ΠΩΣ ΜΙΑ ΑΠΟΤΥΧΙΑ ΚΑΙ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΠΟΥ ΞΕΚΙΝΗΣΑΝ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ ΘΑ ΘΥΜΙΖΕ ΤΗΝ ΗΤΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΙΚΕΛΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΡΑΚΟΥΣΕΣ

Πως μια αποτυχια και αποχωρηση των ΗΠΑ και του Ισραηλ Στον πολεμο που ξεκινησαν ΜΕ το Ιραν θα θυμιζε την ηττα και αποχωρηση των Αθηναιων απο την Σικελια και τις Συρακουσες

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η  ιστορία των πολέμων συχνά προσφέρει αναλογίες που βοηθούν τους ιστορικούς και τους αναλυτές να κατανοήσουν σύγχρονες γεωπολιτικές κρίσεις. Από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα, μεγάλες δυνάμεις έχουν εμπλακεί σε συγκρούσεις μακριά από τα εδάφη τους, αντιμετωπίζοντας απρόβλεπτες στρατηγικές δυσκολίες, συμμαχίες και τελικά πιθανές ήττες.

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στρατηγικής υπερεπέκτασης είναι η Σικελική Εκστρατεία του 415 π.Χ.-413 π.Χ., όταν η Αθήνα επιχείρησε να κατακτήσει τις Συρακούσες. Παρά τον τεράστιο στόλο και στρατό που διέθετε, η εκστρατεία κατέληξε σε καταστροφή για τους Αθηναίους, ιδιαίτερα μετά την επέμβαση της Σπάρτη και του στρατηγού Γύλλιπου.

Στη σύγχρονη γεωπολιτική, ορισμένοι αναλυτές χρησιμοποιούν αυτή την ιστορική εμπειρία ως παράδειγμα για να εξετάσουν πιθανά σενάρια σύγκρουσης στην Μέση Ανατολή, ειδικά σε ένα υποθετικό σενάριο πολέμου ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και το Ιράν.

Το ερώτημα που τίθεται είναι θα μπορούσε μια αποτυχία της στρατιωτικής επέμβασης εναντίον του Ιράν να θυμίζει ιστορικά γεγονότα όπως την Σικελική Εκστρατεία ή ακόμη και την ναυμαχία της Σαλαμίνας;

Η Σικελική Εκστρατεία ως παράδειγμα στρατηγικής υπερεπέκτασης. Η Σικελική Εκστρατεία ήταν μία από τις πιο φιλόδοξες στρατιωτικές επιχειρήσεις της Αρχαίας Ελλάδας. Κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, η Αθήνα αποφάσισε να στείλει έναν τεράστιο στόλο και στρατό στη Σικελία.

Στόχος ήταν η κατάκτηση των Συρακουσών, η επέκταση της αθηναϊκής επιρροής και ο έλεγχος εμπορικών δρόμων στη δυτική Μεσόγειο. Η εκστρατεία αρχικά φαινόταν ισχυρή με εκατοντάδες πλοία, δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες και συμμαχίες με τοπικές πόλεις.

Ωστόσο, η εκστρατεία αντιμετώπισε τρία κρίσιμα προβλήματα: Απόσταση και ανεφοδιασμός. Η Σικελία ήταν πολύ μακριά από την Αθήνα, γεγονός που δυσκόλευε τον ανεφοδιασμό και την αποστολή ενισχύσεων.

Τοπική αντίσταση. Οι Συρακούσες αποδείχθηκαν ισχυρότερες από ό,τι περίμεναν οι Αθηναίοι..  Εξωτερική επέμβαση. Η Σπάρτη έστειλε τον στρατηγό Γύλιππο για να οργανώσει την άμυνα. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό:

Ο Αθηναϊκός στόλος καταστράφηκε, ο στρατός περικυκλώθηκε και  χιλιάδες στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν. Η καταστροφή αυτή αποτέλεσε σημείο καμπής στον πόλεμο. Σε ένα υποθετικό σενάριο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ θα επιχειρούσαν στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν με στόχο αλλαγή καθεστώτος, θα μπορούσαν να εμφανιστούν παρόμοια στρατηγικά προβλήματα.

