ΤΟ ΠΩΣ ΜΙΑ ΕΙΣΒΟΛΗ ΤΩΝ ΗΠΑ ΣΤΑ ΣΤΕΝΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ ΚΑΙ ΣΤΑ ΒΟΥΝΙΣΙΑ ΕΔΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΣΙΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΟΥΣ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΣΕ ΜΙΑ ΗΤΤΑ ΑΝΑΛΑΓΗ ΜΕ ΤΩΝ ΠΕΡΣΩΝ ΣΕ ΣΑΛΑΜΙΝΑ ΠΛΑΤΑΙΕΣ, ΚΑΙ ΜΑΡΑΘΩΝΑ

Το πως μια εισβολη των ΗΠΑ στα Στενα του Ορμουζ και στα βουνισια εδαφη της Περσιας μπορεί να τους οδηγησει σε μια ηττα αναλαγη με των Περσων σε Σαλαμινα Πλαταιες, και Μαραθωνα

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό καθόλη την διάρκεια της ιστορίας υπήρξαν ομοιότητες διάφορων εποχών μεταξύ τους.  Η ανάλυση μιας υποθετικής στρατιωτικής αναμέτρησης στα στενά του Ορμούζ και στα υψίπεδα του Ιράν (της Αρχαίας Περσίας) απαιτεί μια βαθιά βουτιά τόσο στην γεωπολιτική όσο και στην ιστορική στρατηγική. Αν και οι εποχές έχουν αλλάξει, η γεωγραφία παραμένει ο πιο αμείλικτος κριτής των αυτοκρατοριών.

Ακολουθεί μια εκτενής ανάλυση των κινδύνων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν μια σύγχρονη υπερδύναμη σε μια ήττα ιστορικών διαστάσεων, παραλληλίζοντας τα παθήματα των Περσών στην αρχαιότητα και των Βυζαντινών/Ρωμαίων αργότερα.

1. Το Γεωγραφικό Παράδοξο: Η Παγίδα των Στενών και η «Σαλαμίνα» του Ορμούζ. Στην ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.), ο περσικός στόλος ηττήθηκε επειδή η αριθμητική του υπεροχή ακυρώθηκε από τον περιορισμένο χώρο. Τα στενά του Ορμούζ αποτελούν το σύγχρονο ανάλογο.

Η Στενωπός ως Στρατηγικό Βαρίδιο. Για το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, η είσοδος στον Περσικό Κόλπο είναι μια κίνηση υψηλού ρίσκου. Τα στενά έχουν πλάτος μόλις 21 μίλια στο στενότερο σημείο τους. Σε έναν τέτοιο κλειστό χώρο, η τεχνολογική υπεροχή των αεροπλανοφόρων περιορίζεται δραματικά:

Ασύμμετρος Πόλεμος: Όπως οι Ελληνικές τριήρεις εκμεταλλεύτηκαν την ευελιξία τους, έτσι και οι σύγχρονες ταχύπλοες ελαφρές δυνάμεις, οι νάρκες και οι πύραυλοι ξηράς-θαλάσσης μπορούν να μετατρέψουν τα στενά σε «θαλάσσιο Μαραθώνα».

Η Ψευδαίσθηση της Ισχύος: Οι Πέρσες πίστευαν ότι ο όγκος τους θα έπνιγε τους Έλληνες. Σήμερα, η συγκέντρωση μεγάλων ναυτικών μονάδων σε μια κλειστή θάλασσα τις καθιστά εύκολους στόχους για κορεσμό από φθηνά, μη επανδρωμένα μέσα (drones).

2. Το «Τείχος» των Ζάγρος: Ένας Σύγχρονος Μαραθώνας και Πλαταιές. Αν ο στόλος είναι το πρώτο εμπόδιο, η περσική ενδοχώρα είναι το τελειωτικό. Το Ιράν είναι ουσιαστικά ένα «φρούριο» που περιβάλλεται από τις οροσειρές των Ζάγρος και του Ελμπούρζ.

Το Μάθημα του Μαραθώνα. Στο Μαραθώνα, οι Πέρσες υποτίμησαν την ικανότητα του αντιπάλου να επιλέξει το πεδίο μάχης. Μια εισβολή στα βουνά της Περσίας θα ανάγκαζε τις Αμερικανικές δυνάμεις να κινηθούν σε δύσβατα μονοπάτια, όπου η αεροπορική υποστήριξη δυσχεραίνεται από το ανάγλυφο και τις καιρικές συνθήκες.

Πλαταιές και Συντονισμός: Στις Πλαταιές, η ήττα των Περσών ήρθε από την αδυναμία τους να διασπάσουν την οργάνωση της φάλαγγας σε ανοιχτό πεδίο. Στα βουνά του Ιράν, οι ρόλοι αντιστρέφονται: ο εισβολέας είναι αυτός που θα βρεθεί εκτεθειμένος σε ενέδρες, όπως ακριβώς οι Πέρσες δεν μπόρεσαν να διαχειριστούν το ελληνικό οπλικό σύστημα σε στενούς χώρους.

