ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ

ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η πλαστογραφία δεν αποτελεί απλώς εγκληματική ή φιλολογική απάτη αλλα και εργαλείο εξουσίας. Στην Ιστορία, υπήρξε συστηματικό εργαλείο πολιτικής, θρησκευτικής και ιδεολογικής νομιμοποίησης.

Από τον Μεσαίωνα έως την ψηφιακή εποχή, ψευδή έγγραφα, κατασκευασμένα κείμενα και αλλοιωμένα τεκμήρια χρησιμοποιήθηκαν για να δικαιολογήσουν εξουσία, να δημιουργήσουν μύθους ή να κατευθύνουν τη συλλογική μνήμη.

Έτσι υπήρξαν σημαντικές Μεσαιωνικές πλαστογραφίες, με πιο γνωστές τις Ψευδοϊσιδώρειες Διατάξεις τον 9^ος Αι. μ.Χ.  Πρόκειται για συλλογή πλαστών εκκλησιαστικών κειμένων που αποδόθηκαν ψευδώς σε πρώιμους Πάπες. Στόχος τους ήταν η ενίσχυση της παπικής εξουσίας και η αποδυνάμωση της κοσμικής παρέμβασης στην Εκκλησία. Αποτελούν κλασικό παράδειγμα θεσμικής πλαστογραφίας με μακροχρόνια πολιτικά αποτελέσματα.

 Η Δωρεά του Κωνσταντίνου, ένα έγγραφο που υποτίθεται ότι παραχωρούσε στον πάπα κοσμική εξουσία από τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο. Αποδείχθηκε πλαστό τον 15^ο Αιώνα μ.Χ. από τον Λορέντζο Βάλλα μέσω φιλολογικής ανάλυσης. Χρησιμοποιήθηκε για αιώνες ως νομικό θεμέλιο της παπικής κοσμικής κυριαρχίας.

Υπήρξαν πλαστογραφίες και εθνικοί μύθοι όπως τα τραγούδια του Οσσιανού (James Macpherson, 18^ος Αι. μ.Χ.), Ο Μακφέρσον παρουσίασε ποιήματα ως αρχαία κελτικά έπη. Στην πραγματικότητα βασίζονταν εν μέρει σε λαϊκή παράδοση, αλλά ήταν κυρίως δικό του κατασκεύασμα. Η απάτη συνέβαλε στη ρομαντική εθνική μυθολογία της Σκωτίας και επηρέασε τον Ευρωπαϊκό ρομαντισμό.

Το Χρονικό του Βίτερβο (Annio da Viterbo) μια Ψευδοϊστορικά με κείμενα που επινόησαν Αρχαίες ρίζες για Ιταλικές πόλεις και λαούς με στόχο πολιτισμικό κύρος και πολιτική νομιμοποίηση στην Ευρώπη.

Τα ημερολόγια του Χίτλερ το 1.983 μ.Χ. παρουσιάστηκαν από το περιοδικό Stern ως αυθεντικά. Γρήγορα αποδείχθηκαν πλαστά μέσω  χημικής ανάλυσης μελανιών και ιστορικών ασυνεπειών. Η υπόθεση αποκάλυψε την αγορά ιστορικής αυθεντίας και την ευαλωτότητα των ΜΜΕ.

Η «Διαθήκη του Μεγάλου Πέτρου», ένα κείμενο που περιέγραφε δήθεν μακροπρόθεσμο ρωσικό σχέδιο παγκόσμιας κυριαρχίας. Χρησιμοποιήθηκε πολιτικά τον 19^ο Αιώνα μ.Χ. για να νομιμοποιήσει αντιρωσικές πολιτικές. Οι ιστορικοί συμφωνούν ότι πρόκειται για πολιτική πλαστογραφία.

Τα ημερολόγια του Τσε Γκεβάρα. Αν και δεν πρόκειται για αποδεδειγμένη πλαστογραφία συνολικά. Ωστόσο υπάρχουν πολλαπλές εκδόσεις με επιλεκτικές περικοπές, αρκετά κείμενα υπέστησαν ιδεολογική επιμέλεια από καθεστώτα. Εδώ μιλάμε για χειραγώγηση πηγών, όχι καθαρή πλαστογραφία.

