ΑΝΑΜΕΙΞΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΣΤΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΡΑΤΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΟΥΝ ΤΑ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΤΟΥΣ

αναμειξη μεγαλων δυναμεων στα εσωτερικα κρατων για να εξυπηρετησουν τα συμφεροντα τους

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό συχνό ήταν συχνό το φαινόμενο της ανάμειξης μεγάλων δυνάμεων στα εσωτερικά άλλων κρατών, με στόχο την εξυπηρέτηση στρατηγικών, ιδεολογικών, οικονομικών ή γεωπολιτικών συμφερόντων.

Η Ανάμειξη των Μεγάλων Δυνάμεων στα Εσωτερικά Άλλων Κρατών έχει ιστορική συνέχεια με Σύγχρονες Μορφές Εξουσίας.  Από την Συνθήκη της Βεστφαλίας (1.648 μ.Χ.) έως τον Χάρτη του ΟΗΕ, η κρατική κυριαρχία και η μη επέμβαση αποτελούν θεωρητικές βάσεις του διεθνούς δικαίου.

Στην πράξη, όμως, οι μεγάλες δυνάμεις σχεδόν ποτέ δεν σεβάστηκαν πλήρως αυτή την αρχή όταν διακυβεύονταν ζωτικά συμφέροντα: ασφάλεια, ιδεολογία, οικονομία, όπως επίσης και γεωπολιτικός έλεγχος.

Πολύ γνωστή ήταν η περίπτωση της Αυστρίας με το Άνσλους το 1.938 μ.Χ. η προσάρτηση της Αυστρίας στην Γερμανία δεν ήταν απλώς στρατιωτική. Προηγήθηκε πολιτική διείσδυση, εκφοβισμός και χειραγώγηση της κυβέρνησης.

Το δημοψήφισμα έγινε υπό κατοχή, άρα δεν μπορεί να θεωρηθεί ελεύθερο. Πρόκειται για καθαρή περίπτωση κατάλυσης κράτους μέσω εσωτερικής αποσταθεροποίησης και πίεσης από μια άλλη εξωτερική δύναμη.

Στην Ελλάδα στην Κατοχή (1.941 μ.Χ.–1.944 μ.Χ.) η Γερμανία αντικαθιστούσε κατοχικές κυβερνήσεις ανάλογα με την χρησιμότητά τους. Δεν ενδιαφερόταν για νομιμοποίηση, μόνο για διοικητική αποτελεσματικότητα και καταστολή. Το κράτος λειτουργούσε ως εργαλείο κατοχής, όχι ως κυρίαρχος φορέας.

Το ίδιο έκανε η Γερμανία και σε. Ουγγαρία, Ιταλία, Γαλλία στον Β΄ΠΠ. Στην δε Ουγγαρία (1.944 μ.Χ.): Όταν η κυβέρνηση προσπάθησε να αποχωρήσει από τον πόλεμο, οι Γερμανοί επέβαλαν πραξικόπημα.

Στην Ιταλία (1.943 μ.Χ.) μετά την πτώση του Μουσολίνι, η Γερμανία κατέλαβε τη χώρα και δημιούργησε μαριονέτα-κράτος, ενώ και στην Γαλλία (1940 μ.Χ.) το καθεστώς του Βίσυ ήταν τυπικά γαλλικό, ουσιαστικά ελεγχόμενο. Κοινός παρονομαστής: επιβολή “εθνικών κυβερνήσεων” που υπηρετούσαν ξένα συμφέροντα..

Η Σοβιετική Ένωση με το Δόγμα Μπρεζνιέφ (1.945 μ.Χ.–1.989 μ.Χ.) μετά τον Β΄ΠΠ, η ΕΣΣΔ εφάρμοσε διαφορετική, αλλά εξίσου αποτελεσματική μορφή παρέμβασης με πολλές γνωστές περιπτώσεις.

