Η ΑΝΑΘΕΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΗΠΑ ΦΥΛΑΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΣΤΟΥΣ ΣΥΜΜΑΧΟΥΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ

Η ΑΝΑΘΕΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΗΠΑ ΦΥΛΑΞΗΣ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΣΤΟΥΣ ΣΥΜΜΑΧΟΥΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό πολλές δυνάμεις με στρατηγική λογική και βαθιά κίνητρα άρχισαν σταδιακής ανάθεση της περιφερειακής ασφάλειας σε συμμάχους τους, ιδίως οι ΗΠΑ, με στόχο την στρατηγική μετατόπιση προς την Ασία και την ανάσχεση της Κίνας.

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες επανεξετάζουν τον παγκόσμιο ρόλο τους. Μετά από μακροχρόνιες και δαπανηρές στρατιωτικές εμπλοκές στην Μέση Ανατολή και την διατήρηση ισχυρής παρουσίας στην Ευρώπη από τον Ψυχρό Πόλεμο, η Ουάσιγκτον φαίνεται να ακολουθεί μια στρατηγική αναδιάταξη ισχύος.

Ο δε κεντρικός άξονας αυτής της στρατηγικής είναι η ανάθεση της περιφερειακής στρατιωτικής ασφάλειας σε ισχυρούς συμμάχους, και η μεταφορά πόρων, δυνάμεων και προσοχής στην Ασία, με βασικό στόχο την αντιμετώπιση της ανόδου της Κίνας.

Με το Δόγμα της «Ανάθεσης» (Burden Sharing) οι ΗΠΑ δεν εγκαταλείπουν τις συμμαχίες τους, αλλά επιδιώκουν λιγότερη άμεση στρατιωτική παρουσία, περισσότερη ευθύνη στους τοπικούς συμμάχους και τον ρόλο του εγγυητή και συντονιστή, όχι μόνιμου φρουρού.

Αυτή η λογική βασίζεται στην παραδοχή ότι οι τοπικές δυνάμεις γνωρίζουν καλύτερα το περιβάλλον τους, οι ΗΠΑ πρέπει να περιορίσουν το οικονομικό και πολιτικό κόστος και η Κίνα αποτελεί την μόνη δύναμη που μπορεί να αμφισβητήσει παγκόσμια την Αμερικανική ισχύ.

Η Ευρώπη, μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις ΗΠΑ για την άμυνά της μέσω του ΝΑΤΟ. Ωστόσο οι ΗΠΑ πιέζουν εδώ και χρόνια για αύξηση των αμυντικών δαπανών των Ευρωπαίων,

Η άμυνα της ΕΕ πρέπει να γίνει από Αμερικανική «ομπρέλα», να ξαναγίνει Ευρωπαϊκή ευθύνη και  η Γερμανία προβάλλεται ως κεντρικός πυλώνας της ευρωπαϊκής άμυνας, λόγω οικονομικού μεγέθους και γεωγραφικής θέσης.

Ο δε στόχος των ΗΠΑ είναι η μείωση αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, η μεταφορά βάρους ασφαλείας σε Γερμανία και Ευρωπαϊκούς θεσμούς, καθώς και η διατήρηση πολιτικής επιρροής χωρίς πλήρη στρατιωτική δέσμευση.

Η δε Ασία αποτελεί το επίκεντρο της Αμερικανικής στρατηγικής για τον 21^ο Αιώνα μ.Χ. Γιατί η Ιαπωνία διαθέτει ισχυρή οικονομία και τεχνολογία, αναβαθμισμένες ένοπλες δυνάμεις και άμεση γεωγραφική εγγύτητα με Κίνα, Βόρεια Κορέα και Ταιβάν

Οι ΗΠΑ ενθαρρύνουν την Ιαπωνία να αναλάβει πιο ενεργό στρατιωτικό ρόλο, ενισχύουν συμμαχικά σχήματα (π.χ. Quad), ενώ ταυτόχρονα μετακινούν και ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις στον Ειρηνικό.

Στην Μέση Ανατολή σε Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος και Τουρκία έχει ξεκινήσει μια σταδιακή αποχώρηση των ΗΠΑ.  Η Μέση Ανατολή υπήρξε για δεκαετίες το επίκεντρο της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας.

