ΜΕΓΑΛΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΟΥ ΗΛΘΑΝ ΜΕΣΩ ΑΙΦΝΙΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΘΕΣΗΣ ΣΕ ΠΟΛΕΜΟ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΑ ΚΕΡΔΙΣΑΝ ΑΛΛΛΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΗΤΤΗΘΗΚΑΝ

μεγαλες δυναμεις που ηλθαν μεσω αιφνιδιασμου και επιθεσης σε πολεμο με αλλες και αρχικα κερδισαν αλλλά μετά από αντεπιΘεσεις ηττηθηκαν

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό υπήρξαν πολλές Μεγάλες Δυνάμεις που πέτυχαν αρχικά μέσω αιφνιδιασμού πόρθηση στα εχθρικά εδάφη, αλλά τελικά μετα από έναν σκληρό αγώνα υπέστησαν τελικά αντεπίθεση και ήττα.

Η ιστορία της στρατηγικής είναι γεμάτη παραδείγματα όπου μεγάλες δυνάμεις πέτυχαν σημαντικές αρχικές νίκες μέσω αιφνιδιαστικών επιθέσεων, αλλά τελικά η προέλαση τους αναχαιτίστηκε και υπέστησαν συντριπτική ήττα.

Ο αιφνιδιασμός, η ταχύτητα και η συγκέντρωση δυνάμεων συχνά δίνουν πλεονέκτημα στις πρώτες φάσεις μιας σύγκρουσης. Ωστόσο, η έλλειψη προετοιμασίας για μακροχρόνιο πόλεμο, η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων και η αδυναμία στρατηγικής υποστήριξης οδηγούν σε καταστροφή. Ακολουθεί μια αναλυτική επισκόπηση με σημαντικά παραδείγματα.

Μια σημαντική περίπτωση ήταν η  εκστρατεία του Αννίβα στην πόλη Σαγοντούμ το 218 π.Χ. Η Καρχηδόνα, υπό την ηγεσία του στρατηγού Αννίβα, πέτυχε ένα από τα πιο θρυλικά αιφνιδιαστικά πλήγματα στην Αρχαία ιστορία.

Σημείωσε αρχικά μεγάλη στρατηγική επιτυχία αφού ο Αννίβας πέρασε τις Άλπεις, αιφνιδιάζοντας τη Ρώμη με την εισβολή στην Βόρεια Ιταλία. Η νίκη στην μάχη του Σαγοντούμ (218 π.Χ.) ήταν καταστροφική για τα Ρωμαϊκά στρατεύματα, και η Καρχηδόνα είχε ανοίξει τον δρόμο για περαιτέρω προέλαση στο ρωμαϊκό έδαφος.

Παρά τις συνεχείς επιτυχίες, ο Αννίβας δεν κατάφερε να καταλάβει την Ρώμη άμεσα, και η Ρώμη αντέδρασε οργανωμένα. Η στρατηγική της «αποφυγής της άμεσης μάχης και εξάντλησης του εχθρού» (Fabian strategy) οδήγησε στην σταδιακή αποδυνάμωση των καρχηδονιακών δυνάμεων.

Τελικά, η Καρχηδόνα ηττήθηκε στην Ζάμα το 202 π.Χ., σημειώνοντας την τελική της ήττα στον Β’ Καρχηδονιακό Πόλεμο. Το μάθημα ήταν πως ακόμα και η πιο λαμπρή αρχική νίκη δεν μπορεί να αντικαταστήσει την στρατηγική αντοχή και την πολιτική υποστήριξη.

Το ίδιο έγινε και με την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ το 1.941 μ.Χ.  στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου η Ιαπωνία πέτυχε ένα κλασικό αιφνιδιαστικό πλήγμα, με βραχυπρόθεσμα αν και θεαματικά αποτελέσματα.

Ήταν στρατηγική επιτυχία αφού στις 7 Δεκεμβρίου 1.941 μ.Χ., η Ιαπωνική αεροπορική επίθεση στο αμερικανικό ναυτικό στο Περλ Χάρμπορ κατέστρεψε σημαντικά Αμερικανικά πλοία και αεροπλάνα. Η επίθεση αιφνιδίασε τις ΗΠΑ και φαινόταν ότι είχε δώσει την Ιαπωνία πλεονέκτημα στον Ειρηνικό.