Μια ήταν η Ανατολική Γερμανία (1.953 μ.Χ.) έγινε λαϊκή εξέγερση που καταπνίγηκε με Σοβιετικά τανκς, για να διατηρηθεί το καθεστώς. Το ίδιο έγινε και σε Ουγγαρία (1.956 μ.Χ.), Τσεχοσλοβακία (1.968 μ.Χ.) και Πολωνία.

Η ΕΣΣΔ δήλωνε ξεκάθαρα ότι “Η κυριαρχία είναι σχετική όταν απειλείται ο σοσιαλισμός”. Το Δόγμα Μπρεζνιέφ νομιμοποιούσε την επέμβαση των Σοβιετικών σε «αδελφά κράτη» για να εξυπηρετούν τα συμφέροντα τους.

Το ίδιο έκανε και η ΕΣΣΔ στο Αφγανιστάν το 1.979 μ.Χ. Εκεί έγινε επέμβαση για διατήρηση φιλοσοβιετικής κυβέρνησης με έναν μακροχρόνιο πόλεμο που ακολούθησε και συντέλεσε στην κατάρρευση κύρους της ΕΣΣΔ και στην ήττα τους στην περιοχή.

Αλλά και στην Δύση γίνονταν στον Ψυχρό Πόλεμο παρέμβαση μέσω εκλογών, μυστικών υπηρεσιών και “σταθερότητας”. Στο Βιετνάμ η Γαλλία προσπάθησε να διατηρήσει αποικιακό έλεγχο. Οι ΗΠΑ στήριξαν διαδοχικά καθεστώτα για να αποτρέψουν τον κομμουνισμό με πολιτική στήριξη μη νομιμοποιημένων κυβερνήσεων στο όνομα της “ελευθερίας”.

Στην Ιταλία με την Υπόθεση Άλντο Μόρο (1978 μ.Χ.) με την  απαγωγή και δολοφονία του Μόρο συνδέεται (σε επίπεδο σοβαρών ιστορικών ενδείξεων, όχι τελικής δικαστικής απόδειξης) με  φόβους των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ για συμμετοχή των κομμουνιστών στην κυβέρνηση, χαρακτηριστικό παράδειγμα έμμεσης επέμβασης μέσω ανοχής αποσταθεροποίησης.

Στην Ελλάδα (1.950 μ.Χ.–1.967 μ.Χ.) υπήρξαν εκλογές βίας και νοθείας (1.961 μ.Χ.), η Αποστασία (1.965 μ.Χ.) και με σιωπηρή ανοχή στην χούντα (1.967 μ.Χ.). Η Ελλάδα θεωρήθηκε γεωπολιτικό προπύργιο, όχι κυρίαρχο κράτος.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου στην Ιταλία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι μυστικές υπηρεσίες της Δύσης — με ρόλο τόσο της CIA όσο και της NATO μέσω μυστικών επιχειρήσεων όπως η Gladio — επιχείρησαν να αποτρέψουν μια συγκυβέρνηση που θα περιελάμβανε σοσιαλιστές (Socialisti) ή κομμουνιστές (PCI) μαζί με τη κυρίαρχη Χριστιανοδημοκρατία.

Στη δεκαετία του 1.960 μ.Χ., μετά την εκλογική άνοδο των αριστερών δυνάμεων, η πιθανότητα σχηματισμού μιας κυβέρνησης Χριστιανοδημοκρατών (DC) με συμμετοχή σοσιαλιστών θεωρήθηκε από την Ουάσιγκτον και τους ευρωπαίους συμμάχους αρνητική εξέλιξη στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου.

Η λογική ήταν ότι οποιαδήποτε αύξηση της επιρροής της Αριστεράς — κυρίως αν περιελάμβανε σοσιαλιστές και κομμουνιστές — θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Σοβιετική Ένωση ως «σημάδι νίκης» στον πολιτικό ανταγωνισμό της Ευρώπης.

Ο Giovanni de Lorenzo, ανώτατος διοικητής των Καραμπινιέρων (Carabinieri) και επικεφαλής της ιταλικής υπηρεσίας πληροφοριών, σχεδίασε το Piano Solo — ένα σχέδιο που στην πράξη ήταν μια εύθραυστη αλλά επικίνδυνη απόπειρα πραξικοπήματος ή στρατιωτικής παρέμβασης το 1.964 μ.Χ.

