ΔΙΑΣΗΜΟΙ ΝΑΥΤΙΚΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΙ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΠΟ ΗΠΑ, ΔΥΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ

ΔιασημΟι ναυτικοι αποκλεισμοι στην ιστορια από ΗΠΑ, Δυση και άλλες χωρες

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό καθόλη την διάρκεια της ιστορίας υπήρξαν πολλοί ναυτικοί αποκλεισμοί από την Αρχαιότητα μέχρι σήμερα, με πιο γνωστό πρόσφατα τον ναυτικό αποκλεισμό στην Βενεζουέλα (1.903 μ.Χ. και 2025 μ.Χ. και σήμερα), στην Κούβα, στο Ιράν και στην σύγχρονη γεωπολιτική χρήση του αποκλεισμού ως όπλο.

Ο ναυτικός αποκλεισμός αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα και ισχυρότερα εργαλεία πολέμου και πολιτικής πίεσης. Στόχος του είναι η αποκοπή ενός κράτους από το εμπόριο, την τροφοδοσία, την ενέργεια και την επικοινωνία, οδηγώντας το σε οικονομική κατάρρευση ή πολιτική υποταγή χωρίς απαραίτητα χερσαία εισβολή. Από τις Τριήρεις της αρχαίας Ελλάδας μέχρι τα σύγχρονα αεροπλανοφόρα και τις οικονομικές κυρώσεις, ο αποκλεισμός παραμένει όπλο στρατηγικής ασφυξίας.

Ο πιο γνωστός ναυτικός αποκλεισμός στην Αρχαιότητα ήταν ο Αθηναϊκός αποκλεισμός της Ποτίδαιας (432 π.Χ.). Ο Περικλής χρησιμοποίησε τον στόλο για να αποκλείσει την Ποτίδαια, δείχνοντας ότι η θάλασσα ήταν κλειδί για την αυτοκρατορία.

Στον Πελοποννησιακό Πόλεμο η  Αθήνα απέκλεισε πόλεις μέσω ναυτικής κυριαρχίας, ενώ η Σπάρτη, με Περσική οικονομική βοήθεια, ανέτρεψε την ισορροπία αποκλείοντας τις θαλάσσιες οδούς της Αθήνας.

Στην περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας η Ρώμη χρησιμοποίησε πολύ συχνά ναυτικούς αποκλεισμούς για να γονατίσει την Καρχηδόνα, την Αίγυπτο και πολλές άλλες εξεγερμένες επαρχίες και πόλεις.

Στην περίοδο του Μεσαίωνας και στην πρώιμη νεότερη εποχή, ιδιαίτερα την εποχη των Σταυροφοριών οι Βενετοί και οι Γενουάτες απέκλειαν λιμάνια της Ανατολής για να ελέγξουν το εμπόριο και να επιβάλουν πολιτικούς όρους.

Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Οθωμανοί Τούρκοι χρησιμοποίησαν αποκλεισμούς κατά της Κωνσταντινούπολης (1.453 μ.Χ.) και αργότερα κατά της Ρόδου, όπως επίσης και της Βενετίας και της Μάλτας.

Κατά την διάρκεια της Αμερικάνικης Επανάστασης και την νίκη των Γάλλων κατά των Βρετανών στην ναυμαχία του Τζέσαπικ, οι Γάλλοι επέβαλαν ναυτικό αποκλεισμό κατά του Γιόρκταουν και αυτό συντέλεσε σημαντικά στην παράδοση του στους Αμερικάνους επαναστάτες και στην Αμερικανική ανεξαρτησία.

Ναυτικοί αποκλεισμοί έγιναν όμως και τον 17^ο – 18^ο Αιώνα μ.Χ. με τους Αγγλογαλλικους πόλεμους, όταν η  Βρετανία ανέπτυξε το σύστημα παγκόσμιου αποκλεισμού, ελέγχοντας τις θάλασσες, ιδιαίτερα κατά τους Ναπολεόντειους Πόλεμους.

Ο πιο γνωστός ήταν ο Μεγάλος Ηπειρωτικός αποκλεισμός (1.806 μ.Χ.–1.814 μ.Χ.) από τον Ναπολέοντα, όπως και ο ανταποδοτικός Βρετανικός ναυτικός αποκλεισμός της Ευρώπης, που κατέστρεψε το Γαλλικό εμπόριο. Αυτή η σύγκρουση καθιέρωσε τον αποκλεισμό ως οικονομικό όπλο μαζικής κλίμακας.

Τον 19^ο Αιώνα μ.Χ., την εποχή της Αυτοκρατορικής επιβολής υπήρχε Ναυτικός αποκλεισμός της Ελλάδας (το 1850 μ.Χ. με την Υπόθεση Πατσίφικο), όπως επίσης και κατά την διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου. Η Βρετανία απέκλεισε τον Πειραιά για να επιβάλει αποζημιώσεις και να εμποδίσει την Ελλάδα να βγει στον Κριμαϊκό Πόλεμο στο πλευρό της Ρωσίας.

Ακολουθήσαν οι ναυτικοί αποκλεισμοί της Κίνας κατά την διάρκεια των Πολέμων του Οπίου, όπως και στους  πολέμους της συγκεκριμένης χώρας με την Ιαπωνία, αλλά και κατά τον πόλεμο των Μπόερς και στους Παγκοσμίους Πολέμους.

Ακολουθήσε και ο  Ναυτικός Αποκλεισμός της Βενεζουέλας (1.902 μ.Χ.–1.903 μ.Χ.) από Μεγάλες Δυνάμεις όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία και η Γαλλία με αιτία το γεγονός ότι η Βενεζουέλα αρνήθηκε να πληρώσει χρέη και αποζημιώσεις σε Ευρωπαϊκές εταιρείες.

