ΓΙΟΙ ΜΟΝΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΞΕΠΕΡΑΣΑΝ

ΓΙΟΙ ΜΟΝΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΞΕΠΕΡΑΣΑΝ

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η ιστορία της μοναρχίας είναι συχνά μια ιστορία παρακμής: ένας ισχυρός πατέρας χτίζει μια Αυτοκρατορία και ένας ανίκανος γιος την κατασπαταλά. Υπάρχουν όμως εκείνες οι σπάνιες περιπτώσεις όπου ο διάδοχος δεν υπήρξε απλώς αντάξιος, αλλά λειτούργησε ως ο «πύραυλος» που εκτόξευσε το έργο του πατέρα του σε επίπεδα που ο ίδιος ο δημιουργός του ίσως δεν είχε καν φανταστεί.

Ο Φίλιππος Β’ της πάντα Ελληνικής Μακεδονίας μας  ήταν μια στρατιωτική και διπλωματική ιδιοφυΐα. Παρέλαβε ένα διαλυμένο βασίλειο και το μετέτρεψε στην κυρίαρχη δύναμη του Ελληνικού κόσμου, δημιουργώντας την ανίκητη Μακεδονική φάλαγγα.

Ο Γιος: Ο Αλέξανδρος δεν περιορίστηκε στην τιμωρία των Περσών, όπως σχεδίαζε ο πατέρας του. Χρησιμοποίησε το «εργαλείο» (τον στρατό) που του άφησε ο Φίλιππος για να καταλύσει την Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία.

Η Υπέρβαση: Ενώ ο Φίλιππος ήταν ένας «Έλληνας ηγεμόνας», ο Αλέξανδρος έγινε ένας Παγκόσμιος Ηγεμόνας. Διέδωσε τον Ελληνικό πολιτισμό μέχρι τις Ινδίες, δημιουργώντας την Ελληνιστική Εποχή, κάτι που άλλαξε την πορεία της ανθρωπότητας για τους επόμενους αιώνες.

Ιούλιος Καίσαρ και Οκταβιανός Αύγουστος: Από τη Δικτατορία στην Pax Romana. Ο Πατέρας (Θείος και θετός πατέρας): Ο Ιούλιος Καίσαρ διέλυσε την διεφθαρμένη Ρωμαϊκή Δημοκρατία και κατέκτησε την Γαλατία, αλλά απέτυχε να θεσμοθετήσει την εξουσία του, καταλήγοντας δολοφονημένος. Ο Γιος: Ο Οκταβιανός, ένας φιλασθενής 18χρονος, φαινόταν αδύναμος μπροστά στο ανάστημα του Καίσαρα. Ωστόσο, αποδείχθηκε πολύ πιο διορατικός πολιτικός.

Η Υπέρβαση: Ο Αύγουστος δεν έγινε απλώς ένας δικτάτορας· ίδρυσε την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Καθιέρωσε την Pax Romana (Ρωμαϊκή Ειρήνη), μια περίοδο σταθερότητας δύο αιώνων, και μετέτρεψε την Ρώμη από πόλη από τούβλα σε πόλη από μάρμαρο.

Κύρος ο Μέγας και η Κληρονομιά του Καμβύση Α’. Ο Πατέρας: Ο Καμβύσης Α’ ήταν ένας τοπικός βασιλιάς του Ανσάν, υποτελής των Μήδων. Ένας αξιοπρεπής αλλά περιορισμένης εμβέλειας ηγεμόνας. Ο Γιος: Ο Κύρος ο Μέγας επαναστάτησε, ένωσε Πέρσες και Μήδους και ίδρυσε την πρώτη πραγματική υπερδύναμη της ιστορίας.

Η Υπέρβαση: Πέρα από τις κατακτήσεις, ο Κύρος εισήγαγε μια πρωτοφανή ανεκτικότητα. Σεβάστηκε τις θρησκείες των ηττημένων (απελευθέρωση Εβραίων από την Βαβυλώνα), θέτοντας τις βάσεις για το πώς διοικείται μια πολυπολιτισμική Αυτοκρατορία.

Κωνστάντιος Χλωρός και Μέγας Κωνσταντίνος: Η Γέννηση του Χριστιανικού Κόσμου. Ο Πατέρας: Ο Κωνστάντιος ήταν ένας ικανός Τετράρχης, γνωστός για την μετριότητά του και την σχετική ανοχή του προς τους Χριστιανούς στην Δύση. Ο Γιος: Ο Κωνσταντίνος πήρε την διαιρεμένη Αυτοκρατορία και την ένωσε υπό έναν ήλιο.

Η Υπέρβαση: Η απόφασή του να νομιμοποιήσει τον Χριστιανισμό με το Διάταγμα των Μεδιολάνων και η ίδρυση της Κωνσταντινούπολης άλλαξαν το κέντρο βάρους του κόσμου. Ο πατέρας του ήταν ένας Ρωμαίος αξιωματούχος· ο γιος του έγινε ο θεμελιωτής του Βυζαντινού πολιτισμού.

