Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΩΝ ΗΠΑ, ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΡΩΣΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΕΔΑΦΗ ΑΛΛΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΕΛΑΒΑΝ

Η επεκταση των ΗΠΑ, Ρώμης και Ρωσίας απο την ιδρυση τους και για τα εδαφη αλλων κρατων που κατελαβαν

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό Παρακάτω υπήρξε μεγάλη γεωγραφική και πολιτική επέκταση των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής από την ίδρυσή τους μέχρι σήμερα, καλύπτοντας τα κύρια στάδια κατάκτησης, αγοράς ή προσάρτησης εδαφών — συμπεριλαμβανομένων και περιπτώσεων όπου οι ΗΠΑ έχουν προτείνει ή επιδιώξει επέκταση πέρα από τα παραδοσιακά όρια της χώρας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δημιουργήθηκαν ως ανεξάρτητο κράτος μετά την Αμερικανική Επανάσταση (1.775 μ.Χ.–1.783 μ.Χ.) και την υπογραφή της Συνθήκης του Παρισιού το 1783, με την οποία η Μεγάλη Βρετανία αναγνώρισε την ανεξαρτησία και τα σύνορα των πρώτων 13 πολιτειών. Τα αρχικά σύνορα εκτείνονταν από τον Ατλαντικό έως τον ποταμό Μισισιπή.

Η επέκταση των ΗΠΑ δεν ήταν μονοσήμαντη — περιλάμβανε αγορές, προσάρτηση, διπλωματικές συμφωνίες, πολέμους και πολιτικές αμφισβητήσεις. Η περίοδος αυτή κορυφώθηκε τον 19ο αιώνα με την ιδέα του «Manifest Destiny» (Εμφανής Μοίρα) — την πίστη ότι οι ΗΠΑ ήταν προορισμένες να επεκταθούν σε όλη την Ηπειρωτική βόρεια Αμερική.

Το 1.803 μ.Χ., οι ΗΠΑ αγόρασαν από την Γαλλία την Λουιζιάνα, διπλασιάζοντας σχεδόν το έδαφός τους με περίπου 827.000 τετραγωνικά μίλια. Αυτή η αγορά θεωρείται ένα από τα πιο σημαντικά γεγονότα στην αμερικανική ιστορία.

Μέσω της Συνθήκης Adams-Onís, οι ΗΠΑ απέκτησαν την Φλόριντα από την Ισπανία. Αν και μικρότερη σε έκταση, αποτέλεσε σημαντική επιρροή για τον έλεγχο όλης της Νοτιοανατολικής Αμερικής.

Το 1845 μ.Χ. έγινε προσάρτηση της ανεξάρτητης Δημοκρατίας του Τέξας μετά από πόλεμο με το Μεξικό, ενώ το Ρεγκών ενσωματώθηκε το 1.846 μ.Χ. με συμφωνία με την Μεγάλη Βρετανία για τα σύνορα.

Η δε Μεξικανική Αποζημίωση το 1.848 μ.Χ. μετά τον Μεξικό-Αμερικανικό πόλεμο, που πρόσθεσε μεγάλο μέρος των σημερινών νοτιοδυτικών πολιτειών και με την Gadsden Purchase (1.853 μ.Χ.) από το Μεξικό για την κατασκευή σιδηροδρόμων.

Μέσα από τον Guano Islands Act του 1.856 μ.Χ., οι ΗΠΑ μπόρεσαν να διεκδικήσουν μικρά νησιά πλούσια σε γκουάνο (λιπάσματα), κυρίως στον Ατλαντικό και Ειρηνικό και στα τέλη του 19^ου Αιώνα μ.Χ., η Αμερική άρχισε να αποκτά όχι μόνο ηπειρωτικά εδάφη, αλλά και διαφορετικούς τύπους κυριαρχίας εκτός Βορείου Αμερικής:

Με τον δε Ισπανικο-Αμερικανικός Πόλεμος το 1.898 μ.Χ., οι ΗΠΑ απέκτησαν εδάφη σε άλλες περιοχές· μεταξύ αυτών το Πουέρτο Ρίκο, το Γκουάμ, τις Φιλιππίνες (μετέπειτα έλεγχος, αργότερα ανεξαρτησία) και την Χαβάη (αρχικά προσάρτηση, μετά πλήρης ένταξη ως πολιτεία). Αυτό σηματοδότησε την μετατροπή των ΗΠΑ από επιρροή σε παγκόσμια ιμπεριαλιστική δύναμη.