Το σχέδιο περιλάμβανε κατάληψη στρατηγικών θεσμών και μέσων ενημέρωσης (ραδιόφωνο, τηλεόραση, κτίρια κομμάτων), Προσχεδιασμένες συλλήψεις ηγετικών στελεχών των κομμουνιστών και σοσιαλιστών,

Ενεργοποίηση μονάδων που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν την άνοδο της Αριστεράς στο κυβερνητικό σκηνικό. Αν και το Piano Solo δεν έγινε πλήρες πραξικόπημα, εν πολλοίς λειτούργησε ως μια «πυροδότηση» πολιτικού πανικού στην Ιταλία:

Πίεσε τις σοσιαλιστικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από πιθανές κυβερνητικές συνεργασίες, εδραίωσε την εικόνα ότι η συμμετοχή αριστερών στην κυβέρνηση ήταν «επικίνδυνη» για την σταθερότητα, διεύρυνε τον φόβο για «κομμουνιστική διείσδυση» μέσα στην ιταλική πολιτική.

Μέρος του ευρύτερου δικτύου stay‑behind που υποστηρίχθηκε από τη CIA και την NATO Gladio, οι δραστηριότητες αυτές είχαν στόχο την αποτροπή πολιτικών εξελίξεων που θα μπορούσαν να θεωρηθούν «προδοτικές» εναντίον της Δύσης. Οι μυστικές επιχειρήσεις περιλάμβαναν απειλές, ψυχολογική πίεση και ενίοτε παρασκηνιακές ενέργειες για να διασπαστεί ή να αδρανοποιηθεί η αριστερά στην Ιταλία (http://alophx.blogspot.com/2017/09/freikorps.html).

Υπάρχουν όμως και σύγχρονες μορφές παρέμβασης από  ΕΕ, ΗΠΑ και “θεσμικός έλεγχος” κρατών.  Σήμερα, οι παρεμβάσεις είναι πιο θεσμικές και νομικές, και πολύ λιγότερο στρατιωτικές, ιδίως σε κράτη της Δύσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ελέγχει εκλογικές διαδικασίες. Ασκεί πίεση σε κυβερνήσεις μέσω οικονομικών μηχανισμών και απαγορεύει κόμματα που θεωρεί αντισυνταγματικά (π.χ. ακροδεξιά ή αντιδημοκρατικά).

Οι περιπτώσεις Ρουμανίας, Ελλάδας, Γαλλίας, Γερμανίας προκαλούν έντονες συζητήσεις: Οι υποστηρικτές μιλούν για προστασία της δημοκρατίας. Οι επικριτές για πολιτικό αποκλεισμό αντιπάλων

Αντίστοιχα και οι ΗΠΑ και Βενεζουέλα (21^ος Αιώνα μ.Χ.) αναγνωρίζουν ή απορρίπτουν κυβερνήσεις, επιβάλλουν κυρώσεις και στηρίζουν πολιτικούς αντιπάλους με μία παρέμβαση χωρίς στρατό, αλλά με οικονομική και διπλωματική πίεση.

Συμπερασματικά η  μορφή αλλάζει, η λογική όχι από τα τανκς του 1.938 μ.Χ. μέχρι τις νομικές απαγορεύσεις κομμάτων το 2025 μ.Χ., η ανάμειξη μεγάλων δυνάμεων δεν είναι εξαίρεση, δεν ανήκει σε μία ιδεολογία και δεν περιορίζεται σε έναν Αιώνα.

Η μέθοδος αλλάζει, όχι ο στόχος να διασφαλιστεί ότι η εσωτερική πολιτική άλλων κρατών δεν θα απειλήσει τα συμφέροντα των ισχυρών. Η ιστορία δείχνει ότι το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει παρέμβαση, αλλά πώς και με ποια μορφή.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.