Τουθμωσις Β’ και Τουθμωσις Γ’: Ο Ναπολέων της Αρχαίας Αιγύπτου. Ο Πατέρας: Ο Τούθμωσις Β’ είχε μια σύντομη και μάλλον άτονη βασιλεία, επισκιαζόμενος από την ισχυρή σύζυγό του, Χατσεψούτ. Ο Γιος: Ο Τούθμωσις Γ’, αφού παραμερίστηκε για χρόνια, ανέλαβε την εξουσία και διεξήγαγε 17 στρατιωτικές εκστρατείες σε 20 χρόνια.

Η Υπέρβαση: Επέκτεινε τα σύνορα της Αιγύπτου από τον Ευφράτη μέχρι τον Νείλο στο Σουδάν. Θεωρείται ο κορυφαίος στρατηγός της Αιγυπτιακής ιστορίας, μετατρέποντας την χώρα του στην απόλυτη αυτοκρατορία της Εποχής του Χαλκού.

Πιπίνος ο Βραχύς και Καρλομάγνος: Ο Πατέρας της Ευρώπης. Ο Πατέρας: Ο Πιπίνος ήταν ο πρώτος των Καρολιδών που έγινε βασιλιάς των Φράγκων, εκθρονίζοντας τους Μεροβίγγειους. Στερέωσε το βασίλειο και συμμάχησε με τον πάπα. Ο Γιος: Ο Κάρολος (Καρλομάγνος) πήρε ένα ισχυρό φραγκικό κράτος και το μετέτρεψε σε μια νέα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Η Υπέρβαση: Ενοποίησε το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης για πρώτη φορά μετά την πτώση της Ρώμης και πυροδότησε την «Καρολίδεια Αναγέννηση» στα γράμματα και τις τέχνες.

Ρωμανός Β’ και Βασίλειος Β’ ο Βουλγαροκτόνος. Ο Πατέρας: Ο Ρωμανός Β’ ήταν ένας ευγενικός αλλά μάλλον αδύναμος Αυτοκράτορας που πέθανε νέος, αφήνοντας το κράτος σε κηδεμόνες και στρατηγούς (Νικηφόρο Φωκά, Ιωάννη Τσιμισκή). Ο Γιος: Ο Βασίλειος Β’ ξεκίνησε κάτω από την αμφισβήτηση των στρατιωτικών αριστοκρατών και κατέληξε να γίνει ο μακροβιότερος και ισχυρότερος Αυτοκράτορας του Βυζαντίου.

Η Υπέρβαση: Δεν κατέστρεψε απλώς το κράτος των Βουλγάρων· εξυγίανε τα οικονομικά της αυτοκρατορίας, περιόρισε την ισχύ των «Δυνατών» (γαιοκτημόνων) και άφησε ένα κράτος με γεμάτα ταμεία και τα μεγαλύτερα σύνορα που είχε δει η Ρωμανία για αιώνες.

Αμίλκας Βάρκας και Αννίβας: Η Εκδίκηση που Σχεδόν Έσβησε την Ρώμη. Ο Πατέρας: Ο Αμίλκας ήταν ο κορυφαίος στρατηγός της Καρχηδόνας στον Α’ Καρχηδονιακό Πόλεμο. Έχασε από την Ρώμη αλλά έχτισε μια νέα βάση ισχύος στην Ισπανία. Ο Γιος: Ο Αννίβας πήρε τον όρκο του πατέρα του για μίσος κατά της Ρώμης και τον μετέτρεψε σε έναν στρατιωτικό εφιάλτη.

Η Υπέρβαση: Διέσχισε τις Άλπεις (κάτι αδιανόητο για την εποχή) και ταπείνωσε την Ρώμη σε μάχες όπως οι Κάννες. Παρόλο που δεν κατέλυσε τη Ρώμη, το όνομα του έμεινε στην ιστορία ως ο αρχέτυπος του στρατηγικού δαιμονίου, ξεπερνώντας κατά πολύ τη φήμη του πατέρα του.

Φρειδερίκος Γουλιέλμος Α' και Μέγας Φρειδερίκος (Πρωσία). Αυτή είναι ίσως η πιο έντονη σχέση πατέρα-γιου στην ιστορία, γεμάτη συγκρούσεις. Ο Πατέρας: Ο Φρειδερίκος Γουλιέλμος Α', ο «Βασιλιάς Στρατιώτης», ήταν ένας εμμονικός οικονομικός διαχειριστής που δημιούργησε έναν από τους πιο πειθαρχημένους στρατούς της Ευρώπης, αλλά φοβόταν να τον χρησιμοποιήσει για να μην τον «χαλάσει».

Ο Γιος: Ο Φρειδερίκος Β' ο Μέγας, λάτρης της μουσικής και της φιλοσοφίας, φαινόταν στην αρχή "μαλακός". Όμως, μόλις πήρε την εξουσία, χρησιμοποίησε το στρατιωτικό εργαλείο του πατέρα του με τρομερή τόλμη.

