Η ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΛΥΤΩΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η Σύγκρουση των Απολύτων Ιδεολογικός και Θρησκευτικός Φανατισμός στηΝ Σύγχρονη Πολεμική Ιστορία

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό το Μεταφυσικό Υπόβαθρο του Ολοκληρωτικού Πολέμου. Στην κλασική θεωρία του Καρλ φον Κλαούζεβιτς, ο πόλεμος ορίζεται ως η συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα. Ωστόσο, όταν τα αντιμαχόμενα μέρη δεν καθοδηγούνται από ορθολογικά γεωπολιτικά συμφέροντα ή εδαφικές διεκδικήσεις, αλλά από απόλυτα ιδεολογικά δόγματα ή θεοκρατικές επιταγές, η φύση της σύγκρουσης μεταβάλλεται ριζικά. Οι «Πόλεμοι των Απολύτων» στερούνται της δυνατότητας συμβιβασμού.

Ο αντίπαλος δεν αντιμετωπίζεται ως ένας προσωρινός διπλωματικός εταίρος, αλλά ως μια υπαρξιακή απειλή, ένα «απόλυτο κακό» που πρέπει να εξαλειφθεί. Η ιστορική εμπειρία αποδεικνύει ότι όταν η κρατική μηχανή τίθεται στην υπηρεσία ενός φανατικού ιδεολογικού ή θρησκευτικού καθεστώτος, οι συγκρούσεις αποκτούν μια πρωτοφανή αγριότητα, οδηγώντας σε ολοκληρωτικούς πολέμους, ασύμμετρες τακτικές αυτοθυσίας και, σε ακραίες περιπτώσεις, στην χρήση όπλων μαζικής καταστροφής.

Κεφάλαιο 1: Η Δυτική Επέμβαση και ο Ρωσικός Εμφύλιος Πόλεμος (1.918 μ.Χ.-1.922 μ.Χ.). Η γέννηση της Σοβιετικής Ρωσίας μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1.917 μ.Χ. εισήγαγε μια νέα, ριζοσπαστική μορφή ιδεολογικού φανατισμού στην διεθνή σκηνή.

Για τους Μπολσεβίκους του Λένιν και του Τρότσκι, ο κομμουνισμός δεν ήταν απλώς ένα εσωτερικό πολιτικό σύστημα, αλλά μια παγκόσμια αποστολή που απαιτούσε την ανατροπή του καπιταλισμού σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Απέναντι σε αυτή την ιδεολογική απειλή, οι Δυτικές Δυνάμεις (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, ΗΠΑ, Ιαπωνία) αποφάσισαν να επέμβουν στρατιωτικά στον Ρωσικό Εμφύλιο Πόλεμο, υποστηρίζοντας το κίνημα των «Λευκών».

Η σύγκρουση απέκτησε γρήγορα χαρακτηριστικά ιδεολογικής σταυροφορίας. Από την μία πλευρά, ο Κόκκινος Στρατός επιστράτευσε την «Κόκκινη Τρομοκρατία», καθοδηγούμενος από την πίστη ότι η θυσία εκατομμυρίων ανθρώπων ήταν δικαιολογημένη για την έλευση της παγκόσμιας προλεταριακής ουτοπίας.

Από την άλλη πλευρά, οι Δυτικοί και οι Λευκοί σύμμαχοί τους έβλεπαν στους Μπολσεβίκους την καταστροφή του πολιτισμού. Η αποτυχία της δυτικής επέμβασης και η τελική επικράτηση των Σοβιετικών εδραίωσαν ένα φανατικό ολοκληρωτικό καθεστώς, το οποίο θα καθόριζε τον 20ό Αιώνα μ.Χ.

Κεφάλαιο 2: Το Μέτωπο του Απόλυτου Μίσους – Ναζί εναντίον Σοβιετικών (1.941 μ.Χ.-1.945 μ.Χ.). Η σύγκρουση μεταξύ της Ναζιστικής Γερμανίας και της Σοβιετικής Ένωσης κατά την διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου (Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα) αποτελεί το πιο αιματηρό παράδειγμα πολέμου μεταξύ δύο φανατικών ολοκληρωτικών καθεστώτων.

Για τον Αδόλφο Χίτλερ, ο πόλεμος στην Ανατολή δεν ήταν μια συμβατική στρατιωτική εκστρατεία, αλλά ένας «πόλεμος εξόντωσης» (Vernichtungskrieg) με φυλετικό και ιδεολογικό υπόβαθρο. Ο ναζιστικός φανατισμός έβλεπε τους Σλάβους ως «υπανθρώπους» (Untermenschen) και τον σοβιετικό κομμουνισμό ως τον «Ιουδαιο-μπολσεβικισμό», την απόλυτη βιολογική απειλή για την Άρια φυλή.

