ΤΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΑ ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ, ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ

Τα σημαντικοΤερα γεωοικονομικα, γεωπολιτικα και εμπορικα σημεια στον κοσμο και για την ναυτιλια και η αξια αυτων των περιοχων και αλλων

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό, υπάρχουν σημαντικά γεωοικονομικά, γεωπολιτικά και εμπορικά σημεία στον κόσμο, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην ναυτιλία, τις θαλάσσιες οδούς και τα στρατηγικά στενά. Θα περιγράψουμε την στρατηγική σημασία κάθε περιοχής, τον εμπορικό ρόλο και τις γεωπολιτικές εντάσεις που συνδέονται με αυτές.

Στρατηγικά ναυτιλιακά και γεωοικονομικά σημεία στον κόσμο: Γεωπολιτική και εμπορική σημασία. Η ναυτιλία αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της παγκόσμιας οικονομίας, καθώς περισσότερο από το 80% του διεθνούς εμπορίου μεταφέρεται δια θαλάσσης.

Ορισμένα θαλάσσια στενά, κόλποι και θάλασσες έχουν αποκτήσει τεράστια γεωπολιτική και γεωοικονομική σημασία, καθώς ελέγχουν βασικές εμπορικές ροές, πρόσβαση σε πηγές ενέργειας και στρατηγικές ναυτικές θέσεις.

Ο Περσικός Κόλπος και Στενά του Ορμούζ έχουν λόγω και γεωγραφία μεγάλη σημασία. Ο Περσικός Κόλπος φιλοξενεί τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου στον κόσμο (Σαουδική Αραβία, Ιράν, Ιράκ, Κουβέιτ). Τα Στενά του Ορμούζ είναι η μοναδική έξοδος του κόλπου στον Αραβικό Κόλπο και την διεθνή θάλασσα.

Εμπορική αξία: Περίπου το 20–30% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας τα ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια. Γεωπολιτική σημασία: Η περιοχή είναι συχνά πεδίο εντάσεων μεταξύ Ιράν και Διεθνούς Κοινότητας λόγω πιθανότητας αποκλεισμού της διέλευσης ή στρατιωτικών συγκρούσεων.

Η Ερυθρά Θάλασσα και Στενά του Bab el-Mandeb με γεωγραφία με σημασία αφού συνδέουν την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν και τον Ινδικό Ωκεανό, κοντά στην Υεμένη και την Ερυθραία.

Εμπορική αξία: Αποτελεί βασικό πέρασμα για πλοία που κατευθύνονται προς τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Μεταφέρει σημαντικές ποσότητες πετρελαίου, LNG και εμπορευμάτων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Γεωπολιτική σημασία: Η αστάθεια στην Υεμένη και οι πειρατικές επιθέσεις επηρεάζουν τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Ελέγχοντας αυτό το σημείο, οι δυνάμεις μπορούν να επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία.

Τα Στενά της Μαλακά με μεγάλη γεωγραφία με σημασία αφού συνδέουν τον Ινδικό Ωκεανό με την  Νότια Θάλασσα της Κίνας και τον Ειρηνικό Ωκεανό. Βρίσκονται μεταξύ της Μαλαισίας και της Ινδονησίας.

Εμπορική αξία: Περίπου 25% του παγκόσμιου εμπορίου διέρχεται από εδώ, ειδικά φορτία πετρελαίου και εμπορευμάτων από Μέση Ανατολή προς την Ανατολική Ασία. Γεωπολιτική σημασία: Η στρατηγική θέση των στενών καθιστά την περιοχή κρίσιμη για τις ΗΠΑ, την Κίνα και τις ασιατικές δυνάμεις. Οποιοδήποτε μπλοκάρισμα θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλη οικονομική αναταραχή.

Η Καραϊβική Θάλασσα και η Διώρυγα του Παναμά με γεωγραφία με σημασία αφού συνδέει τον Ατλαντικό με τον Ειρηνικό μέσω της Διώρυγας του Παναμά και επιτρέπει την διακίνηση εμπορευμάτων και πλοίων.

Εμπορική αξία: Αποτελεί βασική αρτηρία για τη ναυτιλία εμπορευματοκιβωτίων και πετρελαίου. Επιτρέπει σημαντική μείωση χρόνου και κόστους σε σχέση με τη διαδρομή γύρω από την Νότια Αμερική. Γεωπολιτική σημασία: Η διώρυγα είναι κρίσιμη για τις ΗΠΑ και τη διεθνή οικονομία· ο έλεγχός της και η ασφάλειά της αποτελούν διαρκή προτεραιότητα.