Εκτός από τις βασικές πολιτείες, οι ΗΠΑ απέκτησαν και διαχειρίστηκαν διάφορα νησιά και ακτές, όπως οι ΗΠΑ Παρθένες Νήσοι (1.917 μ.Χ.), Αμερικανική Σαμόα και άλλες περιοχές του Ειρηνικού. Μέρος των εδαφών αυτών παραχωρήθηκε αργότερα ή απέκτησε ειδική πολιτική κατάσταση.

Η επέκταση των ΗΠΑ συνδέθηκε και με θεωρητικούς άξονες όπως η Monroe Doctrine (1.823 μ.Χ.), που επέβαλε ουσιαστικά αμερικανική σφαίρα επιρροής στην λεκάνη του Ατλαντικού – απαγορεύοντας σε ευρωπαϊκές δυνάμεις να επεμβαίνουν στον Νέα Κόσμο. Η ιδέα του Manifest Destiny ενίσχυσε πολιτικά την επέκταση κατά μήκος της Ηπείρου.

Ταυτόχρονα, οι εδαφικές επεκτάσεις είχαν σημαντικές συνέπειες για τους ιθαγενείς πληθυσμούς, οι οποίοι συχνά εκδιώχθηκαν από τις πατρογονικές τους περιοχές, και για άλλους κατοίκους υπό νέα κυριαρχία. Αυτές οι διαδικασίες συνοδεύτηκαν από πολέμους, διπλωματικές εντάσεις, ειρηνευτικές συμφωνίες, αλλά και αμφισβητούμενες νομικές/πολιτικές πρακτικές.

Τον 21^ο Αιώνα μ.Χ. έχουν εμφανιστεί πρωτοβουλίες για νέα επέκταση πέρα από τα παραδοσιακά σύνορα των ΗΠΑ, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την πρόταση απόκτησης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, που συζητήθηκε ευρέως στα τέλη του 2025 μ.Χ. και στις αρχές του 2026 μ.Χ.

Αν και δεν έχει υπάρξει επίσημη απόκτηση, η συζήτηση αναδεικνύει την ιστορική «κουλτούρα» επέκτασης της αμερικανικής πολιτικής, ακόμη και σε σύγχρονο διεθνές πλαίσιο. Η Γροιλανδία είναι τεράστια σε έκταση και στρατηγικά σημαντική, γεγονός που θα την έκανε, εάν ολοκληρωνόταν μια τέτοια πράξη, τη μεγαλύτερη επέκταση εδάφους στην ιστορία των ΗΠΑ.

Συνοψίζοντας η ιστορία της Αμερικανικής επεκτατικής πολιτικής είναι μακρά και πολυσύνθετη: Από αγορά και διπλωματικές συμφωνίες (π.χ. Λουιζιάνα, Αλάσκα) μέχρι προσάρτηση και πόλεμο (Τέξας, Μεξικό).

Από ηπειρωτική επέκταση έως υπερπόντια εδάφη και βάσεις, Από τον 19^ο Αιώνα μ.Χ. με «ευγενική» πολιτική αγοράς γης έως και 20ο αιώνα ιμπεριαλιστικού χαρακτήρα. Το σύγχρονο ενδιαφέρον για περιοχές όπως η Γροιλανδία δείχνει ότι το ιστορικό παρελθόν παραμένει πολιτικά σχετικό Υπήρξε δε και αντίστοιχη επέκταση της Ρώμης και απόκτησης νέων εδαφών, όπως και της Ρωσίας.

Η Ρώμη ξεκίνησε ως μικρή πόλη στον Τίβερη. Η πρώτη φάση επέκτασης ήταν τοπική και αμυντική: Κατάκτηση γειτονικών λατινικών και Σαβινικών πόλεων. Ένταξη των ηττημένων λαών στο ρωμαϊκό σύστημα (συμμαχίες, όχι πάντα πλήρης υποδούλωση). Η Ρώμη από νωρίς έμαθε να ενσωματώνει αντί να εξοντώνει — στοιχείο καθοριστικό για τη μετέπειτα Αυτοκρατορία.

Μετά τους Σαμνιτικούς Πολέμους, η Ρώμη ελέγχει όλη την Ιταλία. Δεν επρόκειτο για αποικισμό τύπου ΗΠΑ, αλλά για στρατιωτική κυριαρχία με πολιτική ένταξη. Η Ρώμη δημιουργεί δίκτυο δρόμων, αποικίες βετεράνων και τα Συμμαχικά κράτη υποχρεωμένα να παρέχουν στρατό.