Γεωγραφία. Το Ιράν είναι μια τεράστια χώρα με δύσβατα βουνά,  μεγάλη ακτογραμμή και ισχυρή αεράμυνα. Μια εισβολή ή μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση θα απαιτούσε τεράστιους πόρους.

Περιφερειακές συμμαχίες. Το Ιράν έχει σχέσεις με μεγάλες δυνάμεις όπως με Ρωσία και  Κίνα. Ακόμη και χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή, αυτές οι χώρες θα μπορούσαν να παρέχουν τεχνολογία,  πληροφορίες και εξοπλισμό. Παρόμοια, οι Συρακούσες ενισχύθηκαν από την Σπάρτη.

Η σημασία των θαλάσσιων στενών: Ορμούζ και Σαλαμίνα. Ένα ακόμη ιστορικό παράδειγμα που συχνά χρησιμοποιείται είναι η ναυμαχία της Σαλαμίνας. Στην ναυμαχία αυτή, ο Ελληνικός στόλος υπό την ηγεσία της Αθήνας αντιμετώπισε τον τεράστιο στόλο της Περσικής Αυτοκρατορίας.

Η μάχη έγινε στα στενά της Σαλαμίνας.  Η επιλογή στενού περάσματος είχε στρατηγική σημασία: Τα μεγάλα περσικά πλοία δεν μπορούσαν να κινηθούν εύκολα και οι μικρότερες Ελληνικές τριήρεις είχαν πλεονέκτημα. Το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή μεγάλου μέρους του Περσικού στόλου.

Τα Στενά του Ορμούζ. Στην σύγχρονη εποχή, ένα αντίστοιχο γεωγραφικό σημείο είναι τα Στενά του Ορμούζ. Από εκεί περνά περίπου το 30% του παγκόσμιου πετρελαίου. Το Ιράν έχει επενδύσει σημαντικά σε μέσα άρνησης πρόσβασης (A2/AD), όπως:

Ναυτικές νάρκες, πυραύλους κατά πλοίων και ταχύπλοα σκάφη. Σε περίπτωση πολέμου, θα μπορούσε να προσπαθήσει να περιορίσει την κίνηση μεγάλων πολεμικών πλοίων και  να δημιουργήσει απώλειες σε έναν ισχυρότερο στόλο.

Η ιστορική αναλογία με τη Σαλαμίνα βρίσκεται κυρίως στο ότι ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα μπορεί να μειώσει το πλεονέκτημα μιας υπερδύναμης. Το φάσμα στρατηγικής ήττας. Στην ιστορία, όταν μεγάλες δυνάμεις αντιμετωπίζουν πιθανή στρατηγική ήττα, συχνά εξετάζουν κλιμάκωση.

Παραδείγματα περιλαμβάνουν τον πόλεμο της Κορέας,  την κρίση της Κούβας και τον πόλεμο του Βιετνάμ.. Ωστόσο, η χρήση πυρηνικών όπλων θεωρείται ως τώρα απίθανη λόγω διεθνών συνθηκών, π.χ. πολιτικών συνεπειών, ή κινδύνου γενικευμένου πολέμου.

Ακόμη και τα λεγόμενα «τακτικά» πυρηνικά όπλα θα μπορούσαν να προκαλέσουν μαζική κλιμάκωση και παγκόσμια αντίδραση. Για τον λόγο αυτό, οι περισσότερες στρατηγικές αναλύσεις θεωρούν ότι τα πυρηνικά λειτουργούν κυρίως ως αποτροπή.

Τα διδάγματα της ιστορίας. Οι ιστορικές αναλογίες δεν αποτελούν προβλέψεις. Παρ’ όλα αυτά προσφέρουν σημαντικά διδάγματα. Υπερεπέκταση. Η Σικελική Εκστρατεία δείχνει ότι ακόμη και μια ισχυρή δύναμη μπορεί να αποτύχει όταν επιχειρεί μακριά από τη βάση της.