Η αντίδραση των ΗΠΑ ήταν αποφασιστική. Σε διάστημα λίγων μηνών, η Αμερικανική παραγωγική δύναμη και στρατηγική αντοχή οδήγησαν σε αντεπίθεση στον Ειρηνικό, με κορύφωση την νίκη στο Midway (1.942 μ.Χ.) και τελικά την ήττα της Ιαπωνίας το 1.945 μ.Χ.

Το μάθημα ήταν ότι η αρχική καταστροφή των εχθρικών δυνάμεων μπορεί να φαίνεται καθοριστική, αλλά η βιομηχανική και στρατηγική αντοχή του αντιπάλου συχνά υπερβαίνει τον αιφνιδιασμό και τον υπερνικά.

Στο ίδιο μοτίβο ήταν και η εισβολή της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση το 1.941 μ.Χ. Η Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα είναι ένα άλλο παράδειγμα αιφνιδιασμού μεγάλης κλίμακας που αρχικά φαινόταν επιτυχημένο.

Αρχικά υπήρξε στρατηγική επιτυχία αφού η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στη Σοβιετική Ένωση τον Ιούνιο του 1.941 μ.Χ., επιτυγχάνοντας ταχύτατες προόδους και καταλαμβάνοντας τεράστιες περιοχές. Ο αιφνιδιασμός και η συγκέντρωση δυνάμεων οδήγησαν σε καταστροφικές ήττες των σοβιετικών στρατευμάτων στην αρχή.

Ωστόσο, η υποτίμηση του χειμώνα, η τεράστια ρωσική γεωγραφία, η στρατηγική αντοχή των Σοβιετικών και η πολυεπίπεδη αντεπίθεση (ειδικά η μάχη της Μόσχας και του Στάλινγκραντ) ανέτρεψαν την κατάσταση.

Η Γερμανία υπέστη τελικά στρατηγική καταστροφή και αναγκάστηκε σε οπισθοχώρηση, με τελική ήττα το 1.945 μ.Χ. Το μάθημα ήταν ότι ταχύτητα και ο αιφνιδιασμός έχουν όρια όταν αγνοούν την αντοχή του αντιπάλου και τις φυσικές συνθήκες.

Στον  Αραβοισραηλινό Πόλεμος των Έξι Ημερών (1.967 μ.Χ.), αν και το Ισραήλ πέτυχε ολοκληρωτική νίκη μέσω αιφνιδιασμού, η αντίστοιχη αιφνιδιαστική στρατηγική δεν οδήγησε σε άμεση επίλυση της σύγκρουσης με τις αραβικές χώρες, που προετοίμασαν μακροπρόθεσμες αντεπιθέσεις και διπλωματικά μέτωπα.

Στις Ναπολεόντειες εκστρατείες ο Ναπολέων πέτυχε συχνά αρχικές νίκες με αιφνιδιασμό και ταχύτητα, αλλά στην εκστρατεία στην Ρωσία του 1.812 μ.Χ. η υποτίμηση της γεωγραφίας, του χειμώνα και των γραμμών εφοδιασμού οδήγησαν σε καταστροφική ήττα.

Στην Περσική εισβολή στην Ελλάδα (490 π.Χ.–479 π.Χ.) υπήρξε αρχική προέλαση των Περσών. Οι Πέρσες: είχαν τεράστιο στρατό, υπεροχή σε πόρους, Αυτοκρατορική οργάνωση. Κατέλαβαν Θράκη, Μακεδονία, έκαψαν την Αθήνα, διέλυσαν πόλεις χωρίς αντίσταση. Οι Έλληνες ήταν διχασμένοι, λιγότεροι, χωρίς ενιαία ηγεσία.

Η ήττα των Περσών ήρθε γιατί πολέμησαν σε στενά πεδία (Μαραθώνας, Θερμοπύλες, Σαλαμίνα, Πλαταιές), υποτίμησαν την Ελληνική πολιτική και στρατιωτική ευφυΐα. ο Ελληνικός στόλος (Σαλαμίνα) κατέστρεψε το πλεονέκτημά τους, ο στρατός τους δεν μπορούσε να ανεφοδιαστεί σωστά. Σαν τελικό αποτέλεσμα η Περσική Αυτοκρατορία ήταν πολύ μεγάλη για να κερδίσει τοπικό, αποφασιστικό πόλεμο.