Η σοβιετική απάντηση, υπό την καθοδήγηση του Ιωσήφ Στάλιν, επιστράτευσε έναν εξίσου σκληρό ιδεολογικό και πατριωτικό φανατισμό. Η διαταγή «Ούτε ένα βήμα πίσω» (Διαταγή 227) και η πλήρης θυσία του ρωσικού πληθυσμού οδήγησαν σε μάχες όπως αυτή του Στάλινγκραντ, όπου η ανθρώπινη ζωή έχασε κάθε αξία μπροστά στην επικράτηση του ιδεολογικού δόγματος.

Κεφάλαιο 3: Ο Πόλεμος του Ειρηνικού και η Θεοκρατική Ιαπωνία. Στο μέτωπο του Ειρηνικού, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήρθαν αντιμέτωπες με ένα καθεστώς που συνδύαζε τον ακραίο στρατιωτικό εθνικισμό με την θρησκευτική θεοκρατία. Η Αυτοκρατορική Ιαπωνία βασιζόταν στον Κρατικό Σιντοϊσμό, ο οποίος δίδασκε ότι ο Αυτοκράτορας Χιροχίτο ήταν ένας ζωντανός θεός, απόγονος της θεάς του ήλιου Αματεράσου.

Ο φανατισμός του Ιαπωνικού στρατού εκδηλώθηκε μέσω του κώδικα Μπουσίντο, ο οποίος θεωρούσε την παράδοση ως την έσχατη ατίμωση. Καθώς οι Αμερικανοί πλησίαζαν τα ιαπωνικά νησιά, το καθεστώς επιστράτευσε τους «Καμικάζι» (Θείος Άνεμος)—πιλότους αυτοκτονίας που θυσιάζονταν πέφτοντας πάνω στα αμερικανικά πολεμικά πλοία, πιστεύοντας ότι εκτελούν θεϊκή αποστολή.

Η συνειδητοποίηση της Ουάσιγκτον ότι μια συμβατική εισβολή στην Ιαπωνία θα κόστιζε εκατομμύρια ζωές λόγω του θρησκευτικού φανατισμού του πληθυσμού, οδήγησε τον Πρόεδρο Χάρι Τρούμαν στην απόφαση για την ρίψη των πυρηνικών βομβών στην Χιροσίμα και το Ναγκασάκι το 1.945 μ.Χ., εξαναγκάζοντας το θεοκρατικό καθεστώς σε συνθηκολόγηση.

Κεφάλαιο 4: Ο Πόλεμος Ιράκ-Ιράν (1.980 μ.Χ.-1.988 μ.Χ.) – Εθνικισμός εναντίον Ισλαμικής Επανάστασης. Το 1.980 μ.Χ., ο Σαντάμ Χουσεΐν εισέβαλε στο Ιράν, επιδιώκοντας να εκμεταλλευτεί το χάος που είχε προκαλέσει η Ισλαμική Επανάσταση του 1.979 μ.Χ. Ωστόσο, βρέθηκε αντιμέτωπος με ένα νεοσύστατο, φανατικό θεοκρατικό καθεστώς υπό τον Αγιατολάχ Χομεϊνί.

Για το Ιράν, ο πόλεμος μετατράπηκε αμέσως σε «Ιερό Πόλεμο» (Τζιχάντ). Ο Χομεϊνί χρησιμοποίησε το θρησκευτικό συναίσθημα του σιιτικού ισλάμ για να κινητοποιήσει εκατοντάδες χιλιάδες εθελοντές, ανάμεσά τους και παιδιά (τους Basij), οι οποίοι ρίχνονταν στα ναρκοπέδια του Ιράκ κρατώντας πλαστικά «κλειδιά για τον Παράδεισο» στον λαιμό τους.

Το κοσμικό, εθνικιστικό καθεστώς του Σαντάμ απάντησε με την μαζική χρήση χημικών όπλων. Ο πόλεμος διήρκεσε οκτώ χρόνια χωρίς ξεκάθαρο νικητή, αποδεικνύοντας ότι ο θρησκευτικός φανατισμός μπορούσε να εξισορροπήσει την τεχνολογική υπεροχή ενός συμβατικού στρατού.

Κεφάλαιο 5: Η Εισβολή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν των Ταλιμπάν (2001 μ.Χ.). Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Αφγανιστάν για να ανατρέψουν το καθεστώς των Ταλιμπάν, το οποίο παρείχε άσυλο στην Αλ Κάιντα. Οι Ταλιμπάν είχαν εγκαθιδρύσει ένα ακραίο ισλαμικό εμιράτο, βασισμένο σε μια φονταμενταλιστική ερμηνεία του θρησκευτικού νόμου (Σαρία).

