ΠΩΣ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Η ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΙΚΗ ΙΔΕΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΚΛΕΚΤΟΥ ΈΘΝΟΥΣ ΤΩΝ ΗΠΑ Η ΠΙΣΤΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΓΓΛΙΑ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΔΗΘΕΝ ΟΙ ΧΑΜΕΝΕΣ ΦΥΛΕΣ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ, Η ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΥ ΣΙΩΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΗ ΜΕΣΣΙΑΝΙΚΗ ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΡΩΣΙΑ

Πως γεννήθηκε η προτεσταντική ιδέα περί του Εκλεκτού Έθνους των ΗΠΑ η Πιστή για την Πέμπτη Αυτοκρατορία στην Αγγλία που είναι δήθεν οι Χαμένες φυλές του Ισραήλ, η ίδρυση του Χριστιανικού Σιωνισμού και η αντίστοιχη μεσσιανική ιδέα για την Ρωσία

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η προτεσταντική ιδέα περί του Εκλεκτού Έθνους των ΗΠΑ σε συνδυασμό με την Πιστή για την Πέμπτη Αυτοκρατορία του Δανιήλ γεννήθηκε στην Αγγλία. Πολλοί Άγγλοι βασιλείς έλεγαν ότι οι Αγγλία είναι οι Χαμένες φυλές του Ισραήλ και όλα αυτά οδήγησαν στην ίδρυση του Χριστιανικού Σιωνισμού.

Αλλά υπήρχε μια αντίστοιχη ιδέα για την Ρωσία που πιστεύουν αρκετοί στην χώρα αυτή από την ίδρυση της, ότι όπως και οι ΗΠΑ πως είναι εκλεκτό έθνος και αυτή η ιδεολογία συνέβαλε στην επέκταση της όπως έγινε με τις ΗΠΑ.

Η έννοια του «εκλεκτού έθνους» αποτελεί κεντρικό άξονα στον πολιτικό και θρησκευτικό στοχασμό πολλών χωρών, ιδιαίτερα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας. Η ιδέα αυτή συνδέεται με προτεσταντικές θεωρήσεις, βιβλικά προφητικά κείμενα και ερμηνείες ιστορικής αποστολής, που διαμόρφωσαν ιδεολογίες όπως το Αμερικανικό Πεπρωμένο (Manifest Destiny) και τον Χριστιανικό Σιωνισμό, αλλά και την Ρωσική αντίληψη περί «Τρίτης Ρώμης».

Στην Αγγλία του 16^ου–17^ου Αιώνα μ.Χ., οι προτεστάντες θεολόγοι ανέπτυξαν την αντίληψη ότι η Αγγλία είναι η Πέμπτη Αυτοκρατορία, όπως προφητεύεται στο Βιβλίο του Δανιήλ. Η Πέμπτη Αυτοκρατορία θεωρείται η τελική Βασιλεία του Θεού πάνω στην Γη, που θα εκπληρώσει την θεϊκή τάξη και θα προετοιμάσει την έλευση της Χριστιανικής Βασιλείας.

Προτεστάντες λόγιοι, όπως οι John Napier και Joseph Mede, διακήρυξαν ότι οι Άγγλοι προέρχονταν από τις Χαμένες Φυλές του Ισραήλ. Η θεωρία αυτή συνδέει την Αγγλία με τη θεϊκή αποστολή της σωτηρίας των εθνών και τον ηθικό ηγετικό ρόλο στον κόσμο.

Οι πρώτοι Άγγλοι έποικοι στην Βόρεια Αμερική (Πουριτανοί, Κουάκεροι) υιοθέτησαν την αντίληψη της εκλεκτότητας και της «θεϊκής αποστολής» του έθνους. Από αυτήν τη θεολογική βάση προέκυψε η έννοια του American Manifest Destiny: ότι οι ΗΠΑ έχουν θεϊκή υποχρέωση να επεκταθούν και να διαδώσουν πολιτισμό και θρησκεία.

Ο δε Χριστιανικός Σιωνισμός συνδέει την προφητική Βίβλο με την σύγχρονη πολιτική, υποστηρίζοντας ότι οι Εβραίοι πρέπει να επιστρέψουν στην γη του Ισραήλ. Βασίζεται σε προτεσταντικές ερμηνείες (π.χ. John Nelson Darby, 19^ος Αι. μ.Χ.) που διδάσκουν την αναγκαιότητα της ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ για τη θεία προφητεία.

