της συνάντησης στην Φλόριντα: Αργεντινή, Βολιβία, Κόστα Ρίκα, Ισημερινός, Ελ Σαλβαδόρ, Γουιάνα, Ονδούρα, Παναμάς, Παραγουάη, Δομινικανή Δημοκρατία και Τρινιντάντ και Τομπάγκο, εκτός από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ηγούνται της πρωτοβουλίας.

Τους επόμενους μήνες, επτά ακόμη χώρες προσχώρησαν στον συνασπισμό: οι Μπαχάμες, η Μπελίζ, η Χιλή, η Κολομβία, η Γουατεμάλα, η Τζαμάικα και το Περού. Ο Αμερικανός στρατηγός Φράνσις Λ. Ντόνοβαν, φορώντας γυαλιά, δίνει οδηγίες κατά την διάρκεια στρατιωτικής άσκησης του Σώματος Πεζοναυτών των ΗΠΑ .

Μεταξύ των χωρών που εντάχθηκαν στο πρόγραμμα αργότερα, δύο από αυτές, η Κολομβία και το Περού, το έπραξαν μετά από πρόσφατες εκλογές που κέρδισαν ακροδεξιοί υποψήφιοι - στις οποίες εξελέγησαν αντίστοιχα ο Αμπελάρντο ντε λα Εσπριέλα και η Κέικο Φουτζιμόρι.

Μια τρίτη χώρα, η Χιλή, είχε ήδη ξεκινήσει την διαδικασία ένταξής της μέσω του Χοσέ Αντόνιο Καστ, ο οποίος συμμετείχε στην εκδήλωση στο θέρετρο του Τραμπ στο Μαϊάμι, αλλά ως εκλεγμένος Πρόεδρος ανέλαβε τα καθήκοντά του λίγες μέρες αργότερα και η απόφαση να γίνει μέλος της Ασπίδας της Αμερικής ήταν μία από τις πρώτες του ενέργειες ως Πρόεδρος.

Η θέση της Βραζιλίας. Η Βραζιλία δεν αποτελεί μέρος της Ασπίδας της Αμερικής, αλλά οι Προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου θα μπορούσαν να καθορίσουν την πραγματική θέση της χώρας σχετικά με το πρόγραμμα.

Μέχρι σήμερα, ο Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα δεν έχει δείξει κανένα ενδιαφέρον να συμμετάσχει στην πρωτοβουλία, μια στάση που θα μπορούσε να διατηρηθεί σε περίπτωση επανεκλογής του για μία ακόμα θητεία. Ωστόσο, ο κύριος αντίπαλός του στις εκλογές, ο ακροδεξιός γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρο, έχει ήδη υποσχεθεί ότι εάν εκλεγεί, θα οδηγήσει την Βραζιλία στην ένταξη της στην Ασπίδα της Αμερικής.

Αξίζει να υπενθυμιστεί ότι, παρόλο που η Βραζιλία δεν συμμετέχει στο πρόγραμμα, η στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών για την καταπολέμηση των ναρκωτικών στην περιοχή της Λατινικής Αμερικής περιλαμβάνει και την  χώρα, κάτι που μπορεί να φανεί σε μέτρα όπως η ανακήρυξη των βραζιλιάνικων παρατάξεων Primeiro Comando da Capital (PCC) και Comando Vermelho (CV) ως «ναρκοτρομοκρατικών» οργανώσεων (https://corfiatiko.blogspot.com/2026/10/blog-post_493.html).