3. Η Κατάρα του Ιουλιανού: Η Εφοδιαστική Κατάρρευση. Η ιστορία του Αυτοκράτορα Ιουλιανού (363 μ.Χ.) είναι ίσως η πιο διδακτική για κάθε επίδοξο εισβολέα στην περιοχή. Ο Ιουλιανός εισέβαλε βαθιά στην Περσία των Σασσανιδών, κέρδισε μάχες τακτικής, αλλά έχασε τον πόλεμο της φθοράς.

Η Τακτική της Καμένης Γης. Οι Πέρσες του Σαπούρ Β' δεν αντιμετώπισαν τον Ιουλιανό σε μια μεγάλη μάχη, αλλά εφάρμοσαν τακτικές παρενόχλησης και καμένης γης. Η Αμερικανική Υπερέκταση: Μια εισβολή στο εσωτερικό του Ιράν θα απαιτούσε γραμμές εφοδιασμού χιλιάδων χιλιομέτρων.

Η δυσκολία στην παροχή καυσίμων, τροφίμων και πυρομαχικών σε ένα εχθρικό, ορεινό περιβάλλον θα οδηγούσε σε μια «νικηφόρα υποχώρηση» που γρήγορα θα μετατρεπόταν σε άτακτη φυγή, παρόμοια με αυτή που κόστισε τη ζωή στον Ιουλιανό.

4. 626 μ.Χ. και Ηράκλειος: Η Ψυχολογία της Πολιορκημένης Πόλης. Η Πολιορκία της Κωνσταντινούπολης το 626 μ.Χ. από τους Αβάρους και τους Πέρσες του Χοσρόη Β' απέτυχε επειδή οι πολιορκημένοι είχαν το ηθικό πλεονέκτημα και τον έλεγχο των θαλασσών.

Η Σύγχρονη Αντιστοιχία. Αν οι ΗΠΑ προσπαθήσουν να επιβάλουν την θέληση τους μέσω ενός αποκλεισμού ή μιας πολιορκίας των αστικών κέντρων του Ιράν, κινδυνεύουν να δουν την ιστορία να επαναλαμβάνεται: Η Σύμπραξη των Εχθρών: Όπως οι Άβαροι συνεργάστηκαν με τους Πέρσες, έτσι και σήμερα περιφερειακές δυνάμεις θα μπορούσαν να συνασπιστούν εναντίον του «εισβολέα από μακριά».

Η Αντεπίθεση του Ηρακλείου: Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Ηράκλειος δεν έμεινε στην άμυνα. Μετέφερε τον πόλεμο στην καρδιά της Περσίας, εκμεταλλευόμενος την κόπωση του εχθρού. Σε μια σύγχρονη σύγκρουση, η κόπωση της αμερικανικής κοινής γνώμης από έναν μακροχρόνιο πόλεμο θα ήταν ο «Ηράκλειος» που θα επέβαλλε την αποχώρηση.

5. Συμπεράσματα: Γιατί η Ιστορία Τιμωρεί την Ύβρη. Η σύγκριση των αρχαίων και μεσαιωνικών μαχών με μια σύγχρονη εισβολή δεν είναι απλώς ρομαντική αναφορά, αλλά μια προειδοποίηση για τις σταθερές του πολέμου:

Το Τοπίο κερδίζει την Τεχνολογία: Οι πύραυλοι και τα drones είναι τα «ακόντια» του σήμερα. Στο δύσβατο έδαφος της Περσίας, ο αμυνόμενος έχει πάντα το πλεονέκτημα. Το Κόστος της Κατοχής: Όπως οι Πέρσες του Χοσρόη εξάντλησαν τους πόρους τους και τελικά κατέρρευσαν εσωτερικά, έτσι και μια υπερδύναμη μπορεί να νικήσει στο πεδίο της μάχης αλλά να ηττηθεί από την οικονομική και κοινωνική αιμορραγία.

Ηθικό και Αντίσταση: Η πίστη των υπερασπιστών της Κωνσταντινούπολης το 626 μ.Χ. βρήκε το αντίστοιχό της στην εθνική συνοχή που επιδεικνύουν λαοί με βαθιά ιστορία όταν δέχονται επίθεση στο έδαφός τους.

Μια εισβολή στα Στενά του Ορμούζ και στα βουνά της Περσίας δεν θα ήταν ένας σύντομος πόλεμος, αλλά μια αναμέτρηση με τα φαντάσματα των ηττημένων αυτοκρατοριών του παρελθόντος. Το αποτέλεσμα, πιθανότατα, θα ήταν μια αποχώρηση που θα σήμανε το τέλος μιας εποχής παγκόσμιας κυριαρχίας, ακριβώς όπως η ήττα του Χοσρόη σήμανε το τέλος της αρχαίας περσικής ισχύος.