Η Υπέρβαση: Κατέλαβε τη Σιλεσία, αντιμετώπισε ταυτόχρονα τις μεγαλύτερες δυνάμεις της εποχής (Αυστρία, Γαλλία, Ρωσία) και μετέτρεψε την Πρωσία από ένα μικρό γερμανικό κρατίδιο σε Μεγάλη Δύναμη. Έγινε το πρότυπο του «Φωτισμένου Δεσπότη».

2. Εδουάρδος Β' και Εδουάρδος Γ' (Αγγλία). Εδώ έχουμε μια περίπτωση όπου ο γιος έπρεπε να "σώσει" το κύρος του στέμματος από την απόλυτη παρακμή. Ο Πατέρας: Ο Εδουάρδος Β' θεωρείται ένας από τους πιο αποτυχημένους βασιλείς της Αγγλίας. Ηττήθηκε ταπεινωτικά από τους Σκωτσέζους στο Μπάνοκμπερν και τελικά ανατράπηκε και δολοφονήθηκε.

Ο Γιος: Ο Εδουάρδος Γ' ανέλαβε ένα κράτος στα πρόθυρα της διάλυσης. Η Υπέρβαση: Όχι μόνο σταθεροποίησε το εσωτερικό, αλλά ξεκίνησε τον Εκατονταετή Πόλεμο, κερδίζοντας την θρυλική μάχη του Κρεσύ. Μετέτρεψε την Αγγλία στην ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης και ίδρυσε το Τάγμα της Περικνημίδας, ενισχύοντας το ιπποτικό ιδεώδες.

3. Ερρίκος Δ' και Ερρίκος Ε' (Αγγλία). Ο Πατέρας: Ο Ερρίκος Δ' πέρασε όλη την βασιλεία του προσπαθώντας να νομιμοποιήσει την εξουσία του μετά την ανατροπή του Ριχάρδου Β', αντιμετωπίζοντας συνεχείς εξεγέρσεις. Ο Γιος: Ο Ερρίκος Ε' πήρε μια ασταθή δυναστεία και της έδωσε αθάνατη δόξα..

Η Υπέρβαση: Η νίκη του στο Αζινκούρ (1.415 μ.Χ.), όπου ολιγάριθμοι Άγγλοι τοξότες συνέτριψαν την αφρόκρεμα της γαλλικής ιπποσύνης, τον κατέστησε θρύλο. Κατάφερε να αναγνωριστεί ως κληρονόμος του γαλλικού θρόνου, επιτυγχάνοντας αυτό που κανείς άλλος Άγγλος βασιλιάς δεν είχε καταφέρει πριν.

Λουδοβίκος ΙΓ' και Λουδοβίκος ΙΔ' (Γαλλία). Ο Πατέρας: Ο Λουδοβίκος ΙΓ' ήταν ένας ικανός βασιλιάς, αλλά η βασιλεία του ταυτίστηκε με την πανίσχυρη φιγούρα του Καρδιναλίου Ρισελιέ, ο οποίος ήταν ο πραγματικός εγκέφαλος πίσω από τον θρόνο.

Ο Γιος: Ο Λουδοβίκος ΙΔ', ο «Βασιλιάς Ήλιος». Η Υπέρβαση: Ο Λουδοβίκος ΙΔ' αρνήθηκε να έχει πρωθυπουργό. Συγκέντρωσε όλη την εξουσία πάνω του ("Το κράτος είμαι εγώ"), έχτισε τις Βερσαλλίες και κατέστησε την Γαλλία το πολιτιστικό και στρατιωτικό κέντρο του κόσμου. Αν ο πατέρας του έθεσε τις βάσεις της απολυταρχίας, ο γιος την έφτασε στο απόλυτο ζενίθ της.

Συμπεράσματα: Η Συνταγή της Υπέρβασης. Τι κοινό είχαν αυτοί οι γιοι; Παιδεία και Προετοιμασία: Οι περισσότεροι εκπαιδεύτηκαν από τους πατέρες τους (ή κορυφαίους δασκάλους, όπως ο Αριστοτέλης για τον Αλέξανδρο). Υποδομές: Βρήκαν ένα κράτος οικονομικά ή στρατιωτικά έτοιμο για το επόμενο βήμα. Όραμα: Δεν επαναπαύτηκαν στην διατήρηση των κεκτημένων. Είχαν την φιλοδοξία να αλλάξουν το status quo.

Αυτοί οι ηγεμόνες απέδειξαν ότι η κληρονομιά δεν είναι ένας προορισμός, αλλά το εφαλτήριο για να φτάσει κανείς στο άπειρο. Ενώ οι πατέρες τους έθεσαν τα θεμέλια, οι γιοι αυτοί έχτισαν τους πύργους που βλέπουμε ακόμα και σήμερα στον ορίζοντα της ιστορίας.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.