Η Περσική εισβολή στο Βυζάντιο την  εποχή Ηράκλειου (602 μ.Χ.–628 μ.Χ.) έφερε μια αρχική κατάρρευση του Βυζαντίου.  Οι Σασσανίδες Πέρσες κατέλαβαν Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτο, έφτασαν έξω από την Κωνσταντινούπολη, άρπαξαν τον Τίμιο Σταυρό, το Βυζάντιο έμοιαζε χαμένο.

Ο Ηράκλειος αναδιοργάνωσε τον στρατό από το μηδέν, έκοψε σπατάλες, έλιωσε χρυσά της Εκκλησίας που του έδωσε ο Πατριάρχης Σέργιος, επιτέθηκε στην καρδιά της Περσίας (αντί άμυνας), διέλυσε τις γραμμές ανεφοδιασμού τους. Το 627 μ.Χ. στην Νινευή, οι Πέρσες ηττήθηκαν ολοκληρωτικά. Σαν τελικό αποτέλεσμα η Περσία κατέρρευσε πολιτικά → λίγα χρόνια μετά εξαφανίστηκε από τους Άραβες.

Στον Πόλεμος του Γιόμ Κιπούρ το 1973 μ.Χ. υπήρξε αρχική επιτυχία Αράβων, Η Αίγυπτος κι η Συρία επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά σε ιερή ημέρα, διέσπασαν την γραμμή Μπαρ-Λεβ, κατέλαβαν το Σινά & τα Υψίπεδα Γκολ αν, το Ισραήλ βρέθηκε στα όρια της κατάρρευσης.

Το Ισραήλ κινητοποίησε εφεδρείες σε λίγες ώρες, άλλαξε τακτική απέναντι στους πυραύλους, διέσπασε τις αιγυπτιακές γραμμές, πέρασε στην δυτική όχθη του Σουέζ, περικύκλωσε την 3^η Αιγυπτιακή Στρατιά. Σαν τελικό αποτέλεσμα οι Άραβες κέρδισαν ψυχολογικά, αλλά στρατιωτικά έχασαν.

Αναλύοντας τα παραπάνω παραδείγματα, προκύπτουν κοινά στρατηγικά μοτίβα ήταν η αρχική επιτυχία μέσω αιφνιδιασμού: Η συγκέντρωση δυνάμεων, η ταχύτητα και η έκπληξη δίνουν σημαντικό βραχυπρόθεσμο πλεονέκτημα.

Υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων: Οι δυνάμεις που επιτίθενται συχνά υποτιμούν την δυνατότητα αντοχής και αντεπίθεσης του αντιπάλου. Διαχείριση εφοδιασμού και γεωγραφίας: Η έλλειψη σχεδίου για μακροχρόνιο πόλεμο, ιδιαίτερα σε ξένα εδάφη, οδηγεί σε κρίσιμες αδυναμίες. Αντιδράσεις αντιπάλου: Οι αρχικές ήττες μπορούν να κινητοποιήσουν τον αντίπαλο, αυξάνοντας την στρατηγική του αποφασιστικότητα και δυναμική.

Ο αιφνιδιασμός μπορεί να αλλάξει προσωρινά το ρου του πολέμου, αλλά σπάνια είναι αρκετός για να εξασφαλίσει μακροχρόνια νίκη. Η ιστορία διδάσκει ότι η αντοχή, η στρατηγική υποστήριξη, και η προετοιμασία για αντεπιθέσεις είναι οι καθοριστικοί παράγοντες που τελικά καθορίζουν τον νικητή σε κάθε μεγάλη σύγκρουση.

Πολλοί υποστηρίζουν στην εποχη μας ότι μια ενδεχομένη αιφνιδιαστική νέα επίθεση Δύσης και Ισραήλ σε Ιράν ή της ΕΕ/Δ΄ Ράιχ της Γερμανίας στην Ουκρανία κατά των Ρώσων, ακόμα και αν έχουν μια αρχική προέλαση και θα συντρίβουν σύντομα και αυτές, ειδικά αν στο Ιράν εμπλακούν Ρωσία και Κίνα και στην Ουκρανία η Κίνα.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.