Στην εκτέλεση του αποκλεισμού αυτού υπήρξε κατάληψη λιμανιών, βύθιση πλοίων, πλήρης εμπορικός αποκλεισμός, αλλά παράλληλα και μια στρατιωτική απειλή κατά της κυβέρνησης της Βενεζουέλας για να υποκύψει.

Όμως υπήρχαν παράλληλα και τα σχέδια της Γερμανίας για την χωρά αυτή. Η Γερμανία επιδίωκε μόνιμη ναυτική βάση στην Καραϊβική, επέκταση επιρροής στο δυτικό ημισφαίριο και επίσης και αμφισβήτηση του Δόγματος Μονρόε.

Οι ΗΠΑ αντέδρασαν άμεσα στις αιτιάσεις αυτές των Γερμανών και τους απείλησαν με άμεση δράση, επιβάλλοντας τελικά διπλωματική λύση, θέτοντας τα θεμέλια της Αμερικανικής ηγεμονίας στην περιοχή.

Στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξε  Βρετανικός αποκλεισμός της Γερμανίας (1.914 μ.Χ.–1.919 μ.Χ.), κάτι που προκάλεσε λιμό και εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους αμάχων. Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπήρξε Συμμαχικός αποκλεισμός του Άξονα και παράλληλα και Γερμανικός υποβρυχιακός πόλεμος (αντι-αποκλεισμός) και αποκλεισμός Ιαπωνίας από τις ΗΠΑ.

Στον  Ψυχρός Πόλεμος έγινε ο αποκλεισμός του Βερολίνου (1.948 μ.Χ.–1.949 μ.Χ.), ενώ αυτός ο Σοβιετικός αποκλεισμός, αντιμετωπίστηκε με αερογέφυρα. Ακολούθησε ο Ναυτικός αποκλεισμός της Κούβας (1.962 μ.Χ.), όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν ναυτική καραντίνα για να αποτρέψουν πυρηνικούς πυραύλους.

Υπήρξαν όμως και σύγχρονοι ναυτικοί αποκλεισμοί στον 21^ο Αιώνα μ.Χ., με πιο γνωστό από όλους αυτόν της Κούβας.  Ο οικονομικός και ναυτικός αποκλεισμός από τις ΗΠΑ (από το 1.962 μ.Χ.) είναι ο μακροβιότερος στην ιστορία.

Σκοπός του είναι να εμποδίζει ναυτιλιακές ασφαλίσεις, τραπεζικές συναλλαγές, όπως και παράνομη διακίνηση καύσιμων, οπλών, μισθοφόρων και τρόφιμων από άλλες χώρες προς την Κούβα και από την Κούβα προς άλλες χώρες.

Ακολουθήσε και ο  Ναυτικός Αποκλεισμός της Βενεζουέλας (2025νμ.Χ.) από τις ΗΠΑ του Αμερικανού Προέδρου Τραμπ στις μέρες μας με δικαιολογία την συμμέτοχη της κυβέρνησης της Βενεζουέλας σε εμπόριο ναρκωτικών.

Έτσι από το 2015 μ.Χ. και μετά υπάρχει απαγόρευση ναυτιλιακής ασφάλισης, δέσμευση πλοίων, αποκλεισμός καυσίμων, όπως και κυρώσεις σε τρίτες χώρες.  Οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν τον αποκλεισμό για πολιτική αλλαγή καθεστώτος Η πείνα και η έλλειψη φαρμάκων είναι άμεσες συνέπειες.

Στην εκτέλεση του αποκλεισμού αυτού υπήρξε κατάληψη λιμανιών, βύθιση πλοίων, πλήρης εμπορικός αποκλεισμός, αλλά παράλληλα και μια στρατιωτική απειλή κατά της κυβέρνησης της Βενεζουέλας για να υποκύψει., όμως σημαντικότερο ρολό έπαιξε φυσικό ο μεγάλος πλούτος της χώρας αυτής σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά και σπάνιες γαίες, κάτι που οδήγησε στην εισβολή των ΗΠΑ στην χωρά αυτή και στην απαγωγή του Προέδρου της Μαδούρο. 

Στην Μέση Ανατολή, όπως είναι γνωστό το Ισραήλ έχει επίβαλε έναν μεγάλο ναυτικό αποκλεισμό στην Γάζα εδώ και πολλά χρόνια, αφενός μεν για να κάνει με τον τρόπο αυτό την ηγεσία της Χαμάς να παραδοθεί, αλλά και για να εκδιώξει μέσω της πείνας τους Παλαιστίνιους από τα εδάφη τους και να τα προσαρτήσει.

Στην περίπτωση του Ιράν οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοι τους με έναν μεγάλο ναυτικό αποκλεισμό θέλουν να εμποδίσουν τις εξαγωγές πετρελαίου, να ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ, να καταλαμβάνουν πλοία, όπως και να αποκόπτουν τραπεζικές και ναυτιλιακές υπηρεσίες. Πρόκειται για υβριδικό ναυτικό αποκλεισμό (στρατιωτικό + οικονομικό).

Ο ναυτικός αποκλεισμός εξελίχθηκε από απλή στρατιωτική πρακτική σε εργαλείο παγκόσμιας κυριαρχίας. Από την Αθήνα και την Ρώμη μέχρι τις ΗΠΑ, η θάλασσα παραμένει ο δρόμος του πλούτου – και όποιος τον ελέγχει, ελέγχει κράτη, λαούς και ιστορία.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.