Η Μαύρη Θάλασσα με γεωγραφία με σημασία αφού περιβάλλεται από Τουρκία, Ρωσία, Ουκρανία, Βουλγαρία και Ρουμανία. Συνδέεται με την Μεσόγειο μέσω των Στενών των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου.

Εμπορική αξία: Μεταφέρονται πετρέλαιο, φυσικό αέριο και σιτηρά. Οι εξαγωγές σιτηρών της Ουκρανίας, κρίσιμες για την παγκόσμια αγορά, περνούν κυρίως από εδώ. Γεωπολιτική σημασία: Η περιοχή αποτελεί πεδίο έντασης Ρωσίας–ΝΑΤΟ, με στρατιωτικές βάσεις και έλεγχο των θαλάσσιων οδών.

Η. Μεσόγειος Θάλασσα με γεωγραφία με σημασία αφού συνδέει Ευρώπη, Βόρεια Αφρική και Μέση Ανατολή. Μέσω της Διώρυγας του Σουέζ συνδέεται με τον Ινδικό Ωκεανό και επιτρέπει γρηγορότερη  μεταφορά εμπορευμάτων.

Εμπορική αξία: Διακινείται μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού εμπορίου, πετρελαίου από Μέση Ανατολή και LNG από Ανατολική Μεσόγειο. Γεωπολιτική σημασία: Η Μεσόγειος αποτελεί κρίσιμο στρατηγικό σημείο, με μεγάλη στρατιωτική παρουσία ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, Ρωσίας και άλλων δυνάμεων.

Ο Ινδικός Ωκεανός με γεωγραφία με σημασία αφού επικοινωνεί με τον Περσικό Κόλπο, τα Στενά της Μαλακά, και τις Αφρικανικές ακτές. Εμπορική αξία: Μεταφέρονται σημαντικές ποσότητες πετρελαίου, LNG και εμπορευμάτων μεταξύ Μέσης Ανατολής, Ασίας και Αφρικής.

Γεωπολιτική σημασία: Οι ΗΠΑ, Κίνα, Ινδία και χώρες του Κόλπου έχουν σημαντικά στρατηγικά συμφέροντα. Η αναταραχή στην Σομαλία (πειρατεία) και η στρατηγική θέση των νησιών καθιστούν τον Ινδικό Ωκεανό κρίσιμη ζώνη.

Άλλα σημαντικά σημεία είναι τα Στενά της Γιβραλτάρ: Συνδέουν τη Μεσόγειο με τον Ατλαντικό, στρατηγική θέση για Ευρώπη–Αφρική–Αμερική. Διώρυγα του Σουέζ: Σημαντική για την ταχεία διακίνηση εμπορευμάτων και πετρελαίου μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.

Η Βόρεια Θάλασσα είναι σημαντική για το πετρέλαιο (Βόρεια Θάλασσα) και εμπορικές ροές προς Ευρώπη. Κοινά χαρακτηριστικά των κρίσιμων θαλασσίων σημείων είναι εμπορική πυκνότητα: Όλες οι περιοχές φιλοξενούν τεράστιο όγκο εμπορικών ροών.

Ενέργεια: Πετρέλαιο, φυσικό αέριο και LNG συχνά διακινούνται μέσω αυτών των διαύλων. Γεωπολιτική ένταση: Οι περιοχές είναι πεδία στρατιωτικού ελέγχου και πολιτικής επιρροής. Ευαισθησία σε διαταραχές: Μια κρίση ή μπλοκάρισμα σε οποιοδήποτε από αυτά τα σημεία μπορεί να επηρεάσει παγκόσμιες αγορές.

Τα στενά, οι κόλποι και οι θάλασσες που αναφέρθηκαν αποτελούν τα "νεύρα" της παγκόσμιας οικονομίας και ναυτιλίας. Ο έλεγχος αυτών των σημείων καθορίζει όχι μόνο τη ροή εμπορευμάτων και ενέργειας, αλλά και τη στρατηγική ισχύ των μεγάλων δυνάμεων. Η ασφάλεια και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε αυτές τις περιοχές είναι κρίσιμες για την παγκόσμια οικονομία και τη γεωπολιτική ισορροπία.

Το Αιγαίο Πέλαγος δεν είναι μόνο ένας δημοφιλής τουριστικός προορισμός, αλλά και μια περιοχή εξαιρετικής στρατηγικής και γεωοικονομικής σημασίας. Ο πλούτος του σε φυσικούς πόρους, η στρατηγική θέση και η δυνατότητα ελέγχου εμπορικών και στρατιωτικών διαδρομών το καθιστούν σημείο έντασης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας εδώ και δεκαετίες.