Η ιστορία είναι γεμάτη και με άλλα παραδείγματα όπου η υπεροψία (ύβρις) μιας υπερδύναμης προσέκρουσε πάνω στην αδυσώπητη γεωγραφία και την αποφασιστικότητα ενός τοπικού αμυνόμενου. Αν εξετάσουμε περαιτέρω αναλογίες για μια υποθετική σύγκρουση στο Ιράν, υπάρχουν στρατιωτικά προηγούμενα που ενισχύουν το επιχείρημα της «αναπόφευκτης φθοράς».

1. Η Εκστρατεία των Αθηναίων στην Σικελία (415-413 π.Χ.). Αυτή είναι ίσως η πιο κοντινή αναλογία με μια υπερπόντια εισβολή των ΗΠΑ που καταλήγει σε καταστροφή. Το Σφάλμα: Οι Αθηναίοι, στο απόγειο της ισχύος τους, εισέβαλαν σε μια μακρινή χώρα (Σικελία) υποτιμώντας την πολυπλοκότητα του εδάφους και τη δυνατότητα των Συρακουσίων να λάβουν εξωτερική βοήθεια (από την Σπάρτη).

Η Ήττα στην Θάλασσα: Παρόλο που οι Αθηναίοι είχαν τον καλύτερο στόλο, παγιδεύτηκαν στο Μεγάλο Λιμάνι των Συρακουσών. Ο περιορισμένος χώρος ακύρωσε την τακτική τους υπεροχή (διέκπλους), όπως ακριβώς τα Στενά του Ορμούζ θα ακύρωναν την εμβέλεια ενός αμερικανικού αεροπλανοφόρου.

Η Καταστροφή στην Ξηρά: Μετά την απώλεια του στόλου, η υποχώρηση των Αθηναίων μέσα από δύσβατα εδάφη κατέληξε σε σφαγή. Για τις ΗΠΑ, μια απώλεια ναυτικού ελέγχου στον Κόλπο θα σήμαινε τον εγκλωβισμό χιλιάδων στρατιωτών σε μια εχθρική ενδοχώρα χωρίς οδό διαφυγής.

2. Η Μάχη του Τευτοβούργιου Δρυμού (9 μ.Χ.). Μια κλασική περίπτωση όπου η τεχνολογικά ανώτερη αυτοκρατορία (Ρώμη) ηττήθηκε από «βαρβάρους» λόγω εδάφους. Η Παγίδα του Εδάφους: Οι Ρωμαϊκές λεγεώνες ήταν αήττητες σε ανοιχτό πεδίο. Όταν όμως ο Αρμίνιος τους παρέσυρε στα πυκνά δάση και τους βάλτους της Γερμανίας, η οργάνωσή τους κατέρρευσε.

Αναλογία με το Ιράν: Τα βουνά του Κουρδιστάν και των Ζάγρος είναι ο σύγχρονος «Τευτοβούργιος Δρυμός». Οι τεθωρακισμένες μεραρχίες και τα logistics των ΗΠΑ εξαρτώνται από δρόμους και περάσματα. Σε ένα περιβάλλον όπου ο εχθρός χτυπά από τα υψώματα και εξαφανίζεται, η ανώτερη ισχύς πυρός γίνεται δυσκίνητο βάρος.

3. Η Μάχη του Καρρών (53 π.Χ.) - Ρωμαίοι εναντίον Πάρθων. Αυτή η μάχη δείχνει πώς η έλλειψη γνώσης της τοπικής τακτικής οδηγεί στον όλεθρο. Η Ήττα του Κράσσου: Ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ρώμης εισέβαλε στην περιοχή της Μεσοποταμίας/Περσίας. Οι Πάρθοι χρησιμοποίησαν έφιππους τοξότες που χτυπούσαν από απόσταση και υποχωρούσαν (το περίφημο «πάρθιο βέλος»).

Σύγχρονο Μάθημα: Το Ιράν διαθέτει σήμερα δόγματα «ασύμμετρου πολέμου» με σμήνη από drones και ταχύπλοα. Όπως οι Ρωμαίοι δεν μπορούσαν να «πιάσουν» τους Πάρθους, έτσι και μια συμβατική δύναμη θα δυσκολευόταν να βρει έναν στόχο που αρνείται την κατά μέτωπο σύγκρουση.

4. Η Πολιορκία της Άκρας (1.189 μ.Χ.–1.191 μ.Χ.) και η Γ' Σταυροφορία. Μια υπενθύμιση ότι οι εισβολείς από την Δύση συχνά εξαντλούνται πριν φτάσουν στον τελικό τους στόχο. Η Φθορά: Οι Σταυροφόροι κατείχαν τα παράλια, αλλά η προσπάθεια να διεισδύσουν στην ενδοχώρα εναντίον του Σαλαντίν τους εξάντλησε οικονομικά και στρατιωτικά.

Η Γεωπολιτική Απομόνωση: Κάθε μέρα που περνάει ένας εισβολέας σε ξένο έδαφος, το ηθικό πέφτει και οι σύμμαχοι απομακρύνονται. Μια μακροχρόνια παρουσία των ΗΠΑ στα βουνά του Ιράν θα οδηγούσε σε μια εσωτερική πολιτική κατάρρευση παρόμοια με αυτή του Βιετνάμ ή του Αφγανιστάν, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.