Η ασύμμετρη σύγκρουση που ακολούθησε ανέδειξε τα όρια της δυτικής στρατιωτικής ισχύος απέναντι σε έναν θρησκευτικά υποκινούμενο ανταρτοπόλεμο. Για τους Ταλιμπάν, ο πόλεμος εναντίον των ΗΠΑ ήταν μια πνευματική υποχρέωση.

Η χρήση βομβιστών αυτοκτονίας και η ικανότητά τους να αντέχουν σε τεράστιες απώλειες οδήγησαν σε έναν εικοσαετή πόλεμο φθοράς, ο οποίος κατέληξε στην αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων το 2021 μ.Χ. και την άμεση επιστροφή του φανατικού καθεστώτος στην εξουσία.

Κεφάλαιο 6: Περιφερειακές Συγκρούσεις στο Κέρας της Αφρικής – Η Εισβολή της Αιθιοπίας στην Σομαλία (2006 μ.Χ.). Το 2006 μ.Χ., η Ανατολική Αφρική έγινε μάρτυρας μιας ακόμη ιδεολογικής και θρησκευτικής σύγκρουσης. Η Ένωση Ισλαμικών Δικαστηρίων (ICU) κατέλαβε την εξουσία στο Μογκαντίσου, επιδιώκοντας να επιβάλει έναν αυστηρό ισλαμικό νόμο σε μια πολύπαθη και σε μεγάλο βαθμό ισλαμική Σομαλία.

Η χριστιανική στην πλειοψηφία της ηγεσία της Αιθιοπίας, υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ, έβλεπε στην άνοδο του ισλαμικού καθεστώτος στην Σομαλία μια άμεση απειλή για την ασφάλειά της. Η Αιθιοπία εισέβαλε στην Σομαλία το 2006 μ.Χ., ανατρέποντας την ICU.

Ωστόσο, η επέμβαση αυτή πυροδότησε τη ριζοσπαστικοποίηση των πιο ακραίων στοιχείων της οργάνωσης, οδηγώντας στην γέννηση της Αλ Σαμπάαμπ (Al-Shabaab), η οποία συνεχίζει μέχρι σήμερα να διεξάγει έναν αιματηρό ιερό πόλεμο στην περιοχή.

Κεφάλαιο 7: Το Μέτωπο της Μέσης Ανατολής – Ισραήλ εναντίον Χαμάς και Χεζμπολάχ (2023 μ.Χ.). Η επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας, καταστροφικής φάσης στην σύγκρουση του Ισραήλ με την ισλαμική οργάνωση Χαμάς στη Γάζα και, παράλληλα, με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Τόσο η Χαμάς όσο και η Χεζμπολάχ δεν αποτελούν απλώς πολιτικά κινήματα, αλλά θρησκευτικές οργανώσεις που χρηματοδοτούνται και εξοπλίζονται από το Ιράν, με καταστατικό στόχο την καταστροφή του κράτους του Ισραήλ στο όνομα του Ισλάμ.

Από την άλλη πλευρά, η ισραηλινή απάντηση καθοδηγείται από την αντίληψη μιας υπαρξιακής μάχης για την επιβίωση του εβραϊκού έθνους. Η χρήση του θρησκευτικού και εθνικού φανατισμού και από τις δύο πλευρές έχει μετατρέψει τη Γάζα και τον Νότιο Λίβανο σε πεδία ολοκληρωτικής καταστροφής, όπου η πιθανότητα διπλωματικού συμβιβασμού μοιάζει αδύνατη.

Κεφάλαιο 8: Η Παγκόσμια Συμμαχία εναντίον του Ισλαμικού Κράτους (ISIS). Η ανάδυση του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) στο Ιράκ και την Συρία το 2014 μ.Χ. αντιπροσωπεύει την πιο ακραία μορφή θρησκευτικού ολοκληρωτισμού στην σύγχρονη ιστορία.

Το ISIS επεδίωξε να αναβιώσει το μεσαιωνικό Χαλιφάτο, εφαρμόζοντας μια γενοκτονική πολιτική εναντίον των μειονοτήτων (όπως οι Γιαζίντι) και χρησιμοποιώντας τη δημόσια βία (αποκεφαλισμούς, ζωντανές μεταδόσεις) ως εργαλείο τρομοκρατίας.

Η απειλή του ISIS ήταν τόσο απόλυτη που οδήγησε σε μια σπάνια, παράλληλη στρατιωτική δράση των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας. Παρά τις βαθιές γεωπολιτικές τους διαφορές, και οι δύο υπερδυνάμεις εξαπέλυσαν μια μαζική εκστρατεία βομβαρδισμών και χερσαίων επιχειρήσεων (υποστηρίζοντας τοπικές δυνάμεις όπως οι Κούρδοι και ο συριακός στρατός), καταστρέφοντας τελικά το εδαφικό Χαλιφάτο, αποδεικνύοντας ότι ο ακραίος φανατισμός μπορεί να ενώσει ακόμα και τους μεγαλύτερους γεωπολιτικούς εχθρούς.