Με τους Καρχηδονιακούς πόλεμους η Ρώμη περνά από χερσαία δύναμη σε θαλάσσια υπερδύναμη:  Σικελία, Σαρδηνία, Ισπανία. Καταστροφή της Καρχηδόνας. Μετατροπή της Μεσογείου σε Mare Nostrum. Αυτή είναι η στιγμή που η Ρώμη γίνεται ιμπεριαλιστική δύναμη πλήρους κλίμακας.

Στην Αυτοκρατορική περίοδο στο απόγειό της, η Ρώμη ελέγχει όλη την Μεσόγειο, την Δυτική και Κεντρική Ευρώπη, την Μέση Ανατολή, την Βόρεια Αφρική και την Βρετανία με έκταση: ~5 εκατ. τχλμ. και πληθυσμό 60–70 εκατ. Η Ρωμαϊκή επέκταση σταματά όταν φτάνει στα φυσικά και διοικητικά της όρια (Ρήνος, Δούναβης, έρημοι, βουνά).

Με το Πριγκιπάτο της Μόσχας η Ρωσία ξεκινά ως μικρό σλαβικό κράτος υπό Μογγολική κυριαρχία. Μετά τον 15^ο Αιώνα μ.Χ., αρχίζει μια διαρκή εδαφική επέκταση χωρίς παύση για τα επόμενα 400 χρόνια.

Η επέκταση είναι συνεχής, χερσαία, στρατιωτική και αποικιακή. Με την δε Κατάκτηση της Σιβηρίας  η Ρωσία κατακτά τη μεγαλύτερη συνεχόμενη εδαφική περιοχή στην ιστορία από τα Ουράλια έως τον Ειρηνικό με ελάχιστη αντίσταση, αραιοκατοικημένες περιοχές.

Η αποικιακή της λογική είναι παρόμοια με την Αμερικανική Δύση και σε λιγότερο από 70 χρόνια, η Ρωσία φτάνει στον Ειρηνικό. Με την Αυτοκρατορική Ρωσία γίνεται προσάρτηση της Ουκρανίας, Καυκάσου, Βαλτικής, Κεντρικής Ασίας Πολωνίας, Φινλανδίας και Βεσσαραβίας.

Η Ρωσία γίνεται η μεγαλύτερη χερσαία Αυτοκρατορία όλων των εποχών με συνολική έκταση το 1.900 μ.Χ. ~22,8 εκατ. τ.χλμ. Η ΕΣΣΔ επαναφέρει μεγάλο μέρος της αυτοκρατορίας μέσω στρατού, ιδεολογίας και πολιτικού ελέγχου.

Μετά το 1.991 μ.Χ. και την διάλυση της ΕΣΣΔ, η Ρωσία χάνει εδάφη, αλλά παραμένει το μεγαλύτερο κράτος στον κόσμο. Το 21ο αιώνα εμφανίζεται αναθεωρητική πολιτική επαναπροσάρτησης (Κριμαία, Ντονμπάς).

Ο δε Ρυθμός επέκτασης της Ρώμης ήταν αργή, σταδιακή (700 χρόνια), της Ρωσίας ταχεία και αδιάκοπης (400 χρόνια), ενώ των ΗΠΑ ήταν εξαιρετικά γρήγορη (100 χρόνια για Ήπειρο). Η μέγιστη έκταση της Ρωσίας ήταν 22,8 εκ. τ.χλμ, της 5 εκ. τ.χλμ και των ΗΠ 9,8 εκ. τ.χλμ.

Συμπερασματικά η εδαφική επέκταση δεν ήταν απλώς στρατιωτική πράξη — ήταν πυρήνας ταυτότητας και για τα τρία κράτη: Η Ρώμη δημιούργησε τον πρώτο πραγματικά παγκόσμιο πολιτισμό. Η Ρωσία δημιούργησε μια ήπειρο-κράτος μέσω συνεχούς προέλασης.

Οι ΗΠΑ ένωσαν Ήπειρο και υπερπόντιες περιοχές σε χρόνο ρεκόρ. Και τα τρία απέδειξαν ότι η γεωγραφία, η ιδεολογία και η ισχύς γεννούν Αυτοκρατορίες, αλλά και ότι καμία επέκταση δεν είναι Αιώνια.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.