Ωστόσο η ενεργειακή αυτονόμηση των ΗΠΑ, η κόπωση από συνεχείς πολέμους, το  αυξανόμενο κόστος και πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό οδηγούν σε μερική αποχώρηση και ανάθεση νέων ρόλων σε συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή.

Η δε Σαουδική Αραβία έχει περιφερειακή ισχύς στον Κόλπο, η Αίγυπτος δίνει σταθερότητα στην Βόρεια Αφρική και την Διώρυγα του Σουέζ και η Τουρκία είναι γεωστρατηγικός κόμβος μεταξύ Ευρώπης–Ασίας–Μ. Ανατολής.  Οι ΗΠΑ διατηρούν βάσεις και επιρροή, αλλά μειώνουν την άμεση εμπλοκή.

Ο δε τελικός Στόχος των ΗΠΑ είναι η Κίνα. Η Κίνα θεωρείται από την Ουάσιγκτον ο κύριος στρατηγικός ανταγωνιστής, μια οικονομική, τεχνολογική και στρατιωτική πρόκληση, με  δύναμη με φιλοδοξία αναδιαμόρφωσης της διεθνούς τάξης.

Η συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στην Ασία επιτρέπει ταχύτερη αντίδραση σε κρίσεις (π.χ. Ταιβάν), ενισχύει την αποτροπή από πλευράς των ΗΠΑ, ενώ μειώνει την ανάγκη για παγκόσμια διασπορά στρατευμάτων.

Υπάρχουν όμως και κίνδυνοι και αντιφάσεις στην στρατηγική αυτή.  Παρότι λογική στρατηγικά, η πολιτική αυτή ενέχει κινδύνους οι σύμμαχοι μπορεί να μην έχουν επαρκή συνοχή ή βούληση, ενώ περιφερειακές δυνάμεις ενδέχεται να ακολουθήσουν δικές τους ατζέντες και κενά ισχύος μπορούν να εκμεταλλευτούν ανταγωνιστές (Ρωσία, Ιράν, Κίνα).

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αποσύρονται από τον κόσμο, αλλά αναδιατάσσουν την ισχύ τους. Η ανάθεση της περιφερειακής ασφάλειας σε συμμάχους αποτελεί προσπάθεια  μείωσης κόστους,  διατήρησης επιρροής, και προετοιμασίας για την μεγάλη γεωπολιτική αναμέτρηση του 21ου αιώνα: την Κίνα.

Το αν αυτή η στρατηγική θα οδηγήσει σε σταθερότητα ή σε νέες κρίσεις, θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των συμμάχων, την συνοχή των συμμαχιών, αλλα  και την εξέλιξη της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Υπάρχουν δε και πιθανά σενάρια σύγκρουσης ΗΠΑ–Κίνας και τις επιπτώσεις τους στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Η αυξανόμενη στρατηγική αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας έχει μετατραπεί σε κύριο παράγοντα διαμόρφωσης διεθνούς πολιτικής τον 21^ο Αιώνα μ.Χ.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να συγκεντρώσουν στρατιωτικές και οικονομικές δυνάμεις στην Ασία, ενώ οι σύμμαχοί τους αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο ασφάλειας σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή. Αυτό δημιουργεί δυναμικές που μπορούν να επηρεάσουν και τις δύο περιφέρειες, ακόμα και χωρίς άμεση πολεμική εμπλοκή.

Σενάριο Α: Περιορισμένη Θαλάσσια Σύγκρουση στον Ειρηνικό. Πλαίσιο: Ενδεχόμενη κρίση γύρω από την Ταιβάν ή αμφισβητούμενα νησιά (Νότια Σινική Θάλασσα).  Οι ΗΠΑ ενισχύουν την ναυτική παρουσία στον Ειρηνικό με συμμάχους (Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Αυστραλία). Η Κίνα αυξάνει στρατιωτική πίεση στην περιοχή, κλείνοντας στρατηγικά θαλάσσια περάσματα.

Επιπτώσεις σε Ευρώπη:. Αύξηση κόστους ενέργειας και πρώτων υλών λόγω εμπορικών αποκλεισμών. Οι Ευρωπαϊκές οικονομίες με ισχυρή εξάρτηση από εισαγωγές από Ασία (π.χ. ηλεκτρονικά, χημικά) πλήττονται.

