ΗΓΕΤΕΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΑΝ ΙΣΧΥΡΟΥΣ ΟΛΙΓΑΡΧΕΣ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΕΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΚΡΑΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΙΚΗΣΑΝ ΒΟΗΘΩΝΤΑΣ ΑΡΚΕΤΑ ΤΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΤΟΥΣ

Ηγετες που αντιμετωπισαν ισχυρους ολιγαρχες, επιχειρηματιες και αριστοκρατες και τους νικησαν βοηθωντας αρκετα τους λαους τους

Γράφει ο ΑΛΩΠΗΞ

Όπως είναι γνωστό καθόλη την διάρκεια της ιστορίας πολλοί ηγέτες αντιμετώπισαν ισχυρούς ολιγάρχες, επιχειρηματίες και αριστοκράτες, και που κατάφεραν να ενισχύσουν την θέση του λαού τους. Θα εξετάσουμε την αρχαία εποχή, την μεσαιωνική, την νεότερη ιστορία και την σύγχρονη εποχή.

Η ιστορία δείχνει ότι οι ισχυροί ολιγάρχες, οι μεγαλογαιοκτήμονες και οι οικονομικοί μονοπώλησες έχουν συχνά τον έλεγχο της πολιτικής εξουσίας. Ωστόσο, υπήρξαν ηγέτες που κατάφεραν να συγκρουστούν με αυτούς τους παράγοντες και να χρησιμοποιήσουν την εξουσία τους για να ωφελήσουν το ευρύτερο κοινό.

Έτσι, στην Αρχαία Ελλάδα αυτό έπραξαν ο Πεισίστρατος και ο Κύψελος.  Ο δε Πεισίστρατος ήταν τύραννος της Αθήνας εκμεταλλεύτηκε τις κοινωνικές ανισότητες και συγκρούστηκε με την ισχυρή αριστοκρατία των Ευπατριδών. Μέσω των μεταρρυθμίσεων που περιλάμβαναν δάνεια για φτωχούς αγρότες, έργα υποδομής και υποστήριξη των τεχνών, κατάφερε να εδραιώσει τη λαϊκή υποστήριξη και να ενισχύσει την κοινωνική συνοχή.

Επίσης και ο Σόλων στην Αθήνα, αρχαίος νομοθέτης Σόλων αντιμετώπισε την κυριαρχία των πλουσίων και των ευγενών στην Αθήνα, απαλείφοντας τα χρέη των φτωχών, περιορίζοντας την εξουσία των μεγάλων γαιοκτημόνων και διαμορφώνοντας θεμέλια δημοκρατικής νομοθεσίας που έδωσε μεγαλύτερη συμμετοχή στους πολίτες. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις θεωρούνται προδρομικές της αθηναϊκής δημοκρατίας.

Ο δε Κύψελος από την πλευρά του αντιμετώπισε την κυριαρχία των αριστοκρατών στην Κόρινθο και κατάφερε να καταλάβει την εξουσία ως τύραννος, εφαρμόζοντας μεταρρυθμίσεις υπέρ των φτωχών και περιορίζοντας την ισχύ των γαιοκτημόνων. Κοινό χαρακτηριστικό και των 2 ήταν η συμμαχία με τον λαό ως αντίβαρο στην αριστοκρατική και οικονομική ελίτ.

Στην Αρχαία Ρώμη το ίδιο έκαναν οι Μάριος και Καίσαρας. Ο μεν Γάιος Μάριος εισήγαγε μεταρρυθμίσεις στον στρατό που επέτρεψαν την στρατολόγηση φτωχών πολιτών, περιορίζοντας την εξάρτηση από τους πλούσιους γαιοκτήμονες που κατείχαν τα αγροτικά κτήματα. Η κοινωνική του πολιτική ενίσχυσε την θέση του λαού και μείωσε την ισχύ της παλιάς ολιγαρχίας.

Ο δε Ιούλιος Καίσαρας αντιμετώπισε την παλαιά Ρωμαϊκή αριστοκρατία της Συγκλήτου, μετέτρεψε την Ρώμη σε πιο λαϊκή δημοκρατία, διέθεσε γη στους φτωχούς και ενίσχυσε την στρατιωτική και πολιτική δύναμη των απλών πολιτών.