Ο Χάρτης του Βίνλαντ υποτίθεται ότι αποδείκνυε προκολομβιανή παρουσία Βίκινγκς στην Αμερική. Σύγχρονες αναλύσεις έδειξαν ότι  το μελάνι είναι μεταγενέστερο και ο χάρτης είναι πιθανότατα πλαστός. Αποτελεί εμβληματικό παράδειγμα επιστημονικής εξαπάτησης.

Τα Απόκρυφα Ευαγγέλια (π.χ. Ευαγγέλιο του Ιούδα) είναι πλαστογραφίες με την στενή έννοια, αλλα είναι και κείμενα αιρετικών.  Η σύγχυση προκύπτει όταν παρουσιάζονται ψευδώς ως «κρυμμένες αλήθειες» που δήθεν ακυρώνουν την ιστορική θεολογία.

Οι πιο σύγχρονες πλαστογραφίες στην ψηφιακή εποχή είναι τα Deep fakes.  Για πρώτη φορά στην Ιστορία η εικόνα και η φωνή γίνονται πλαστογραφήσιμες σε πραγματικό χρόνο και η αυθεντικότητα παύει να είναι αυτονόητη. Οι deep fakes απειλούν την δημοκρατία, την δικαιοσύνη,  την έννοια του τεκμηρίου.

Η επιστολή του Ζινόβιεφ (1924 μ.Χ.), μία δήθεν επιστολή Σοβιετικού αξιωματούχου προς Βρετανούς κομμουνιστές, που καλούσε σε επανάσταση. Ήταν πλαστή και επηρέασε τις Βρετανικές εκλογές Πρώιμο παράδειγμα πολιτικής παραπληροφόρησης.

Τα «έγγραφα» του Νίξον για το Βιετνάμ (επιλεκτική παραποίηση). Όχι καθαρή πλαστογραφία, αλλά εσκεμμένη παραποίηση και απόκρυψη στοιχείων, που κατασκεύασε ψευδή εικόνα επιτυχίας στον πόλεμο.

 Η Διακήρυξη της Αρμπρόθ (Σκωτία). Αυθεντικό έγγραφο, αλλά μεταγενέστερες ερμηνείες του παραποιήθηκαν για να στηρίξουν σύγχρονα εθνικά αφηγήματα. Το «Χρονικό του Νέστορα» (επιμέρους παρεμβάσεις). Ο πυρήνας είναι αυθεντικός, όμως: περιέχει προσθήκες που εξυπηρετούσαν πολιτική νομιμοποίηση ηγεμόνων.

Το Ευαγγέλιο της Γυναίκας του Ιησού (2012 μ.Χ.), Παπυρικό θραύσμα που παρουσιάστηκε ως απόδειξη ότι ο Ιησούς ήταν παντρεμένος. Γρήγορα αποδείχθηκε σύγχρονη πλαστογραφία Σκάνδαλο στον ακαδημαϊκό κόσμο

Ο Άνθρωπος του Πίλτνταουν, ο υποτιθέμενος «χαμένος κρίκος» της εξέλιξης. Πλαστός συνδυασμός ανθρώπινου κρανίου και γνάθου ουραγκοτάγκου Παραπλάνησε την επιστήμη για 40 χρόνια Οι επιγραφές του Γένεσις στο Λος Λούνας. Υποτιθέμενες Αρχαίες Εβραϊκές επιγραφές στην Αμερική. Πιθανότατα σύγχρονη κατασκευή, χρησιμοποιήθηκαν για ψευδοϊστορικές θεωρίες

Το κρανίο της Καλβέρας. Αρχαιολογικό «εύρημα» που υποτίθεται ανέτρεπε την εξελικτική θεωρία. Απάτη. α) Οι «επιστολές» του Φάλαρι. Κλασική πλαστογραφία της αρχαιότητας, αποκαλύφθηκε από τον Έρασμο.

Ο Τόμας Τσάττερτον και τα ποιήματα του «Rowley». Μεσαιωνικά ποιήματα που ήταν δημιούργημα 18^ου Αιώνα μ.Χ. Επηρέασαν τον ρομαντισμό. Οι «χαμένες τραγωδίες» αρχαίων Ελλήνων Κατά καιρούς εμφανίζονται «ανακαλύψεις» έργων του Αισχύλου ή του Σοφοκλή που αποδεικνύονται πλαστά.