Γεωγραφία. Τα στενά περάσματα, όπως η Σαλαμίνα ή το Ορμούζ, μπορούν να αλλάξουν την ισορροπία ισχύος. Συμμαχίες. Η επέμβαση τρίτων δυνάμεων μπορεί να μετατρέψει μια τοπική σύγκρουση σε μεγαλύτερο γεωπολιτικό ανταγωνισμό.

Συμπερασματικά η ιστορία των πολέμων προσφέρει σημαντικές αναλογίες για την κατανόηση σύγχρονων γεωπολιτικών κρίσεων. Η καταστροφή της Σικελικής Εκστρατείας και η ναυμαχία της Σαλαμίνας δείχνουν ότι ακόμη και μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις μπορεί να αντιμετωπίσουν απρόβλεπτες ήττες όταν υποτιμούν:

Την γεωγραφία, την αντοχή του αντιπάλου και  τις διεθνείς συμμαχίες. Παρότι η σύγχρονη στρατηγική είναι πολύ πιο σύνθετη, τα βασικά διδάγματα της ιστορίας παραμένουν επίκαιρα: Η υπερεπέκταση, η κακή εκτίμηση των αντιπάλων και η υποτίμηση του γεωγραφικού παράγοντα μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές στρατηγικές αποτυχίες.

Η γεωπολιτική συχνά ακολουθεί μοτίβα που επαναλαμβάνονται ανά τους αιώνες. Η σύγκριση της σύγχρονης αμερικανικής ισχύος με την Αθηναϊκή θαλασσοκρατία και η αναλογία των Στενών του Ορμούζ με την Σαλαμίνα προσφέρει μια μοναδική οπτική στην μελέτη της παρακμής των Αυτοκρατοριών.1. Η "Σικελική Εκστρατεία" του 21^ου Αιώνα μ.Χ.: ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν.

Η Εκστρατεία στη Σικελία (415 π.Χ.-413 π.Χ.) ήταν το σημείο καμπής που οδήγησε στην πτώση της Αθήνας. Οι Αθηναίοι, παρασυρμένοι από την υπεροψία και την ελπίδα για πλούτο, έστειλαν έναν τεράστιο στόλο σε μια μακρινή σύγκρουση, υποτιμώντας την αντίσταση των Συρακουσών και την παρέμβαση της Σπάρτης.

Η Αναλογία της Συμμαχίας. Αθήνα & Σικελοί Σύμμαχοι (Εγεσταίοι): Στην σύγχρονη εκδοχή, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ λειτουργούν ως ο κεντρικός άξονας μιας συμμαχίας που επιδιώκει την αλλαγή καθεστώτος (regime change) στην Τεχεράνη. Η Παρέμβαση της "Σπάρτης" (Ρωσία & Κίνα):

Όπως ο Σπαρτιάτης στρατηγός Γύλιππος έφτασε στις Συρακούσες και άλλαξε την ισορροπία δυνάμεων, έτσι και σήμερα η Ρωσία (με στρατιωτική τεχνογνωσία και ηλεκτρονικό πόλεμο) και η Κίνα (με οικονομική στήριξη και δορυφορική επιτήρηση) ενισχύουν το Ιράν "παρασκηνιακά". Ο Κίνδυνος της Απόβασης:

Μια απόπειρα χερσαίας εισβολής στις ακτές του Ιράν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια "παγίδα των Συρακουσών". Το τραχύ ανάγλυφο του Ιράν και η στρατηγική του "ασύμμετρου πολέμου" θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη φθορά και τελικά στην διάλυση μεγάλου μέρους του Αμερικανικού πεζικού, όπως ακριβώς ο στρατός του Νικία και του Δημοσθένη εξοντώθηκε στα λατομεία της Σικελίας.2. Ορμούζ vs Σαλαμίνα:

Η Γεωγραφία ως Παγίδα. Η αναλογία που προτείνετε για τα Στενά του Ορμούζ και τη Ναυμαχία της Σαλαμίνας ($480$ π.Χ.) είναι στρατηγικά βάσιμη. Στην Σαλαμίνα, ο Θεμιστοκλής εκμεταλλεύτηκε την στενότητα του χώρου για να εξουδετερώσει την αριθμητική υπεροχή των Περσών. Η Σύγχρονη "Σαλαμίνα" των Ιρανών. Σε μια σύγκρουση στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν δεν χρειάζεται έναν στόλο ίσης ισχύος με τον Αμερικανικό.