Ο φαραώ Ακενατόν στην Αίγυπτο επιχείρησε να μειώσει την ισχύ των ιερατείων και των παραδοσιακών θεσμών που κατείχαν τεράστιες γαιοκτησίες, προωθώντας έναν πιο συγκεντρωτικό θρησκευτικό και κοινωνικό μετασχηματισμό — αν και με περιορισμένη διάρκεια που έληξε άμεσα με τον θάνατο του.

Στην Ρωμανία στο ίδιο μοτίβο κινήθηκαν ο Βασίλειος Β’ και ο Ιωάννης Βατάτζης. Ο Βασίλειος Β’ «Βουλγαροκτόνος» αντιμετώπισε ισχυρούς γαιοκτήμονες που απειλούσαν την κεντρική εξουσία. Μέσω στρατιωτικών και διοικητικών μέτρων, κατέστησε δυνατή την συγκέντρωση εξουσίας στο κράτος και ενίσχυσε τα δικαιώματα των μικρών ιδιοκτητών και του λαού.

Ο Ιωάννης Βατάτζης αντιμετώπισε την αριστοκρατία της Μικράς Ασίας και εφαρμόζοντας μεταρρυθμίσεις ενίσχυσε την θέση των φτωχών και των μικροϊδιοκτητών, διατηρώντας την σταθερότητα της Αυτοκρατορίας.

Στην νεότερη Ιστορία ο Ναπολέων Βοναπάρτης στην Γαλλία αντιμετώπισε την Γαλλική αριστοκρατία μετά τη Γαλλική Επανάσταση και εδραίωσε ένα κεντρικό κράτος που υπερέβαινε τους παραδοσιακούς φεουδαρχικούς δεσμούς. Εισήγαγε κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις υπέρ της μεσαίας τάξης και των πολιτών, περιορίζοντας την ισχύ των παλιών αριστοκρατών.

Η δε Γαλλική Επανάσταση και οι ηγέτες της επιχείρησαν να «σπάσουν» την παραδοσιακή εξουσία των αριστοκρατών και να δώσουν φωνή στην αστική τάξη και τους πολίτες προωθώντας δημοκρατικά δικαιώματα και συμμετοχή.

Ο  Ιωάννης Καποδίστριας στην Ελλάδα προώθησε την απελευθέρωση των Ελλήνων από κοτζαμπάσηδες και πλοιοκτήτες και αντιμετώπισε την πολύ ισχυρή τάξη τους με νομούς που ήθελαν να βάλουν τέρμα σε ένα σύστημα που εξυπηρετούσε μικρή ελίτ εις βάρος των φτωχότερων πολιτών και της ενότητας της χώρας

Ως Πρόεδρος κατά τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο, αντιμετώπισε την πολύ ισχυρή τάξη των μεγάλων δουλεμπόρων και της οικονομίας των φυτειών, προωθώντας την κατάργηση της δουλείας και νομοθετήματα που έβαλαν τέρμα σε ένα σύστημα που εξυπηρετούσε μικρή ελίτ εις βάρος των φτωχότερων πολιτών και της ενότητας της χώρας.

Αλλα και ο Τσάρος Αλέξανδρος ο Β΄ στην Ρωσία με την απελευθέρωση των δουλοπάροικων και αντιμετώπισε την πολύ ισχυρή τάξη των μεγάλων αριστοκρατών με νόμους που έβαλαν τέρμα σε ένα σύστημα που εξυπηρετούσε μικρή ελίτ εις βάρος των φτωχότερων πολιτών και της ενότητας της χώρας

Στην Ρωσία ο Πιοτρ Στολύπιν αντιμετώπισε την αριστοκρατία και τους γαιοκτήμονες μέσω αγροτικών μεταρρυθμίσεων που επέτρεπαν την δημιουργία ιδιοκτησίας στους αγρότες, μειώνοντας την κοινωνική ανισότητα και ενισχύοντας το κράτος.

Στις ΗΠΑ την ίδια περίοδο ο Θεόδωρος Ρούζβελτ αντιμετώπισε τις τράπεζες και τα μεγάλα μονοπώλια, προωθώντας μεταρρυθμίσεις που ενίσχυσαν τον ανταγωνισμό και προστασία του καταναλωτή, κερδίζοντας υποστήριξη από την μεσαία τάξη και τον λαό.

