ΗΓΕΤΕΣ ΠΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΥΣΑΝ ΤΙΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΠΟΛΕΜΟ ΣΕ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΕΠΕΣΑΝ

Ηγετες που εξωτερικευσαν τις εσωτερικες τους κρισεις στα κρατη τους με πολεμο σε αλλα και επεσαν

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό η εσωτερική αστάθεια ή κρίση ηγετών και καθεστώτων συχνά εξωτερικεύεται μέσω πολέμου, και πώς η ήττα σε αυτούς τους πολέμους οδηγεί τελικά στην πτώση τους ή στην ανατροπή των κυβερνήσεων.

Η εξωτερικευμένη εσωτερική κρίση των ηγετών μέσω πολέμου. Η ιστορία δείχνει ότι πολλοί ηγεμόνες χρησιμοποίησαν πολέμους για να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη από εσωτερικές κρίσεις, να ενισχύσουν το κύρος τους ή να ενοποιήσουν την κοινωνία γύρω από τον ηγέτη. Ωστόσο, όταν οι πολεμικές επιχειρήσεις απέτυχαν, οι ηγέτες συχνά έχασαν την εξουσία ή και τη ζωή τους.

Ο Κάρολος Α’ της Αγγλίας (1,625 μ.Χ.–1.649 μ.Χ.) είχε εσωτερική κρίση: Πολιτική και θρησκευτική αστάθεια, αντιπαραθέσεις με το Κοινοβούλιο. Εξωτερική στρατηγική: Πόλεμος στη Σκωτία (Bishops’ Wars) για να ενισχύσει την εξουσία του. Αποτέλεσμα: Ηττήθηκε στρατιωτικά, ακολούθησε ο Αγγλικός Εμφύλιος, και τελικά εκτελέστηκε το 1.649 μ.Χ.

Ο Λουδοβίκος ΙΣΤ’ της Γαλλίας (1.643 μ.Χ.–1.715 μ.Χ.). Εσωτερική κρίση: Οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα, περιορισμοί από την Γενική Συνέλευση. Εξωτερική στρατηγική: Συνεχείς πόλεμοι σε Πρωσία και Αυστρία, συμμετοχή στον Αμερικανικό Πόλεμο Ανεξαρτησίας (μέσα από υποστήριξη Αμερικανών). Αποτέλεσμα: Εξάντληση οικονομικών πόρων, αύξηση χρεών, προετοιμασία για μελλοντικές εξεγέρσεις.

Οι Γάλλοι Επαναστάτες και ο Ναπολέων. Η Επανάσταση (1.789 μ.Χ.) δημιούργησε εσωτερικές κρίσεις λόγω αναρχίας και οικονομικών δυσκολιών. Ο Ναπολέων εξωτερικεύει την κρίση μέσω πολέμων στην Ευρώπη (Ιταλία, Πρωσία, Ισπανία, Ρωσία). Παρά τις αρχικές νίκες, η εκστρατεία στην Ρωσία και οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι οδηγούν στην στρατιωτική ήττα και την τελική πτώση του Ναπολέοντα (1.815 μ.Χ.).

Οι μοναρχίες και αυτοκρατορίες στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.  Γερμανία, Αυστρία, Ρωσία, Τουρκία, Ελλάδα. Οι ηγεσίες προσπάθησαν να συγκεντρώσουν εσωτερικές δυνάμεις μέσω πολέμου, αλλά η ήττα σε πολλαπλά μέτωπα οδήγησε στην πτώση των μοναρχιών (Καίσαρας, Τσάρος, Αυστροουγγρική δυναστεία). Συμπέρασμα: Ο πόλεμος χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο πολιτικής επιβίωσης, αλλά η στρατιωτική αποτυχία επιτάχυνε την πτώση τους.

Η Γαλλία στον πόλεμο του Βιετνάμ και Αλγερία. Η Γαλλία χρησιμοποίησε πολέμους για να διατηρήσει αποικιακή επιρροή. Αποτέλεσμα: Ήττα στην Βιετνάμ (1.954 μ.Χ.) και Αλγερία (1.962 μ.Χ.) προκάλεσε πολιτική κρίση, πτώση κυβερνήσεων και ανασύνταξη πολιτικών δυνάμεων (Δημιουργία Πέμπτης Δημοκρατίας υπό Ντε Γκολ).

Αραβικά κράτη και πόλεμοι με το Ισραήλ. Οι ήττες του 1.948 μ.Χ,, 1.967 μ.Χ. και 1.973 μ.Χ. έδειξαν ότι η στρατιωτική αποτυχία οδήγησε σε πολιτικές ανακατατάξεις, πτώση κυβερνήσεων και ενίσχυση στρατιωτικών καθεστώτων (π.χ. Αίγυπτος, Συρία). Οι πόλεμοι χρησιμοποιήθηκαν αρχικά για να αποπροσανατολίσουν εσωτερικά προβλήματα ή για εθνική ενότητα, αλλά η ήττα κατέστρεψε την πολιτική αξιοπιστία.