Χρησιμοποιώντας: Σμήνη ταχύπλοων (Swarm tactics)Έξυπνες νάρκες βυθού/Αντιπλοϊκούς πυραύλους (ASBM)Μπορεί να μετατρέψει το στενό πέρασμα σε μια "θανάσιμη παγίδα" για τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα. Η καταστροφή ενός σημαντικού μέρους του 5^ου Στόλου των ΗΠΑ σε τόσο περιορισμένο χώρο θα θύμιζε την εικόνα των εγκλωβισμένων Περσικών πλοίων που εμβολίζονταν από τις αθηναϊκές τριήρεις.

Η τεχνολογική υπεροχή χάνει την αξία της όταν ο χώρος ελιγμών είναι μηδενικός.3. Το Φάσμα της Ήττας και η Πυρηνική Επιλογή. Εδώ εισερχόμαστε στο πιο επικίνδυνο σενάριο. Οι Μεγάλες Δυνάμεις, όταν έρχονται αντιμέτωπες με μια ταπεινωτική ήττα που απειλεί την παγκόσμια ηγεμονία τους, τείνουν να κλιμακώνουν την βία.

Τα "Mini-Nukes" και το Δόγμα της Κλιμάκωσης. Αν οι ΗΠΑ αντιμετώπιζαν μια ολοκληρωτική καταστροφή του στόλου τους ή του εκστρατευτικού τους σώματος (μια σύγχρονη "Καταστροφή στην Σικελία"), η πίεση για την χρήση τακτικών πυρηνικών όπλων (mini-nukes) θα ήταν τεράστια. Η Αφορμή: Θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως "απάντηση σε χημική επίθεση" ή ως μοναδικό μέσο για την "αποτροπή μιας γενικευμένης γενοκτονίας των δυνάμεών τους".

Στόχος: Η χρήση τέτοιων όπλων δεν θα αποσκοπούσε μόνο στην καταστροφή Ιρανικών υπόγειων εγκαταστάσεων (όπως το Fordow), αλλά στον "ψυχολογικό σοκ και δέος" (Shock and Awe) για να αναγκαστεί το Ιράν και οι σύμμαχοί του (Ρωσία/Κίνα) σε υποχώρηση.

Το τέλος μιας Αυτοκρατορίας; Η ήττα στην Σικελία σήμανε την αρχή του τέλους για την Αθηναϊκή Δημοκρατία. Αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αποτύχουν να ρίξουν το καθεστώς του Ιράν και υποστούν βαριές απώλειες, οι συνέπειες θα είναι: Απώλεια της Αποτροπής: Ο υπόλοιπος κόσμος θα δει ότι η Αμερικανική στρατιωτική μηχανή δεν είναι ανίκητη.

Απομόνωση:  Οι περιφερειακοί σύμμαχοι θα στραφούν προς την Κίνα και την Ρωσία για ασφάλεια. Εσωτερική Κατάρρευση: Όπως η Αθήνα οδηγήθηκε σε τυραννικά καθεστώτα και ολιγαρχικές ανατροπές μετά την Σικελία, έτσι και η κοινωνική συνοχή στις ΗΠΑ θα μπορούσε να κλονιστεί ανεπανόρθωτα. Η ιστορία μας διδάσκει ότι η ύβρις (η υπερεκτίμηση των δυνάμεων) οδηγεί πάντα στην άτη (την τύφλωση και το σφάλμα) και τελικά στην νέμεση (την τιμωρία).

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.