Η μεταρρύθμιση που καθιέρωσε ο Ντενγκ Χσιαοπίνγκ περιόρισε την μονοκρατορία της κολεκτιβοποίησης και προώθησε οικονομικές μεταρρυθμίσεις που άνοιξαν χώρους για μεσαία τάξη και επιχειρηματική ανάπτυξη — μειώνοντας σταδιακά την αποκλειστική εξουσία των σκληρών κρατικών δομών (παρά τα περιορισμένα πολιτικά δικαιώματα).

Στην σύγχρονη Εποχή ο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ρωσία αντιμετώπισε τους ισχυρούς ολιγάρχες την δεκαετία του 2000 μ.Χ,, περιορίζοντας την ανεξέλεγκτη δύναμή τους και εδραιώνοντας κεντρικό κρατικό έλεγχο. Παράλληλα, προώθησε πολιτικές που παρουσιάζονται ως υπέρ του ευρύτερου πληθυσμού.

Αντίστοιχα και ο Αλεξάντερ Λουκασένκο στην Λευκορωσία αντιμετώπισε παραδοσιακές και σύγχρονες οικονομικές ελίτ, διατηρώντας ισχυρή κρατική κεντρική εξουσία και παρουσιάζοντας την πολιτική του ως υπέρ του λαού και της σταθερότητας.

Στην Ιαπωνία ο Κοϊζούμι, ως πρωθυπουργός της Ιαπωνίας προσπάθησε να προωθήσει τον εκσυγχρονισμό και τις μεταρρυθμίσεις του δημόσιου τομέα, αντιμετωπίζοντας την παραδοσιακή εξουσία της «σταθερής διοίκησης» και ισχυρών οικονομικών συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων και τραπεζών που συνδέονταν με πελατειακά δίκτυα.

Στις ΗΠΑ ο Αμερικάνος Προέδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιπαρατέθηκε με μεγάλες επιχειρήσεις και ΜΚΟ όπως αυτές που χρηματοδοτεί ο Τζορτζ Σόρος, προβάλλοντας την ρητορική του ως υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των πολιτών, περιορίζοντας επιρροή ξένων ή μεγάλων συμφερόντων στην πολιτική σκηνή.

Τα Κοινά Χαρακτηριστικά αυτών των ηγετών ήταν η αντίσταση στην παραδοσιακή ή οικονομική ελίτ – είτε αριστοκράτες, γαιοκτήμονες, είτε μεγάλες επιχειρήσεις, η στρατηγική συμμαχία με τον λαό – κοινωνικές, οικονομικές ή στρατιωτικές μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της ζωής των πολιτών.

Ακόμα ο ισχυρός κεντρικός έλεγχος της εξουσίας – περιορισμός των παραδοσιακών ή οικονομικών δυνάμεων που απειλούν την κυριαρχία τους, αλλα και η ιστορική φήμη – πολλοί θεωρούνται ήρωες από τους λαούς τους, ακόμη και αν η αντίθετη πλευρά τους χαρακτηρίζει αυταρχικούς ή αμφιλεγόμενους.

Παρά τις τεράστιες ιστορικές και ιδεολογικές διαφορές τους, οι ηγέτες που αντιμετώπισαν αποτελεσματικά ισχυρές ελίτ και επέφεραν θετικές αλλαγές για ευρύτερα στρώματα μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά:

Αντί να υπηρετούν μόνο την τάξη των πλουσίων ή των εξουσιαστικών ομάδων, στρέφονται σε πολιτικές που ενισχύουν την θέση ευρύτερων κοινωνικών ομάδων — είτε με νομοθετικές μεταρρυθμίσεις είτε με στρατιωτικές και πολιτικές πρωτοβουλίες.

Η θεσμική αλλαγή συνήθως συνοδεύτηκε από υποστήριξη τάξεων που έχουν από καιρό υποφέρει υπό την κυριαρχία μιας μικρής ελίτ — όπως οι αγρότες, μικροϊδιοκτήτες, οι φτωχότεροι πολίτες ή οι βιοτέχνες.

Θα είναι άραγε αυτή η εξέλιξη των πραγμάτων στις μέρες μας; Κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά, άλλα μόνο αν λάβουμε όλα τα κατάλληλα μέτρα ως λαός θα αποφύγουμε τις οποίες κακοτοπιές και θα φέρουμε εκ νέου την πολυαγαπημένη μας πατρίδα σε μία κατάσταση ακμής και ευημερίας.