Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΜΜΕ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ

 Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΜΜΕ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕ

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό ΜΜΕ είναι γνωστά και ως η «Τέταρτης Εξουσίας», με παραδείγματα όπου η επιρροή τους υπήρξε καθοριστική για την άνοδο ή πτώση κυβερνήσεων, την κατεύθυνση της κοινής γνώμης, και σε ορισμένες περιπτώσεις για την νομιμοποίηση πολέμων.

Η φράση «Τέταρτη Εξουσία» αναφέρεται στον κρίσιμο ρόλο των μέσων ενημέρωσης στην δημοκρατική ζωή. Τα ΜΜΕ μπορούν να ενημερώνουν και να ελέγχουν την εξουσία, αλλά ιστορικά έχουν δείξει ότι μπορούν επίσης να επηρεάσουν πολιτικές διαδικασίες, να διαμορφώσουν κοινή γνώμη και να ενισχύσουν ή να ανατρέψουν κυβερνήσεις.

Ο δε Κίτρινος Τύπος έπαιξε μεγάλο ρολό στον Πόλεμος Ισπανίας–ΗΠΑ. Στις αρχές του 20ού Αιώνα μ.Χ., οι εφημερίδες των William Randolph Hearst και Joseph Pulitzer στις ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τον λεγόμενο «κίτρινο τύπο» με έντονα συναισθηματικά άρθρα, υπερβολές και συχνά ψευδείς πληροφορίες.

Οι επιπτώσεις ήταν πως προώθησαν την αντι-ισπανική ρητορική στην κοινή γνώμη, συνέβαλαν στην άνοδο του William McKinley και του Theodore Roosevelt, που εκμεταλλεύτηκαν την εθνικιστική ψυχολογία.

Διευκόλυναν την νομιμοποίηση του πολέμου ΗΠΑ–Ισπανίας το 1.898 μ.Χ., που οδήγησε σε επέκταση της Αμερικανικής επιρροής στην Κούβα, την Χαβάη και τις Φιλιππίνες. Η εκστρατεία αυτή έδειξε πώς τα ΜΜΕ μπορούν να επηρεάσουν στρατηγικές αποφάσεις ακόμα και σε διεθνές επίπεδο.

Ο δε Rupert Murdoch, ιδιοκτήτης μεγάλων δικτύων (Fox News, The Times, Wall Street Journal), είχε καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της κοινής γνώμης κατά του πολέμου στο Ιράκ (2003 μ.Χ.) και της επέμβασης στο Αφγανιστάν.

Τα ΜΜΕ του Murdoch ενίσχυσαν τις κυβερνητικές αφηγήσεις περί «απειλής μαζικής καταστροφής», που βοήθησαν στην πολιτική νομιμοποίηση των επιχειρήσεων. Οι πολιτικές συνέπειες ήταν η ενίσχυση της δημοτικότητας ηγετών που στήριξαν τους πολέμους και ήταν και καθοριστική επιρροή στην εκλογική στρατηγική στις ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο και Αυστραλία.

Τα ΜΜΕ έχουν επίσης λειτουργήσει ως ελεγκτικός μηχανισμός, αποκαλύπτοντας πολιτικές ατασθαλίες και διαφθορά, με πιο γνωστό το Watergate (ΗΠΑ, 1.972 μ.Χ.–74 μ.Χ.) όταν δημοσιογράφοι του Washington Post αποκάλυψαν τις παράνομες ενέργειες της κυβέρνησης Nixon, οδηγώντας στην παραίτηση του Προέδρου.

Αλλά και στο Tangentopoli/Mani Pulite (Ιταλία, 1.990 μ.Χ.) δημοσιογράφοι και ΜΜΕ αποκάλυψαν διαφθορά σε πολιτικά κόμματα, ανατρέποντας παραδοσιακές ηγεσίες και ενισχύοντας την είσοδο νέων δυνάμεων, όπως του Silvio Berlusconi.

Fox News και Vicente Fox (Μεξικό): Η πολιτική επιρροή των μέσων βοήθησε την άνοδο νέων ηγετών καναλαρχων σε χώρες όπου τα παραδοσιακά κόμματα είχαν κυριαρχία για δεκαετίες τόσο στην Ιταλία του Μπερλουσκόνι, όσο και με τον Φοξ στο Μεξικό.

Η δύναμη των ΜΜΕ λειτουργεί διττά, αφού μπορεί να ανατρέψει κυβερνήσεις και να αποκαλύψει σκάνδαλα, όμως μπορεί να προωθήσει συγκεκριμένες πολιτικές ατζέντες ή πολέμους, όταν ελέγχεται από ισχυρούς επιχειρηματικούς ομίλους.

Η περίπτωση Berlusconi (Ιταλία) και άλλων ιδιοκτητών ΜΜΕ δείχνει την αλληλεπίδραση ιδιοκτησίας και πολιτικής: Ο Berlusconi χρησιμοποίησε τα κανάλια του για να ενισχύσει την πολιτική του παρουσία.

Ο δε Vicente Fox αξιοποίησε την επιρροή των ΜΜΕ στο Μεξικό για να κερδίσει εκλογές. Οι επιπτώσεις ήταν να δημιουργείται σύγκρουση συμφερόντων μεταξύ ενημέρωσης και πολιτικής επιρροής. Οι πολίτες εκτίθενται σε αφηγήσεις που μπορούν να διαμορφώσουν πολιτική ψήφο και νοοτροπία.

Η δημοσιογράφος Judith Miller των New York Times προώθησε άρθρα για τα υποτιθέμενα όπλα μαζικής καταστροφής στο Ιράκ πριν από την εισβολή το 2003 μ.Χ. με πληροφορίες που αργότερα αποδείχθηκαν ανακριβείς ή αβάσιμες.