Σαν δράσεις και ως πολιτική επιρροή ο Χριστιανικός Σιωνισμός στηρίζει οικονομικά και πολιτικά το Ισραήλ, συχνά επηρεάζοντας τις αποφάσεις του Κογκρέσου των ΗΠΑ και προωθεί στρατηγικές συμφωνίες και εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή με βάση θρησκευτικά κίνητρα. Παράλληλα ενισχύει την ιδέα ότι οι ΗΠΑ έχουν θεϊκή αποστολή ως «εκλεκτό έθνος».

Στην Ρωσία υπάρχει η θεωρεία της Τρίτης Ρώμης και η αντίστοιχη ιδέα περί εκλεκτού έθνους.  Από τον 16^ο Αιώνα μ.Χ., η Μόσχα θεωρείται η Τρίτη Ρώμη, δηλαδή η κληρονόμος της Ορθόδοξης πίστης μετά τη Ρώμη και την Κωνσταντινούπολη.

Ο Τσάρος και η Εκκλησία υποστήριζαν ότι η Ρωσία έχει θεϊκή αποστολή να προστατεύσει την Ορθοδοξία και να καθοδηγήσει τους λαούς της Ανατολικής Ευρώπης. Όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία θεωρεί τον εαυτό της εκλεκτό έθνος και θεματοφύλακα ενός θρησκευτικού και ηθικού καθήκοντος.

Υπάρχουν ομοιότητες ΗΠΑ και Ρωσίας στην έννοια του εκλεκτού έθνους αφού και στις 2 περιπτώσεις υπήρχε θεολογική βάση προτεσταντισμό, Βιβλική Πέμπτη Αυτοκρατορία-Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, Τρίτη Ρώμη.

Επίσης και η έννοια εκλεκτότητας, με το American Manifest Destiny και την προστασία Ορθοδοξίας και «εκλεκτής αποστολής». Στρατηγικός στόχος-Επέκταση και ηγεμονία στην Βόρεια Αμερική-Επέκταση και ηγεμονία στην Ανατολική Ευρώπη και Ασία.

Πολιτική επιρροή ήταν και ο Χριστιανικός Σιωνισμός με υποστήριξη του Ισραήλ και μια στρατιωτική και πολιτική επέκταση, ιεραποστολική πολιτική και ιδεολογική συνέπεια την ηθική νομιμοποίηση εξωτερικής πολιτικής μέσω της Θεϊκής νομιμοποίηση  της επεκτατικής πολιτικής.

Η προτεσταντική ιδέα των ΗΠΑ ως «Εκλεκτού Έθνους» βρίσκεται στον πουριτανισμό της Νέας Αγγλίας τον 17^ο Αιώνα μ.Χ. Πρωτα ο John Winthrop στο κήρυγμα “A Model of Christian Charity” (1.630 μ.Χ.) μίλησε για την αποικία ως «πόλη επάνω σε λόφο» (city upon a hill), δηλαδή πρότυπο προς μίμηση για τα έθνη.

Ο δε John Cotton ανέπτυξε θεοκρατικές αντιλήψεις περί «διαθήκης» (covenant) μεταξύ Θεού και κοινότητας. Αργότερα η ιδέα ενσωματώθηκε στην Αμερικανική πολιτική θεολογία και στην έννοια της «Αμερικανικής εξαίρεσης» (American exceptionalism).

Η ιδέα του «Αμερικανικού Πεπρωμένου» (Manifest Destiny) καθιερώθηκε το 1.845 μ.Χ. από τον  John L. O'Sullivan που έγραψε ότι οι ΗΠΑ έχουν «προφανές πεπρωμένο» να επεκταθούν σε όλη την Βόρεια Αμερική και συνδέθηκε με την θρησκευτική πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ έχουν θεϊκή αποστολή.

Η Πέμπτη Αυτοκρατορία του Δανιήλ και η Αγγλία βασίζεται στο Βιβλίο του Δανιήλ (κεφ. 2 και 7), όπου μετά από τέσσερις αυτοκρατορίες έρχεται η Βασιλεία του Θεού («Πέμπτη Αυτοκρατορία»). Κατά την Αγγλική Επανάσταση εμφανίστηκε το κίνημα των:

Fifth Monarchists – Πίστευαν ότι η Αγγλία θα ήταν το όργανο εγκαθίδρυσης της Πέμπτης Αυτοκρατορίας, δηλαδή της βασιλείας του Χριστού στην γη. Σημαντική τους μορφή ήταν ο Thomas Venner, που ηγήθηκε εξέγερσης το 1661.