Γεωγραφική σύνδεση: Το Αιγαίο ενώνει την Μεσόγειο με τα Βαλκάνια, την Τουρκία και την Μαύρη Θάλασσα μέσω του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων. Ελέγχοντας το Αιγαίο, μια δύναμη μπορεί να ελέγχει εμπορικές και στρατιωτικές διαδρομές μεταξύ Ανατολής και Δύσης.

Ναυτική στρατηγική: Οι Ελληνικές νησιωτικές αλυσίδες και τα στενά μεταξύ νησιών καθιστούν τη ναυσιπλοΐα ελεγχόμενη σε μεγάλο βαθμό από τον Ελληνικό στόλο, ενώ η Τουρκία επιδιώκει να έχει λόγο στον έλεγχο της πρόσβασης προς τα Δαρδανέλια και την Μεσόγειο.

Γεωοικονομική αξία. Φυσικοί πόροι: Υπάρχουν πιθανές κοιτάζεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στο Αιγαίο και γύρω από την Κρήτη. Η ανακάλυψη ενεργειακών κοιτασμάτων καθιστά κρίσιμη την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Αλιεία και θαλάσσιο εμπόριο: Το Αιγαίο είναι πλούσιο σε αλιεύματα, ενώ οι Ελληνικές θάλασσες φιλοξενούν βασικές εμπορικές διαδρομές προς τα λιμάνια της Ελλάδας και τις Βαλκανικές χώρες.

Πολιτικο-στρατιωτική σημασία. Ναυτική παρουσία: Το Αιγαίο είναι περιοχή συνεχούς στρατιωτικής παρουσίας, με Ελληνικά και τουρκικά πολεμικά πλοία να περιπολούν και να παρακολουθούν τις κινήσεις του αντιπάλου. Έλεγχος νησιών: Η κατοχή και ο έλεγχος των νησιών του Αιγαίου επιτρέπουν την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων και ραντάρ, που δίνουν πλεονέκτημα στην επιτήρηση της περιοχής.

ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα: Η Ελλάδα επιδιώκει να επεκτείνει τα χωρικά ύδατα και να οριοθετήσει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη γύρω από τα νησιά της. Η Τουρκία αντιτίθεται σε αυτή την νόμιμη επέκταση, υποστηρίζοντας ότι τα ελληνικά νησιά δεν θα πρέπει να περιορίζουν τα τουρκικά θαλάσσια δικαιώματα.

Οι διαφορές έχουν προκαλέσει κρίσεις και στρατιωτικά επεισόδια (π.χ. πάνω από την υφαλοκρηπίδα στο Καστελόριζο), ενώ η διεθνής νομοθεσία (Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας) παίζει καθοριστικό ρόλο στις διεκδικήσεις.

Η Ελλάδα θεωρεί το Αιγαίο κρίσιμο για την Εθνική της ασφάλεια, αφού ελέγχοντας το Αιγαίο, η Ελλάδα προστατεύει την επικοινωνία με τα νησιά και την ηπειρωτική χώρα. Οικονομικά συμφέροντα: Η πιθανότητα ενεργειακών κοιτασμάτων και η προστασία των αλιευτικών ζωνών καθιστούν την περιοχή ζωτικής σημασίας για την οικονομία. Διεθνή ρόλο: Η Ελλάδα θέλει να διασφαλίσει ότι η Μεσόγειος και τα Δαρδανέλια δεν θα ελέγχονται μονομερώς από τρίτες δυνάμεις, όπως η Τουρκία ή η Ρωσία.

Το Αιγαίο Πέλαγος είναι ένα από τα πιο στρατηγικά και γεωοικονομικά σημαντικά θαλάσσια σημεία στον κόσμο. Η Ελλάδα ενδιαφέρεται να διασφαλίσει τον έλεγχό του, όχι για να «αρπάξει» κάτι από άλλον, αλλά για να προστατεύσει τα εθνικά της συμφέροντα, την ενεργειακή ασφάλεια, τα αλιευτικά δικαιώματα και τη ναυτική κυριαρχία. Η Τουρκία βλέπει την ίδια περιοχή ως ζωτικό στρατηγικό χώρο για τα δικά της συμφέροντα, δημιουργώντας έτσι μια διαρκή γεωπολιτική ένταση.

Πολλοί αναμένουν ότι με βάση τα μέχρι τώρα δεδομενα αν η Ελλάδα επεκτείνει νομιμά τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μιλιά η Τουρκιά θα της επιτεθεί και θα προκληθεί Ελληνοτουρκικός Πόλεμος που μπορει να γίνει ακόμα και περιφερειακός ή και παγκόσμιος.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.