Η λάθος αυτή κάλυψη ενίσχυσε την προπαγάνδα υπέρ του πολέμου και προκάλεσε δημόσια κριτική· η Miller αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την εφημερίδα λόγω των λανθασμένων δημοσιεύσεων. Παρόμοια περίπτωση υπήρξε και στο BBC με ισχυρισμό ότι η Βρετανική κυβέρνηση είχε διογκώσει πληροφορίες για WMD, που οδήγησε σε εσωτερικές κρίσεις και παραιτήσεις στο BBC (π.χ. ολόκληρη διοίκηση μετά την Hutton Inquiry).

Η δημοσιογραφική έρευνα Panama Papers, με δεδομένα για κρυφές offshore εταιρείες, προκάλεσε πολιτικές κρίσεις σε πολλές χώρες. Σε αρκετές περιπτώσεις, πολιτικοί αποχώρησαν από αξιώματα, ενώ σε κάποιες χώρες οδήγησε σε νομικές διαδικασίες και αλλαγές στην νομοθεσία για φοροδιαφυγή και διαφθορά.

Ο Γάλλος Υπουργός Jérôme Cahuzac παραιτήθηκε ύστερα από αποκαλύψεις για απόκρυψη τραπεζικών λογαριασμών στο εξωτερικό (εξωτερικό εταιρικό λογαριασμό που αποκάλυψαν leaks), κάτι που τάραξε όλη την Γαλλική κυβέρνηση.

H δημοσιογράφος Daphne Caruana Galizia αποκάλυψε διεφθαρμένους δεσμούς της πολιτικής ελίτ με offshore εταιρείες, γεγονός που προκάλεσε σοβαρό πολιτικό κλονισμό στην Μάλτα και συνδέθηκε με την τελική της δολοφονία το 2017 μ.Χ.

Μεγα-σκάνδαλο υποκλοπών τηλεφώνων από δημοσιογράφους που στόχευαν σε πολιτικούς, διασημότητες και πολίτες. Το σκάνδαλο οδήγησε στο κλείσιμο της δημοφιλούς εφημερίδας News of the World και σε παραιτήσεις υψηλόβαθμων στελεχών της News Corporation (Rupert Murdoch, James Murdoch, Rebekah Brooks κ.ά.).

Αφότου το BBC μετέδωσε ότι η Βρετανική κυβέρνηση χρησιμοποίησε παραποιημένες πληροφορίες για τα όπλα του Ιράκ, άνοιξε η Hutton Inquiry. Το μέγα αποτέλεσμα δεν ήταν μόνο επικρίσεις προς την κυβέρνηση αλλά παραιτήσεις του διοικητικού συμβουλίου και της διοίκησης του BBC, καθώς και του δημοσιογράφου που έκανε την αρχική αναφορά.

Η Λίστα Epstein περιέχει δικαστικά έγγραφα, καταθέσεις μαρτύρων, email /επαφές/flight logs που αποσφραγίστηκαν κυρίως το 2024 μ.Χ. στο πλαίσιο της υπόθεσης Virginia Giuffre vs Ghislaine Maxwell.

Η Λίστα περιέχουν ονόματα πολιτικών, επιχειρηματιών, ακαδημαϊκών. βασιλικών προσώπων και πολλών celebrities και με πρόσφατα στοιχεία του 2026 μ.Χ. άπειρα εγκλήματα αναφέρονται σε αυτή, όπως βιασμοί, βασανιστήρια, φόνοι, σωματεμπόριο κ.λ.π.

Η «Λίστα Μίχου» σχετίζεται με την υπόθεση Ηλίας Μίχου στον Κολωνό (2022 μ.Χ.) και πως αυτός  δεν δρούσε μόνος, υπήρχε κύκλωμα και υπήρχαν και πολλοί «πελάτες» με ισχύ ή χρήμα που βίαζαν ακόμα και μικρά παιδιά.

Ο δε Μίχος καταδικάστηκε για βιασμούς ανηλίκου, υπήρχαν αναφορές για τρίτους, υπήρχαν ανεξερεύνητα στοιχεία (κινητά, επαφές), αλλά δεν έγινε καμία πλήρης δικαστική διερεύνηση κυκλώματος, ενώ υπήρξαν διαρροές σε δημοσιογραφικούς κύκλους και μαρτυρίες που δεν έφτασαν ποτέ στο ακροατήριο μαζί με μια τεράστια αίσθηση συγκάλυψης.

Η ιστορία δείχνει ότι τα ΜΜΕ δεν είναι απλά φορείς ειδήσεων. Μπορούν να διαμορφώσουν κοινή γνώμη και πολιτικές αποφάσεις και να προκαλέσουν ή να ενισχύσουν πολέμους μέσω προπαγάνδας ή επιλογής ειδήσεων.

Μπορούν επίσης να ανατρέψουν κυβερνήσεις μέσω αποκαλύψεων και ελέγχου εξουσίας. Όταν ιδιοκτήτες ΜΜΕ κατευθύνουν την ενημέρωση προς προσωπικό ή πολιτικό συμφέρον, η γραμμή μεταξύ ενημέρωσης και πολιτικής στρατηγικής γίνεται δυσδιάκριτη.

Η «Τέταρτη Εξουσία» παραμένει θεμελιώδης για την δημοκρατία, αλλά η ιστορία διδάσκει ότι η δύναμή της μπορεί να είναι καταλυτική τόσο για την άνοδο όσο και για την πτώση ηγετών και για την κατεύθυνση εθνικών και διεθνών συγκρούσεων.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.