Επιπτώσεις στην Μέση Ανατολή: Ασταθής αγορά πετρελαίου λόγω μεταβλητότητας της διεθνούς ναυσιπλοΐας. Στρατηγική επανατοποθέτηση δυνάμεων από ΗΠΑ → μειωμένη αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή.

Σενάριο Β: Οικονομικός και Τεχνολογικός Πόλεμος. Πλαίσιο: Κυρώσεις, περιορισμός εξαγωγών τεχνολογίας και περιορισμός επενδύσεων. Οι ΗΠΑ περιορίζουν πρόσβαση της Κίνας σε ημιαγωγούς, τεχνολογία 5G και τεχνητή νοημοσύνη. Η Κίνα περιορίζει τις εξαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών (σπάνιες γαίες).

Επιπτώσεις σε Ευρώπη: Καθυστέρηση σε βιομηχανικά έργα, αναδιάρθρωση αλυσίδων εφοδιασμού. Οικονομικές πιέσεις στα κράτη-μέλη με έντονη εξάρτηση από κινεζική τεχνολογία ή Αμερικανικά προϊόντα. Επιπτώσεις στην Μέση Ανατολή: Μείωση κινεζικών επενδύσεων σε ενεργειακά έργα (π.χ. LNG, πετρέλαιο). Κοινωνική δυσαρέσκεια σε χώρες που εξαρτώνται από κινεζική χρηματοδότηση.

Σενάριο Γ: Στρατιωτική Κρίση Πολυμέτωπη Πλαίσιο: Συνδυασμός θαλάσσιας σύγκρουσης και επίθεσης σε τεχνολογικές υποδομές. Οι ΗΠΑ μεταφέρουν στρατεύματα από Ευρώπη και Μέση Ανατολή → αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη Ιαπωνία, Αυστραλία, Σαουδική Αραβία, Τουρκία. Η Κίνα επιδιώκει περιφερειακή υπεροχή στον Ειρηνικό.

Επιπτώσεις σε Ευρώπη: Ευρωπαϊκά κράτη επωμίζονται μεγαλύτερη αμυντική δαπάνη. Κίνδυνος έντασης στην Μεσόγειο λόγω αποχώρησης αμερικανικών δυνάμεων και κενών ασφαλείας. Επιπτώσεις στην Μέση Ανατολή: Ενίσχυση τοπικών στρατιωτικών δυνάμεων → πιθανή κλιμάκωση συγκρούσεων σε Σαχέλ, Υεμένη, Συρία. Στρατηγική αυτονομία Σαουδικής Αραβίας και Τουρκίας, που μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνισμούς.

Η. Ευρώπη θα έχει αυξημένη στρατιωτική επιβάρυνση και τα κράτη μέλη πρέπει να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες, οικονομική πίεση με αύξηση κόστους εισαγωγών, περιορισμός επενδύσεων λόγω αβεβαιότητας και πολιτική πόλωση μας Ευρωπαϊκά κόμματα διαφωνούν για το βάρος της ασφάλειας και την εξάρτηση από ΗΠΑ.

Στην Μέση Ανατολή θα υπάρξει πολιτική αστάθεια, αποχώρηση ΗΠΑ που αφήνει κενά ασφαλείας, αυξημένος ρόλος περιφερειακών δυνάμεων: Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Αίγυπτος αποκτούν μεγαλύτερη επιρροή, ενδεχομένως ανταγωνιστική και οικονομική αβεβαιότητα με Αύξηση κόστους ενέργειας λόγω γεωπολιτικής πίεσης στον Περσικό Κόλπο και Σουέζ.

Η στρατηγική μετατόπισης των ΗΠΑ προς Ασία και ΕΕ είναι λογική για την αντιμετώπιση της Κίνας, αλλά δημιουργεί κενά ασφαλείας στην Ευρώπη και την Μέση Ανατολή, απαιτεί συμμαχικές ικανότητες που δεν είναι πάντα εξασφαλισμένες.

Οι οικονομικές και πολιτικές επιπτώσεις ενδέχεται να επηρεάσουν Ευρωπαϊκά κράτη-μέλη και περιφερειακές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής σε βάθος χρόνου. Η δε Ευρώπη και η Μέση Ανατολή θα κληθούν να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ασφάλειας και πολιτικής σταθερότητας, ενώ η Ασία γίνεται το κύριο μέτωπο της Αμερικανικής στρατηγικής.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.