Ψεύτικες «διαρροές εγγράφων» πολέμου. Έγγραφα που κυκλοφορούν σε κοινωνικά δίκτυα με μείξη αληθινών και ψευδών στοιχείων, σχεδιασμένα για ψυχολογικές επιχειρήσεις. Deep fake ιστορικών προσώπων. Βίντεο με «δηλώσεις» ηγετών που ποτέ δεν έγιναν. Νέα μορφή ιστορικής πλαστογράφησης σε πραγματικό χρόνο.

Αλλα στην Επιχείρηση Mincemeat, μία από τις πιο ευφυείς επιχειρήσεις παραπλάνησης του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1.943 μ.Χ. οι Βρετανοί ήθελαν να κρύψουν από τους Ναζί ότι η πραγματική συμμαχική εισβολή θα γινόταν στην Σικελία.

Έτσι επινόησαν κάτι απίστευτο. Δημιούργησαν ένα ψεύτικο νεκρό αξιωματικό΄. Πήραν το πτώμα ενός άστεγου άνδρα που είχε πεθάνει στο Λονδίνο. Τον «μετέτρεψαν» σε φανταστικό αξιωματικό των Βρετανικών Πεζοναυτών, τον William Martin.

Του έβαλαν πλαστή ταυτότητα, ερωτική επιστολή από αρραβωνιαστικιά, αποδείξεις, εισιτήρια, προσωπικά αντικείμενα και άκρως απόρρητα έγγραφα που έλεγαν ότι η εισβολή θα γινόταν στην Ελλάδα και τη Σαρδηνία

Το πτώμα το άφησαν να ξεβραστεί στις ακτές της Ισπανίας, χώρας φιλικής προς τους Ναζί, ξέροντας ότι τα έγγραφα θα έφταναν στη Γερμανία. Ως αποτέλεσμα οι Ναζί πίστεψαν τα έγγραφα, μετέφεραν στρατεύματα μακριά από την Σικελία, αποδυνάμωσαν την άμυνά της.

Όταν οι Σύμμαχοι αποβιβάστηκαν στη Σικελία, η αντίσταση ήταν πολύ πιο αδύναμη και χιλιάδες ζωές σώθηκαν. Η Επιχείρηση Mincemeat θεωρείται μία από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις εξαπάτησης στην ιστορία, απόδειξη ότι ο πόλεμος κερδίζεται και με μυαλό, όχι μόνο όπλα, έμπνευση για δεκάδες ταινίες, βιβλία και ιστορίες κατασκοπείας (ακόμα και τον James Bond – ο Ίαν Φλέμινγκ συμμετείχε έμμεσα στο σχέδιο).

Διαρροές» και υποτιθέμενα σχέδια σύγχρονων ηγετών. Υποτιθέμενα ημερολόγια ή σχέδια (π.χ. Πούτιν κ.ά.) κυκλοφορούν συχνά χωρίς επαληθεύσιμη προέλευση, αλλά και ως εργαλεία ψυχολογικού πολέμου. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για στρατηγική παραπληροφόρηση, όχι ιστορικά έγγραφα.

Η Ιστορία των πλαστογραφιών αποδεικνύει ότι η αλήθεια δεν ηττάται μόνο με ψέματα, αλλά με πειστικές αφηγήσεις. Από τις μεσαιωνικές δωρεές μέχρι τα deep fakes, το πρόβλημα δεν είναι η ύπαρξη πλαστών τεκμηρίων, αλλά η πολιτική και κοινωνική ανάγκη να πιστευτούν. Στον 21^ο Αιώνα μ.Χ., το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι «τι είναι αληθινό», αλλά ποιος ελέγχει τους μηχανισμούς πιστοποίησης της αλήθειας.

Στην εποχη μας πολλά έγγραφα που μιλάν για σχέδια ηγετών που αν και ψεύτικα επηρέασαν πολλούς και με αυτά ξεγελάστηκαν ακόμα και σε πολεμικές επιχειρήσεις, όπως στον Β΄ΠΠ στην Επιχείρηση Mincemeat και πολλά από αυτά και με ψεύτικα αρχεία στο ιντερνέτ μπορει να παραπλανήσουν πολλοί στις μέρες μας.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.