Η ιδέα ότι οι Άγγλοι είναι οι «Χαμένες Φυλές του Ισραήλ» αναπτύχθηκε κυρίως τον 17^ο–19^ο Αιώνα μ.Χ. και κορυφώθηκε στο λεγόμενο «Βρετανικό Ισραηλιτισμό» (British Israelism). Πρωτα ο John Sadler – Από τους πρώτους που συνέδεσαν Άγγλους και Ισραήλ.

Ο δε Richard Brothers υποστήριξε ότι οι Βρετανοί είναι απόγονοι των χαμένων φυλών, ο  Edward Hine συστηματοποίησε τη θεωρία τον 19^ο Αιώνα μ.Χ. Η ιδέα αυτή επηρέασε κύκλους σε Βρετανία και ΗΠΑ.

Ο Χριστιανικός Σιωνισμός είναι η ιδέα ότι η επιστροφή των Εβραίων στη Γη του Ισραήλ είναι θεϊκά προδιαγεγραμμένη και συνδέεται με την έλευση του Χριστού. Πρώιμες μορφές ήταν οι Thomas Brightman και ο Joseph Mede.

Συστηματική μορφή πήρε τον 19^ο Αιώνα μ.Χ. από τον John Nelson Darby, ιδρυτή του dispensationalism και τον Plymouth Brethren, ενώ στις ΗΠΑ διαδόθηκε μέσω της Scofield Reference Bible.

Η Ρωσική εκδοχή έχει ορθόδοξες και Αυτοκρατορικές ρίζες.

(α) «Τρίτη Ρώμη», Μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης (1.453 μ.Χ.), αναπτύχθηκε η ιδέα ότι η Μόσχα είναι η διάδοχος της Ρώμης και της Κωνσταντινούπολης και ο Philotheus of Pskov που διατύπωσε το δόγμα «Δύο Ρώμες έπεσαν, η τρίτη στέκει και τέταρτη δεν θα υπάρξει».

(β) Ο Σλαβοφιλισμός (19^ος Αι. μ.Χ.) των Aleksey Khomyakov και  Ivan Kireyevsky που πίστευαν ότι η Ρωσία έχει ιδιαίτερη πνευματική αποστολή απέναντι στην «διεφθαρμένη» Δύση.

(γ) Ρωσικός Μεσσιανισμός (19ος–20ός Αι μ.Χ..) Fyodor Dostoevsky – Ανέπτυξε την ιδέα της Ρωσικής αποστολής σωτηρίας της ανθρωπότητας. Αυτές οι ιδέες επιβίωσαν και μετασχηματίστηκαν τόσο στην τσαρική όσο και σε μεταγενέστερες εθνικιστικές αφηγήσεις.

Συμπερασματικά η  ιδέα του εκλεκτού έθνους στην Βόρεια Αμερική και στην Ρωσία έχει κοινά χαρακτηριστικά, θρησκευτική και προφητική βάση (Βίβλος ή Ορθόδοξη παράδοση), αίσθηση θείας αποστολής και «εκλογής» για ηγεμονία και επέκταση, στρατηγική επιρροή στην εξωτερική πολιτική και στη διεθνή στάση και συνέργεια με πολιτικές ιδεολογίες και εθνικισμό, που νομιμοποιεί επεκτατικές κινήσεις

Στην περίπτωση των ΗΠΑ, ο συνδυασμός προτεσταντικής θεολογίας, Manifest Destiny και Χριστιανικού Σιωνισμού ενίσχυσε την αντίληψη ενός αποστολικού και ηγεμονικού ρόλου διεθνώς. Αντίστοιχα, η Ρωσία από την ίδρυσή της ως Τρίτη Ρώμη θεωρούσε την επεκτατική πολιτική και την προστασία της Ορθοδοξίας ως θεϊκό καθήκον, με αποτέλεσμα η έννοια του «εκλεκτού έθνους» να καθορίζει τη στρατηγική της.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.