Ας υποθέσουμε ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείπουν στρατηγικά την Ουκρανία. Η Ρωσία κερδίζει γρήγορα στρατιωτικά και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αντιμετωπίζουν την πλήρη αδυναμία αντίστασης.  Πολιτική κρίση: Η Γερμανία, η Γαλλία και άλλες χώρες θα υποστούν κριτική για την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και την αποτυχία να προστατεύσουν την Ουκρανία. Κοινωνική δυσαρέσκεια, διαδηλώσεις και πίεση από αντιπολίτευση για αλλαγή κυβερνήσεων.

Διεθνής αμηχανία: Η στρατηγική ήττα θα αποδυναμώσει την θέση τους σε ΝΑΤΟ και ΕΕ. Συμμαχίες θα δοκιμαστούν: χώρες που ανέμεναν Αμερικανική στήριξη θα αισθανθούν εγκατάλειψη και θα στραφούν αλλού.

Πιθανές πτώσεις κυβερνήσεων: Ιστορικά, η στρατιωτική ήττα και η αποτυχία προστασίας συμμάχων οδηγεί σε πτώση κυβερνήσεων ή εκλογικές ανατροπές (Γαλλία μετά Βιετνάμ και Αλγερία, Αγγλία μετά Σουέζ, Αίγυπτος μετά 1.967 μ.Χ.).

Αν συμβεί στην Ουκρανία, οι σημερινοί ηγέτες των ευρωπαϊκών κρατών θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν δραματική πτώση δημοτικότητας ή παραίτηση, ειδικά σε χώρες όπου η κοινή γνώμη απαιτεί ισχυρή αμυντική πολιτική.

Ο πόλεμος στο Βιετνάμ έριξε τον Νίξον και πώς το Αφγανιστάν κατέρρευσε την ΕΣΣΔ επί Γκορμπατσόφ. Είναι το ίδιο ιστορικό μοτίβο ένας αδύνατος πόλεμος έξω οδήγησε σε εσωτερική διάλυση μέσα.

Όταν ο Νίξον ανέλαβε (1.969 μ.Χ.) ο πόλεμος στο Βιετνάμ είχε ήδη χαθεί στρατηγικά, η Αμερικανική κοινωνία είχε στραφεί εναντίον του, ο στρατός είχε εξαντληθεί ηθικά. Ο Νίξον προσπάθησε Vietnamization (πόλεμος από Νοτιοβιετναμέζους), μυστικούς βομβαρδισμούς σε Καμπότζη & Λάος, πίεση για «ειρήνη με τιμή». Διαδηλώσεις & εσωτερική κρίση. Οι διαδηλώσεις παρέλυσαν πανεπιστήμια, έσπασαν την κοινωνική συνοχή, έκαναν τον πόλεμο πολιτικά αδύνατο.

Ο Νίξον αντέδρασε με παρακολουθήσεις, μυστικές υπηρεσίες, συγκάλυψη. Αυτό οδήγησε στο Γουότεργκεϊτ. Το Γουότεργκεϊτ δεν έριξε τον Νίξον μόνο του, ήταν το σύμπτωμα μιας εξουσίας που διαλύεται υπό πίεση.

Όταν μπήκε η ΕΣΣΔ στο Αφγανιστάν (1.979 μ.Χ,): νόμιζε ότι θα είναι γρήγορη επιχείρηση, βρέθηκε σε πόλεμο ανταρτών, σε ορεινό έδαφος, χωρίς πολιτική λύση. Ο πόλεμος κόστισε δισεκατομμύρια, διέλυσε το ηθικό του στρατού, αποκάλυψε την σήψη του συστήματος.

Ο Γκορμπατσόφ κατάλαβε ότι ο πόλεμος δεν κερδίζεται, αποσύρθηκε (1.989 μ.Χ.), αλλά το κακό είχε γίνει. Το Αφγανιστάν έσπασε τον μύθο της σοβιετικής ισχύος, γέννησε εσωτερική αμφισβήτηση, επιτάχυνε την κατάρρευση του 1.991 μ.Χ. Η ιστορία δείχνει καθαρά ότι οι ηγεσίες που αντιμετωπίζουν εσωτερικές κρίσεις συχνά τις εξωτερικεύουν μέσω πολέμου. Η στρατιωτική αποτυχία τυπικά επιταχύνει την πτώση τους.

Στην περίπτωση της Ουκρανίας, μια εγκατάλειψη από τις ΗΠΑ και μια στρατιωτική νίκη της Ρωσίας θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτική κρίση και πτώση των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, όπως συνέβη ιστορικά σε Αγγλία, Γαλλία, Αίγυπτο και αλλού.

Η ιστορία δείχνει ότι οι ηγεσίες που αντιμετωπίζουν εσωτερική αμφισβήτηση ή κρίση νομιμοποίησης συχνά καταφεύγουν σε πολέμους, προσπαθώντας να ενισχύσουν το κύρος τους, να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη ή να ενοποιήσουν την κοινωνία. Οι στρατηγικές αυτές, όταν αποτυγχάνουν, οδηγούν σε ήττα και πτώση των ηγετών.