Κεφάλαιο 9: Η Γεωπολιτική Κρίση και το Σενάριο Πυρηνικής Κλιμάκωσης με το Ιράν. Η διαρκής κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή φέρνει την διεθνή κοινότητα αντιμέτωπη με το πιο επικίνδυνο σενάριο: Μια ολοκληρωτική σύγκρουση των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, με ανοιχτό το ενδεχόμενο χρήσης τακτικών πυρηνικών όπλων.

1. Το Ιδεολογικό Υπόβαθρο της Σύγκρουσης. Το Ιράν καθοδηγείται από το δόγμα του Βελαγιάτ-ε Φακίχ (Η Διακυβέρνηση του Νομομαθούς), θεωρώντας τον εαυτό του την καρδιά του σιιτικού ισλαμικού κόσμου και τον κύριο πολέμιο της δυτικής επιρροής («Μεγάλος Σατανάς») και του Ισραήλ («Μικρός Σατανάς»).

Η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ βλέπουν στην Τεχεράνη ένα καθεστώς που, αν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, δεν θα διστάσει να τα χρησιμοποιήσει, καθοδηγούμενο από μεσσιανικές θρησκευτικές πεποιθήσεις.

2. Το Σενάριο της Πυρηνικής Επιχείρησης. Σε περίπτωση που οι μυστικές υπηρεσίες επιβεβαιώσουν ότι το Ιράν βρίσκεται λίγες μέρες πριν την κατασκευή πυρηνικής βόμβας, η πίεση για ένα προληπτικό πλήγμα θα γίνει ασφυκτική. Επειδή οι κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν (όπως το Φορντό και η Νατάνζ) βρίσκονται βαθιά θαμμένες κάτω από βουνά από γρανίτη, οι συμβατικές βόμβες ("bunker busters") ενδέχεται να μην επαρκούν.

• Στο σενάριο αυτό, οι σχεδιαστές του Πενταγώνου και του Ισραήλ εξετάζουν την χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων χαμηλής ισχύος (mini-nukes), σχεδιασμένων να εκρήγνυνται υπόγεια για να καταστρέψουν τα καταφύγια, ελαχιστοποιώντας (θεωρητικά) τη ραδιενεργό ρύπανση στην επιφάνεια.

3. Οι Καταστροφικές Συνέπειες της Κατάρριψης του Ταμπού. Η χρήση έστω και ενός τακτικού πυρηνικού όπλου εναντίον του Ιράν θα προκαλούσε γεωπολιτικό σεισμό: Ασύμμετρη Περιφερειακή Ανάφλεξη: Το θεοκρατικό καθεστώς, αντιμετωπίζοντας μια υπαρξιακή απειλή, θα διέταζε τον «Άξονα της Αντίστασης» (Χεζμπολάχ, Χούθι) να εξαπολύσει χιλιάδες πυραύλους εναντίον του Ισραήλ και των αμερικανικών βάσεων, ενώ θα έκλεινε τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας παγκόσμιο οικονομικό κραχ.

• Παγκόσμιος Πυρηνικός Αντίκτυπος: Η κατάρριψη του πυρηνικού ταμπού που ίσχυε από το 1.945 μ.Χ. θα άνοιγε τον ασκό του Αιόλου. Κράτη όπως η Ρωσία, η Κίνα και η Βόρεια Κορέα θα αναθεωρούσαν τα δικά τους αμυντικά δόγματα, φέρνοντας την ανθρωπότητα πιο κοντά σε έναν Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Συμπεράσματα: Η Ανάγκη για Ορθολογική Αποτροπή. Η ιστορία διδάσκει ότι οι πόλεμοι εναντίον φανατικών θρησκευτικών και ιδεολογικών καθεστώτων στερούνται εύκολων λύσεων. Η αυταπάτη ότι ένα τεχνολογικό ή πυρηνικό πλήγμα μπορεί να σβήσει μια ιδεολογία συχνά οδηγεί σε μεγαλύτερες καταστροφές.

Η διατήρηση της παγκόσμιας ασφάλειας απαιτεί την αποφυγή της διολίσθησης σε μια «σύγκρουση των πολιτισμών», αποδεικνύοντας ότι οι μηχανισμοί της διπλωματίας και της ορθολογικής αποτροπής είναι οι μόνοι που μπορούν να προστατεύσουν τον πλανήτη από την απόλυτη καταστροφή που γεννά ο φανατισμός.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.