Μετά την Επανάσταση του 1.789 μ.Χ., η Γαλλία ήταν κοινωνικά και οικονομικά ταραγμένη, με διαμάχες για εξουσία μεταξύ φιλελεύθερων, συντηρητικών και στρατιωτικών. Πολεμική εξωτερική στρατηγική: Ο Ναπολέων Α’ χρησιμοποίησε πολέμους στην Ευρώπη (Ιταλία, Πρωσία, Αυστρία, Ρωσία) για να ενισχύσει την νομιμοποίησή του και να παρουσιάσει την Γαλλία ως υπερδύναμη.

Αποτέλεσμα αν και αρχικά επιτυχίες, αλλά η εκστρατεία στην Ρωσία (1.812 μ.Χ.) και οι συνεχείς πόλεμοι αποδυνάμωσαν οικονομικά και στρατιωτικά την χώρα. Η ήττα στην Λειψία (1.813 μ.Χ.) και η πτώση του Παρισιού (1.814 μ.Χ.) οδήγησαν στην παραίτηση του Ναπολέοντα και την εξορία. Συμπέρασμα: Η εσωτερική ανάγκη νομιμοποίησης οδήγησε σε υπερβολική στρατιωτική δραστηριότητα που τελικά επέφερε την πτώση του.

Ο Ναπολέων Γ’ ανέλαβε την εξουσία το 1.852 μ.Χ., σε περίοδο κοινωνικής δυσαρέσκειας και πολιτικής αστάθειας στην Δεύτερη Γαλλική Δημοκρατία. Πολεμική στρατηγική: Συμμετοχή στον Κριμαϊκό Πόλεμο (1.853 μ.Χ.–1.856 μ.Χ.) με τους συμμάχους (Βρετανία, Οθωμανική Αυτοκρατορία) κατά της Ρωσίας για να ενισχύσει τη διεθνή θέση της Γαλλίας. Αργότερα, ο Γάλλο-Πρωσικός Πόλεμος (1.870 μ.Χ.–1.871 μ.Χ.) εκφράζει την ανάγκη για στρατιωτική δόξα, αλλά υποτιμήθηκε η δύναμη της Πρωσίας.

Αποτέλεσμα η  ήττα από την Πρωσία οδήγησε στην κατάρρευση της Δεύτερης Αυτοκρατορίας, φυλάκιση του Ναπολέοντα Γ’ και ίδρυση της Τρίτης Γαλλικής Δημοκρατίας. Συμπέρασμα: Η ανάγκη εσωτερικής νομιμοποίησης μέσω πολέμου είχε τελικά αντίθετο αποτέλεσμα, καταστρέφοντας την πολιτική σταθερότητα και την ηγεμονία του.

Ο Όθωνας αντιμετώπιζε πολιτική αστάθεια, περιορισμένη νομιμοποίηση, και δυσπιστία από μεγάλες δυνάμεις για την νεοσύστατη Ελληνική μοναρχία. Πολεμική στρατηγική: Η Ελλάδα, υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων, προσπαθούσε να εμπλακεί στο Κριμαϊκό πόλεμο (1853–1856) με στόχο να ενισχύσει την διεθνή θέση της και την εσωτερική νομιμοποίηση του βασιλιά.

Σαν αποτέλεσμα η Ελληνική συμμετοχή ήταν περιορισμένη και οι προσδοκίες αποτυχίες, χωρίς ουσιαστικό στρατιωτικό ή πολιτικό όφελος. Η ήττα και η αποτυχία στρατηγικών σχεδίων οδήγησαν σε πολιτική κρίση, η οποία τελικά συνέβαλε στην αναγκαστική έξωση του Όθωνα το 1,862 μ.Χ. Συμπέρασμα: Η απόπειρα εξωτερικής στρατηγικής ενίσχυσης της νομιμοποίησης απέτυχε και επέσπευσε την πτώση της μοναρχίας.

Η ιστορία δείχνει ότι η εσωτερική κρίση ενός ηγεμόνα ή καθεστώτος συχνά εξωτερικεύεται μέσω πολέμου, αλλά η αποτυχία σε αυτόν τον πόλεμο συνήθως οδηγεί σε πτώση ή ανατροπή. Στην περίπτωση της Γαλλίας (Ναπολέων Α’ και Γ’) και της Ελλάδας (Όθωνας), η στρατιωτική ήττα ήταν ο καταλύτης που επιτάχυνε την πολιτική κατάρρευση.

Ας υποθέσουμε ότι οι ΗΠΑ εγκαταλείψουν στρατηγικά την Ουκρανία, η Ρωσία θα κερδίσει γρήγορα στρατιωτικά και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αντιμετωπίζουν την πλήρη αδυναμία αντίστασης. Η Γερμανία, η Γαλλία και άλλες χώρες θα υποστούν κριτική για την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και την αποτυχία να προστατεύσουν την Ουκρανία. Κοινωνική δυσαρέσκεια, διαδηλώσεις και πίεση από αντιπολίτευση για αλλαγή κυβερνήσεων.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.